ਰੁਕਮਣੀ ਦੇਵੀ ਅਰੁੰਡੇਲ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਰੁਕਮਣੀ ਦੇਵੀ ਅਰੁੰਡੇਲ (29 ਫ਼ਰਵਰੀ 1904 – 24 ਫ਼ਰਵਰੀ 1986[1] ) ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਥੀਓਸੋਫਿਸਟ ਅਤੇ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਨਾਚ ਰੂਪ ਦੀ ਨਾਚੀ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ।

ਉਸ ਨੇ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਨੂੰ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਦਾਸੀਆਂ ਦੇ ਨਾਚ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਇਸ ਦੀ ਮੂਲ 'ਸਾਧਿਰ' ਸ਼ੈਲੀ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਾਚ ਦੀ  ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਰਤੀ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਕਰਾਫਟਸ, ਦੀ ਮੁੜ-ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਉਸ ਨੇ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀਭਾਵ ਭਰਿਆ ਅਤੇ ਨਾਚ ਦੀ ਇੱਕ ਆਪਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। 1920 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਨਾਚ ਸ਼ੈਲੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਇਸਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਤੱਦ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਨਾ ਕੇਵਲ ਇਸਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਸਗੋਂ ਇਸ ਕਲਾ ਨੂੰ ਅਪਨਾਇਆ ਵੀ। ਨਾਚ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਤਮਾਮ ਵਿਰੋਧਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸਨੂੰ ਰੰਗ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਪੇਸ਼ ਵੀ ਕੀਤਾ।

ਰੁਕਮਨੀ ਦੇਵੀ ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਦੇ '100 ਲੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ,' ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।[2] ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 1956 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਮਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ [3] ਅਤੇ 1967 ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਮਿਲੀ।

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Centenary Celebrations, 2004
  2. India Today
  3. "Padma Awards" (PDF). Ministry of Home Affairs, Government of India. 2015. Retrieved July 21, 2015.