ਲੁਬਾਰਟ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ
| ਲੁਤਸਕ ਕਿਲ੍ਹਾ | |
|---|---|
| ਲੁਤਸਕ, ਯੂਕਰੇਨ | |
 | |
| ਲੁਬਾਰਟ ਟਾਵਰ – ਲੁਤਸਕ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ਾ | |
| ਕਿਸਮ | |
| ਸਾਈਟ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ | |
| ਸਾਈਟ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ | |
| ਨਿਰਮਾਣ | 14ਵੀਂ ਸਦੀ |
ਲੁਤਸਕ ਕਿਲ੍ਹਾ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Lutsk Castle; ਯੂਕਰੇਨੀ: Луцький замок), ਜਿਸਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਲਿਊਬਾਰਟ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ' ਜਾਂ 'ਉੱਪਰੀ ਕਿਲ੍ਹਾ' (ਯੂਕਰੇਨੀ: Верхній замок) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਗੇਡੀਮੀਨਾਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲਿਊਬਾਰਟਾਸ (ਲੁਬਾਰਟ)—ਜੋ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਗੈਲੀਸ਼ੀਆ-ਵੋਲਿਨਿਆ ਦਾ ਆਖਰੀ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ—ਦੇ ਕਿਲ੍ਹਾਬੰਦ ਟਿਕਾਣੇ ਵਜੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਇਹ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲੁਤਸਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਇਹ 200 ਹਰੀਵਨੀਆ ਦੇ ਨੋਟ 'ਤੇ ਵੀ ਅੰਕਿਤ ਹੈ। (ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਿਲ੍ਹਾ, ਜਿਸਨੂੰ 'ਹੇਠਲਾ ਕਿਲ੍ਹਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ਾਰਟੋਰੀਸਕੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਖੰਡਰ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।)
ਇਤਿਹਾਸ
[ਸੋਧੋ]ਕੀਵਨ ਰਸ' ਸ਼ਹਿਰ ਲੂਸ਼ੇਕ ਵਿੱਚ 1075 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੱਕਡ਼ ਦੀ ਕੰਧ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਬੋਲਸਲਾਉਸ ਨੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਯੂਰੀ ਡੌਲਗੋਰੁਕੀ 1149 ਵਿੱਚ ਛੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੁਟਸਕ ਨੂੰ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ। 1255 ਵਿੱਚ, ਲੁਤ੍ਸਕ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਉੱਤੇ ਖਾਨ ਜੋਚੀ ਦੇ ਪੋਤੇ ਕੁਰਮਸਾ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।[1]
ਮੌਜੂਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ, ਜੋ ਕਿ ਸਟੀਰ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ 1340 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਨੇ ਕਈ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਸਿਮਿਰ ਮਹਾਨ (1349) ਜੋਗੈਲਾ (1431) ਅਤੇ ਸਿਗਿਸਮੁੰਡ ਕਸਤੁਤਾਈਸ (1436) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਲਿਥੁਆਨੀਆ ਦੇ ਸੁਪਰੀਮ ਡਿਊਕ ਵ੍ਲਾਡੀਸਲਾਵ II ਜਾਗੀਲੋ ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਡਿਊਕ ਵਾਇਟਾਉਟਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲਿਥੁਆਨੀਆਈ ਅਮੀਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਰੋਮਨ ਸਮਰਾਟ ਸਿਗਿਸਮੁੰਡ ਮਾਸਕੋ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡ ਪ੍ਰਿੰਸ ਵਸੀਲੀ II ਅਤੇ ਵਾਲਾਕੀਆ ਦੇ ਵੋਇਵੋਡ ਡੈਨ II ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।[2]
ਵਾਇਟਾਉਟਸ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ, ਤੋਪਖਾਨੇ ਅਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਲੁਟਸਕ ਕੈਸਲ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ, ਜੋ ਹੁਣ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਖਾਈ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪੁਲ ਨਾਲ ਜੁਡ਼ਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਬੁਰਜ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਹੁਣ "ਲੁਬਾਰਟ", "ਸਵਿਤਰੀਗੈਲਾ" (ਲਿਥੁਆਨੀਆਈ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਅਤੇ "ਬਿਸ਼ਪ" ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ, 16ਵੀਂ ਅਤੇ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ।
ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੇਂਟ ਜੌਹਨ ਕੈਥੇਡ੍ਰਲ, ਗ੍ਰੈਂਡ ਡਿਊਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਐਪੀਸਕੋਪਲ ਮਹਿਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਸਿਰਫ ਬਿਸ਼ਪਾਂ ਦਾ ਨਿਓਕਲਾਸੀਕਲ ਮਹਿਲ ਅਜੇ ਵੀ ਖਡ਼੍ਹਾ ਹੈ।
1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਲੁਬਾਰਟ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ 4000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੀ ਨਾਜ਼ੀ ਫਾਂਸੀ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣ ਗਿਆ। 18 ਜੂਨ, 1941 ਨੂੰ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲੁਟਸਕ ਵਿੱਚ ਲੁਬਾਰਟ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਰਮਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧੀਨ ਬੈਠੇ ਯਹੂਦੀ ਆਦਮੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਮੂਹ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਸੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਕਈ ਕਤਲ ਹੋਏ ਸਨ। 2 ਜੁਲਾਈ, 1941.1 ਨੂੰ, ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ 160 ਯਹੂਦੀਆਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।[3] ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੁਖਾਂਤ ਲਈ ਕੋਈ ਸਮਾਰਕ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। 4 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ, ਇੱਥੇ 3,000 ਹੋਰ ਯਹੂਦੀਆਂ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।[4]
1916 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
200 ਹਰੀਵਨੀਆ ਦੇ ਨੋਟ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਬੁਰਜ
ਹਵਾਲੇ
[ਸੋਧੋ]- ↑ Романовская, В.Б.; Квачадзе, О.Б. (March 2015). "Политические основы правового статуса человека по средневековому праву городов Руси и Западной Европы XI-XIV вв.: сравнительно-правовой анализ" [Political Foundations of the Legal Status of a Person According to the Medieval Law of the Cities of Rus' and Western Europe in the 11th-14th Centuries: A Comparative Legal Analysis]. Genesis: исторические исследования. 3 (3): 255–279. doi:10.7256/2409-868x.2015.3.14807. ISSN 2409-868X.
- ↑ Pucek, Zdzisław (1992-10-03). "Book review. K. Kowalski, B. Rzebik-Kowalska, 1991: Mammals of Algeria. Wrocław-Warszawa-Kraków, Ossolineum-Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk. 370 pp". Acta Theriologica. 37: 140. doi:10.4098/at.arch.92-14. ISSN 0001-7051.
- ↑ Timothy Snyder: The Life and Death of Western Volhynian Jewry, 1921-1945. In: Ray Brandon, Wendy Lower: The Shoah in Ukraine. Indiana University Press, 2008, ISBN 0-253-35084-0, ISBN 978-0-253-35084-8, S. 92
- ↑ "Traces of Jewish life. « balticworlds.com". balticworlds.com (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ (ਅਮਰੀਕੀ)). Retrieved 2026-04-15.