ਵਿਗੋਚਾ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਵਿਗੋਚਾ  
ਲੇਖਕਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਸੇਖਾ
ਦੇਸ਼ਭਾਰਤ ਤੇ ਕੈਨੇਡਾ
ਭਾਸ਼ਾਪੰਜਾਬੀ
ਵਿਸ਼ਾਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ
ਵਿਧਾਨਾਵਲ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਮਾਧਿਅਮਪ੍ਰਿੰਟ

ਵਿਗੋਚਾ(ਨਾਵਲ) 'ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ' ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਨਾਵਲ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਸੇਖਾ ਦੁਅਾਰਾ ਰਚਿਤ ਸੰਨ੍ਹ 2009 'ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਤੇ ਅਾਰ.ਕੇ. ਅਾਫ਼ਸੈੱਟ-ਦਿੱਲੀ ਵੱਲੋਂ ਛਾਪਿਅਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਅਾ ਕੈਸੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਭਗੌੜਾ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ੳੁਸਦਾ ਤੀਸਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਸੇਖਾ ਨੂੰ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਡੂੰਘੇਰਾ ਅਨੂਭਵ ਹੈ। ੳੁਸਨੇ ਬੜ੍ਹਾ ਚੇਤਨ ਹੋ ਕੇ ਕੈਨੇਡਾ 'ਚ ਪੰਜਾਬੀਅਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਲਾੳੁਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ੳੁਹਨਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀਅਾਂ ਨੂੰ ਬੜਾ ਨੇੜਿਓਂ ਵਾਚਿਅਾ ਹੈ। 'ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ' ਅਨੁਸਾਰ, ਨਾਵਲ 'ਵਿਗੋਚਾ' ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀਅਾਂ ਦੀਅਾਂ ਚਾਰ ਪੀੜ੍ਹੀਅਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਅਾ ਹੋਇਅਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬੜੀਅਾਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨਾਲ਼ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ ਪੰਜਾਬੀਅਾਂ ਦੀ ਚੌਥੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਧੰਦੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਅਮੀਰ ਹੋਣ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ੳੁੱਪਰ ਹੈ।[1] ਇਹ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜਮ-ਪਲ਼ ਹੈ ਤੇ ਭਾਰਤੀ-ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ਼ ਇਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਸਰੋਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਪਲਾਟ[ਸੋਧੋ]

ਨਾਵਲ ਦੀਅਾਂ ਮੁੱਖ ਘਟਨਾਵਾਂ 'ਬੌਬੀ' ਨਾਂ ਦੇ ਪਾਤਰ ਦੁਅਾਲੇ ਘੁੰਮਦੀਅਾਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ 'ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ' ਦਾ ਪੜਪੋਤਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਾਰਥਿਕ ਹਾਲਾਤ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ 'ਚ ਵਿਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਕ਼ਦਮ ਪੁੱਟਿਅਾ ਸੀ। ਬੌਬੀ ਕਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀਅਾਂ ਦੀ ਚੌਥੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿੱਧਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਾਪਣੇ ਸਾਥੀਅਾਂ ਤੇ ਅਧਿਅਾਪਕਾਂ ਦੀਅਾਂ ਨਸਲਵਾਦੀ ਨੀਤੀਅਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਕੇ ੳੁਸਨੇ ਰਮੋਲੋ-ਫ਼ਰੈਕੋਂ ਜਿਹੇ ਬੁਰੇ ਲੜਕਿਅਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਪ ਦਾ ਛਾਇਅਾ ਸਿਰ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ੳੁਹ ਬੁਰੀ ਸੰਗਤ 'ਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਪ ਦਾ ਫ਼ਰਨੀਚਰ ਵੇਚਣ ਦਾ ਦੁਕਾਨਦਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਸ਼ੇ ਦਾ ਵਾਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੇਹਰ, ਮੇਹਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਲ੍ਹੋਰ ਭਾਵ ਜੈਰੀ(ਬੌਬੀ ਦੇ ਪਿਤਾ) ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਨਾਲ਼ੋ-ਨਾਲ਼ ਬੌਬੀ ਦੀ ਦਾਦੀ ਤੇ ਮਾਂ ਦੇ ਸਿਮਰਤੀ ਤੇ ਵਿਖਿਅਾਨ ਰਾਹੀਂ ਨਾਲ਼ੋ-ਨਾਲ਼ ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿਚਲੇ ਸੰਬੰਧ, ਪੰਜਾਬ ਦੀਅਾਂ ਵੱਡੀਅਾਂ ਘਟਨਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ, ਦੇਸ਼ ਵੰਡ ਤੇ 1984 ਦਾ ਸਾਕਾ ਨੀਲਾ ਤਾਰਾ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਬੌਬੀ ਕਈ ਗੈਂਗਾਂ ਨਾਲ਼ ਅਾਪਣੇ ਨਸ਼ੇ ਤਸਕਰੀ ਵਾਲ਼ੇ ਯਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਧੰਦੇ ਕਰਕੇ ੳੁਲਝਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ 'ਚ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਰਮੋਲੋ, ਦੀਪ, ਸਟੀਵ, ਰੂਬੀ, ਦੀਪ ਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿੱਕ, ਅਮਰ, ਡੇਵ ਤੇ ਰੰਜ ਅਾਦਿ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੌਬੀ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਹਾਲਾਤ ਤੇ ਗੁਅਾਂਢੀ ਚਾਚੇ ਸੁਖਦੇਵ ਤੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਧੀ 'ਪੰਮ' ਤੇ ੳੁਸਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਅਂ ਘਟਨਾਵਾਂ-ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਰਨਣ ਰਿਸ਼ਤਿਅਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ 'ਚ ਚੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਪਿਅਾਂ ਨਾਲ਼ ਕਨੇਡਾ ਗਏ 'ਅਨੂਪ' ਦੀ ਅਪਰਾਧ ਵਿਗਿਅਾਨ(ਕ੍ਰਿਮੀਨੋਲੌਜੀ) ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਪੰਮ ਨਾਲ਼ ਪਿਅਾਰ ਤੇ ਬੌਬੀ ਵੱਲੋਂ ੳੁਸਦੇ ਘਟਨਾ-ਯੁਕਤ ਕ਼ਤਲ ਦੀ ਬਿਓਰਾ ਪੂਰੇ ਨਾਵਲ 'ਚ ਰਹੱਸ ਰੱਖਦਾ ਅੰਤ 'ਤੇ ਖੁੱਲਦਾ ਹੈ। ਬੌਬੀ ਇਸ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਧੰਦੇ 'ਚ ਅਾਪਣੇ ਸਾਥੀ-ੳੁਸਤਾਦਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਦੋਂ ੳੁਹ ਨਸ਼ਾ-ਵਾਪਾਰ ਦਾ ਧੰਦਾ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਾਪਣੇ ਹੀ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਗ਼ਲਤ-ਫਹਿਮੀ ਕਰਕੇ ੳੁਹਨਾਂ ਦੀ ਖ਼ਾਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ੳੁਸਦੇ ਮਾਣ ਵਿੱਚ 'ਚ ਕੀਤੀ ਪ੍ਰੀਤ-ਭੋਜਨ(ਪਾਰਟੀ) 'ਚ ਅੰਤ ਵੇਲੇ਼ ਅਾਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਸਮੇਤ ਰਹੱਸਮਈ ਮੌਤ ਮਾਰਿਅਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਸ਼ੇ ਦਾ ਵਾਪਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਕਨੇਡਾ 'ਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਗੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕਾਂ 'ਚ ਵੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਵਲ 'ਚ ਵਰਨਣ ਹੈ ਕਿ, 'ਰਮੋਲੋ ਹੋਰਾਂ ਨੂੌ ਦੂਜੇ ਗੈਂਗਾਂ ਦੀ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ ਕਿ ੳੁਹ ੳੁਹਨਾਂ ਦੇ ਰਾਹ 'ਚ ਰੌੜਾ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਾਪਣੇ ਅਾਲ਼ੇ-ਦੁਅਾਲ਼ੇ ਕਈ ਗੈਂਗ ਘੇਰਾ ਪਾਈ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਬਾਈਕਰ ਗੈਂਗ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਨਿੱਕ ਜੁੰਡਲੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਧਨਾਢ ਬਾਬੇ ਦਾ ਅਾਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮਿਲਿਅਾ ਹੋਇਅਾ ਹੈ...ੳੁਸਨੇ ਇੰਡੀਅਾ, ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ 'ਚ ਅਾਪਣੇ ਸ੍ਰੋਤ ਪੈਦਾ ਕਰ ਲਏ ਹਨ।'[2]

ਅਧਿਅਾਏ[ਸੋਧੋ]

ਨਾਵਲ ਦੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ 27 ਅਧਿਅਾਏ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ-

  1. ਕੰਨ ਕੰਧ ਨਾਲ।
  2. ਖੱਟਣ ਗਏ।
  3. ਕੰਧਾਂ ਦੀ ਕੰਨਸੋਅ।
  4. ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਾਰਤਾ।
  5. ਸੋਚ-ਪਰਿਵਰਤਨ।
  6. ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ ਪਾਰਟੀ।
  7. ਦਰਦ ਦਾ ਦਰਿਅਾ।
  8. ਜੈਰੀ ਦੀ ਦਾਸਤਾਂ।
  9. ਵਤਨ ਫ਼ੇਰੀ।
  10. ਕਰਮ ਚੱਕਰ।
  11. ਲਛਮਣ ਜਤੀ।
  12. ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ੳੁਤਰਾ-ਚੜ੍ਹਾ।
  13. ਮਿਸ਼ਿਜ ਇਗੁਚੀ।
  14. ਨਸਲੀ ਭੂਤ।
  15. ਵਿਗੋਚਾ।
  16. ਪਿਕਨਿਕ।
  17. ਹਾਦਸਾ ਦੇ ਹਾਦਸਾ।
  18. ਪੈ ਗਏ ਮਾਮਲੇ ਭਾਰੀ।
  19. ਮੋੜਾ।
  20. ਜਾਲ।
  21. ਪਿਛੋਕੜ ਦਾ ਸੇਕ।
  22. ਸਾਂਝ ਭਿਅਾਲੀ।
  23. ਜੁੜਦੀਅਾਂ ਤੰਦਾਂ।
  24. ਕੁੰਡੀਅਾਂ ਦਅ ਸਿੰਗ ਫਸ ਗਏ।
  25. ਬੈਠ ਸਿਅਾਣਿਅਾਂ ਮਜ਼ਲਸ ਕੀਤੀ।
  26. ਪੰਮ।
  27. ਅਾਸਾਂ ਪਰਬਤ ਜੇਡੀਅਾਂ।

ਕਿਰਦਾਰ/ਪਾਤਰ[ਸੋਧੋ]

ਨਾਵਲ 'ਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਿਰਦਾਰ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ-

ਮਰਦ ਪਾਤਰ[ਸੋਧੋ]

  1. ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ:-ਬੌਬੀ ਦਾ ਪੜਦਾਦਾ, ਜੋ 1905 ਈ: 'ਚ ਅਾਰਥਿਕ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਸੁਧਾਰ ਹਿੱਤ ਕਨੇਡਾ ਅਾਇਅਾ ਸੀ।
  2. ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ:-ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਕਨੇਡਾ ਅਾਇਅਾ, ਇਹ ਵੀ ਅਾਰਥਿਕ ਹਾਲਾਤ ਤੋਂ ਤੰਗ ਹੋ ਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਪਲਾਇਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
  3. ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ:-ਇੰਦਰ ਦਾ ਜੇਠੇ ਮਰੇ ਪ੍ਰੀਤੂ ਬੇਟੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਸਰਾ ਬੇਟਾ, ਜੋ ਵੀ ਪਿੱਛੋਂ ਕਨੇਡਾ ਅਾ ਗਿਅਾ।
  4. ਜਲੋਰ ਸਿੰਘ ੳੁਰਫ਼ ਜੈਰੀ:-ਇੰਦਰ ਦਾ ਪੋਤਾ ਤੇ ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਨੇਡਾ 'ਚ ਹੀ ਜੰਮਿਅਾ ਮੁੰਡਾ, ਜੋ ਨਹਿਰ 'ਚ ਡੁੱਬ ਰਹੇ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਬਚਾੳੁਂਦਾ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਮਰ ਗਿਅਾ।
  5. ਬੌਬੀ:-ਇੰਦਰ ਦਾ ਪੜਪੋਤਾ ਤੇ ਜੈਰੀ ਦਾ ਲੜਕਾ ਜੋ ਚੌਥੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਕਨੇਡਾ 'ਚ ਜੰਮੀ ਹੈ। ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਵਾਪਾਰ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵੀ ਨਾਵਲ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਅਾਪਣੇ ਹੀ ਦੋਸਤਾਂ ਹੱਥੋਂ ਰਹੱਸਮਈ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ਼ ਮਾਰਿਅਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  6. ਅਨੂਪ:-ਬੌਬੀ ਦਾ ਗੁਅਾਂਢੀ ਤੇ ਰਵੀਦਾਸੀਅਾ ਜਾਤੀ ਦਾ ਲੜਕਾ ਜੋ ਮਾਪਿਅਾਂ ਸਮੇਤ ਕਨੇਡਾ ਅਾਇਅਾ ਤੇ ਪੰਮ(ਬੌਬੀ ਦੀ ਮਸੇਰ) ਨਾਲ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਤੇ ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰਾਂ ਤੇ ਅਪਰਾਧ ਵਿਗਿਅਾਨ(ਕ੍ਰਿਮੋਨੌਲੌਜ) ਦੀ ਮਾਸਟਰੀ ਲਈ ਬੌਬੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਬੌਬੀ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ੳੁਹ ਬੌਬੀ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਨਾ ਬਣੇ। ਇਹ ਮੌਤ ਵੀ ਘਟਨਾ-ਯੁਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
  7. ਅੈਰਿਅਕ ਸਿਮੁਅਰ:-ਪੰਮ ਦਾ ਅਨੂਪ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿੱਛੋਂ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਜੋ ੳੁਸ ਦੇ ਨਾਲ਼ 'ਮਿਸੀਸਾਗਾ' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
  8. ਦੀਪ:-ਬੌਬੀ ਦਾ ਦੋਸਤ ਜੋ ੳੁਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਕਿਰਾਏ ਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗੈਂਗ ਵਾਰ 'ਚ ਮਾਰਿਅਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਮੋਲੋ, ਕੈਲੀ, ਸਟੀਵ, ਨਿੱਕ, ਅਮਰ, ਡੇਵ, ਰੰਜ, ਮਾਰਟਿਨ, ਲਾਰੰਸ(ਅਧਿਅਾਪਕ) ਤੇ ਕਿੰਦ ਇਤਿਅਾਦਿ ਹੋਰ ਮਰਦ ਪਾਤਰ ਵੀ ਹਨ।

ਅੌਰਤ ਪਾਤਰ[ਸੋਧੋ]

ਨਾਵਲ 'ਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅੌਰਤ ਪਾਤਰ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ-

  1. ਸ਼ਰਨਜੀਤ ਕੌਰ:-ਇਹ ਅੌਰਤ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰਾਂ 'ਚੋ ਹੈ ਤੇ ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨੂੰਹ ਤੇ ਸਰਬਜੀਤ ਕੌਰ ਦੀ ਸੱਸ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਅਾਂ ਤਬਦੀਲੀਅਾਂ ਦੇਖੀਅਾਂ।
  2. ਸਰਬਜੀਤ:-ਇਹ ਪਾਤਰ ਜਲੌਰ ਸਿੰਘ ੳੁਰਫ਼ ਜੈਰੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੌਬੀ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਨਾਵਲ 'ਚ ਇਹ ਵਿਧਵਾ ਦਾ ਸਰਾਪਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੁਖਾਂਤ ਭੋਗਦੀ ਹੈ।
  3. ਦਰਸ਼ਨਾ:-ਇਹ ਸੁਖਦੇਵ ਦੇ ਘਰ ਵਾਲ਼ੀ ਤੇ ਪੰਮ ਅਤੇ ਕਿੰਦ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ।
  4. ਪੰਮ:-ਇਹ ਦਰਸ਼ਨਾ ਤੇ ਸੁਖਦੇਵ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹੀ ਹੈ ਤੇ ਅਨੂਪ ਨੂੰ ਪਿਅਾਰ ਕਰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਵਿਅਾਹ ਕਰਵਾੳੁਂਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਅਨੂਪ ਦਾ ਹਾਦਸਾ ਲੱਗਣ ਵਾਲ਼ਾ ਕ਼ਤਲ ਬੌਬੀ ਵੱਲੋਂ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ।
  5. ਰਿਚੀ:-ਇਹ ਪੰਮ ਦੀ ਜਮਾਤਣ ਦੋਸਤ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਮ ਨਾਲ਼ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਗੁਰਮੀਤ, ਸੈਰਾ ਤੇ ਰੂਬੀ ਅਾਦਿ ਜਿਹੇ ਹੋਰ ਪਾਤਰ ਵੀ ਹਨ।

ਇਤਿਹਾਸਕ ਵੇਰਵੇ[ਸੋਧੋ]

ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵੇਰਵੇ ਨਾਵਲ 'ਚ ਅਾਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ 'ਇਤਿਹਾਸਕ-ਦਸਤਾਵੇਜ਼' ਬਣ ਗਿਅਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ-

  1. ਗ਼ਦਰ ਲਹਿਰ।
  2. ਦੇਸ਼ ਵੰਡ:-1947।
  3. ਸਾਕਾ ਨੀਲਾ ਤਾਰਾ:-1984।
  4. ਹੈਲੋਵੀਨ ਤਿੳੁਹਾਰ:-31 ਅਕਤੂਬਰ।

ਅਾਲੋਚਨਾ[ਸੋਧੋ]

ਕਈ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ "ਵਿਗੋਚਾ" ਨਾਵਲ ਦੀ ਅਾਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-

  1. 'ਡਾ. ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ' ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, 'ਵੀਹਵੀ ਸਦੀ ਦੇ ੳੁਦਾਸ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਤੇ ਅਤਾਰਕਿਕ ਤਜ਼ਰਬਿਅਾਂ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ 'ਚੋਂ ਇੱਕੀਂਵੀ ਸਦੀ ਦਾ ਪਰਵਾਸੀ ਸਾਹਿਤ ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ੳੁਦੇਸ਼ ਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਮਕਾਲੀ ਸਥਿਤੀਅਾਂ ਨਾਲ਼ ਸੰਵਾਦ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਭਵਿੱਖਮੁਖੀ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਜ਼ਾਵੀਏ ਤੋਂ ਪਰਖਣ ਲਈ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।[3]ਵਿਗੋਚਾ ਨਾਵਲ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ 'ਚ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਸਰੋਕਾਰ ਹਨ ਜੋ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸੰਦਰਭਾਂ ਅਤੇ ਸਿਮਰਤੀਅਾਂ ਨੂੰ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਸਮਕਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀਅਾਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਮੱਸਿਅਾਕਾਰ ਰਾਹੀਂ ਰੂਪਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।[4]
  2. 'ਜਸਬੀਰ ਜੈਨ' ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਛਾਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਲਈ ਸਿਮਰਤੀ ਸਹਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਿਮਰਤੀਅਾਂ ਦੇ ਬਦਲਣ ਨਾਲ਼ ਨਿੱਜੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਵਿਸਥਾਪਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਭੁੱਲਣਹਾਰਤਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸਿਮਰਤੀ ਹੀ ਨਾ ਬਚੀ ਤਾਂ ਕੋਈ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ। ਨਾਵਲ 'ਵਿਗੋਚਾ' ਅਾਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸਿਮਰਤੀਅਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ 'ਸ਼ਰਨਜੀਤ ਕੌਰ' ਤੇ ਸਰਬਜੀਤ ਕੌਰ ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਪਾਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰੂਪਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।[5] ਜਿਸ 'ਚ 'ਬੌਬੀ' ਦੀ ਵਰਤਮਾਨ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਭਿਅਾਚਾਰ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਘਟਨਾਵੀ ਵੇਰਵੇ ਇਸ ਸਿਮਰਤੀ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
  3. ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਨਕਸਲੀ ਵਤੀਰੇ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਪਾਤਰ ਦਾ ਬਾਖ਼ੂਬੀ ਚਿਤਰਨ ਹੋਇਅਾ ਹੈ, ਇਹੀ ਦੁਖਾਂਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। 'ਅਕਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੌਰ' ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੱਸਿਅਾ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਸਲ, ਰੰਗ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਜਾਤ ਦੇ ਅਾਧਾਰ 'ਤੇ ਵੰਡ ਕੇ ੳੁੱਚਾ ਜਾਂ ਨੀਵਾਂ ਸਮਝਣਾ ਹੈ।[6]

ਹਵਾਲਾ[ਸੋਧੋ]

  1. ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਸੇਖਾ-ਨਾਵਲ: ਸਰੋਕਾਰ ਤੇ ਵਿਧੀ ਵਿਧਾਨ, ਲੇਖ-ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ, ਪੰਨਾ-50
  2. ਵਿਗੋਚਾ-ਨਾਵਕ, ਲੇਖਕ-ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਸੇਖਾ, ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ-ਲੁਧਿਅਾਣਾ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਸਾਲ-2009, ਪੰਨਾ-261
  3. ਡਾ. ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ(ਸੰਪਾ.), ਪਰਵਾਸ ਤੇ ਪਰਵਾਸੀ ਸਾਹਿਤ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵੇਸਿਟੀ-ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 2005, ਪੰਨਾ-35.
  4. ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਸੇਖਾ-ਨਾਵਲ:ਸਰੋਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਵਿਧਾਨ, ਲੇਖ-ਰਚਨਾਕਾਰ-ਡਾ. ਗੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ, ਪੰਨਾ-63
  5. ੳੁੱਤਰ ਬਸਤੀਵਾਦ ਤੋਂ ਪਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਤੇ ਯਥਾਰਥ, ਲੇਖਕ-ਜਸਵੀਰ ਕੌਰ, ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ-ਲੁਧਿਅਾਣਾ, 2007, ਪੰਨਾ-39
  6. ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗਲਪ:ਨਵੇਂ ਪਾਸਾਰ , ਲੇਖਕ-ਅਕਾਲ ਅਮ੍ਰਿੰਤ ਕੌਰ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪੁਸਤਕ ਮਾਲਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 2003, ਪੰਨਾ-48