ਵਾਨਹਲੂਪੁਈ
ਵਾਨਹਲੂਪੁਈ | |
|---|---|
 | |
| ਜਨਮ | 2 ਜੂਨ 1946 ਡਾਵਰਪੁਈ, ਆਈਜ਼ੌਲ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ |
| ਮੌਤ | 30 ਮਾਰਚ 2024 (ਉਮਰ 77) ਆਈਜ਼ੌਲ |
| ਪੇਸ਼ਾ |
|
| ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ | ਮਿਜ਼ੋ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਤੋਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ (ਏਆਈਆਰ) ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਉੱਚ ਗ੍ਰੇਡ ਕਲਾਕਾਰ |
| ਬੱਚੇ | 3 |
| ਪੁਰਸਕਾਰ | 1978 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਦੇ ਉੱਤਮ ਕਲਾਕਾਰ ਲਈ ਜੋਤੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਅਗਰਵਾਲ ਪੁਰਸਕਾਰ |
ਵਾਨਹਲੂਪੁਈ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Vanhlupuii; 2 ਜੁਲਾਈ 1946 - 30 ਮਾਰਚ 2024) ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਿਜ਼ੋ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ (ਏ.ਆਈ.ਆਰ.)[1] ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਚ ਗ੍ਰੇਡ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ।[2]
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ
[ਸੋਧੋ]ਦਾਵਰਪੁਈ, ਆਇਜ਼ੌਲ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਉਹ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਾਂਖਮਾ ਅਤੇ ਲਾਲਡੇਂਗੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਮਿਜ਼ੋ ਪਾਦਰੀ ਵਾਂਛੂੰਗਾ ਦੀ ਪੋਤੀ ਵੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦੀ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਸਿਖਲਾਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਿਜ਼ੋ ਔਰਤ ਸੀ। ਬੀ ਲਾਲਜ਼ੇਲਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਈਜ਼ੌਲ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰਲ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ।
ਕਰੀਅਰ
[ਸੋਧੋ]ਏਆਈਆਰ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਕਰੀਅਰ 1957 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1969 ਵਿੱਚ 'ਏ' ਗ੍ਰੇਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਟਾਪ ਗ੍ਰੇਡ ਕਲਾਕਾਰ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਵਾਨਹਲੂਪੁਈ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ੋ ਗੀਤਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ "ਦ ਬਿਗਨਰਸ" ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਬੈਂਡ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭੈਣਾਂ-ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ "ਵੈਨਜ਼" ਬਣਾਇਆ।[3] ਵਾਨਹਲੂਪੁਈ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੇ ਉਟਰੇਕਟ ਵਿੱਚ ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ ਐਡਵੈਂਟਿਸਟ ਚਰਚ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਮੌਤ
[ਸੋਧੋ]ਵਨਹਲੁਪੁਈ ਨੇ ਲਾਲਥੁਆਮਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਸਨ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ 30 ਮਾਰਚ 2024 ਨੂੰ 77 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੋਕ ਅਤੇ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਹੋਈ।[4][5]
ਪੁਰਸਕਾਰ
[ਸੋਧੋ]- 1980 LG ਟਰਾਫੀ
- 1978 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬ ਦੇ ਉੱਤਮ ਕਲਾਕਾਰ ਲਈ ਜੋਤੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਅਗਰਵਾਲ ਪੁਰਸਕਾਰ।
- ਲੇਲਟੇ ਵੀਲੀ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ
- ਸਦੀ ਦਾ ਜ਼ੋਲੇਂਟੂ ਗਾਇਕ
- 1999 ਏਆਈਆਰ, ਟਾਪ ਗ੍ਰੇਡ ਕਲਾਕਾਰ[6]
- 1966, 67, 68 ਥਲਫਾਵਾਂਗ ਕੁਟ ਪਹਿਲਾ ਇਨਾਮ
ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ
[ਸੋਧੋ]ਵਾਨਹਲੂਪੁਈ ਨੇ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਐਲਬਮਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ:[7]
- ਥਲਾਈ ਹੁਏਸਨ (ਓਟੋ ਆਈਜ਼ੌਲ), 1984
- ਆਈ ਹੁਨ ਟਿਥਿਆਂਗਲਿਮ ਲਾ (ਅਮਰੀਕਾ), 1985
- ਵੈਨਖਾਮਾ ਹਲੇਟ (ਓਟੋ ਆਈਜ਼ੌਲ), 1991
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
[ਸੋਧੋ]ਹਵਾਲੇ
[ਸੋਧੋ]- ↑ "Annual list of Mizo Music Artist" (PDF). prasarbharati.gov.in. Retrieved 31 March 2024.
- ↑ "Vanhlupuii a liam ta". zalen.
- ↑ "Music – A Channel of Peace Contributed by Vanhlupuii". theindiapost.com. Archived from the original on 31 ਮਾਰਚ 2024. Retrieved 31 March 2024.
- ↑ "Vanhlupuii kan chan ta". bengvarna. Archived from the original on 31 ਮਾਰਚ 2024. Retrieved 31 March 2024.
- ↑ "Mizoram mourns the loss of singer Vanlalhlupuii". indiatodayne.in. Retrieved 31 March 2024.
- ↑ "Only Mizo Top Grade Artist Of Akashvani Vanhlupuii Passes Away At 77". newsonair.gov.in. Retrieved 31 March 2024.
- ↑ "Mizo rimawi khawvel tana mi hlu Vanhlupuii a liam ta". Vanglaini.org. Retrieved 1 April 2024.