ਸਕੁਐਮਸ ਸੈਲ ਚਮੜੀ ਦਾ ਕੈਂਸਰ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਸਕੁਐਮਸ ਸੈਲ ਚਮੜੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ, ਜੋ ਕਿ ਚਮੜੀਦਾਰ ਦੇ ਸਕੁਐਮਸ--ਸੈੱਲ ਕਾਰਸਿਨੋਮਾ (ਸੀਐਸਸੀਸੀ) ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,ਇਹ ਮੂਲ ਸੈੱਲ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚਮੜੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੈਂਸਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ,ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੇੇੇੈਲਾਨੋਮਾ[1]| ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਖੋਪੜੀ ਦੇ ਸਿਖਰ ਨਾਲ ਸਖਤ ਗੁੰਝਲ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਇੱਕ ਅਲਸਰ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ[2] | ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮਹੀਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਕੁਐਮਸ-ਸੈਲ ਚਮੜੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਮੁਢਲੇ ਸੈੱਲ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲੋਂ ਦੂਰ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਫੈਲਣ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ |[3]

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਜੋਖਮ ਕਾਰਕ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਅਲਟ੍ਰਾਵਾਇਲਟ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਚ ਐਕਸਪੋਜਰ ਹੈ | ਹੋਰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਖ਼ਮ, ਘਾਤਕ ਜਖਮ, ਐਂਟੀਨਿਕ ਕੇਰੋਟੌਸਿਸ, ਹਲਕੇ ਚਮੜੀ, ਬੋਵਨ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਆਰਸੈਨਿਕ ਐਕਸਪੋਜਰ, ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਥੈਰੇਪੀ, ਮਾੜੀ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਪਿਛਲੇ ਮੂਲ ਸੈੱਲ ਕਾਰਸੀਨੋਮਾ, ਅਤੇ ਐਚਪੀਵੀ ਲਾਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ[4] | ਯੂਵੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਖਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਐਕਸਪੋਜਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੁਲ ਐਕਸਪੋਜਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ[5] | ਅਲਟ੍ਰਾਵਾਇਲਟ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਟੇਨਨ ਪੈਨਸ ਇਕ ਹੋਰ ਆਮ ਸਰੋਤ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ | ਇਹ ਚਮੜੀ ਅੰਦਰ ਪਾਏ ਗਏ ਸਕੁਐਮਸ ਸੈੱਲਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ [6]| ਨਿਦਾਨ ਅਕਸਰ ਚਮੜੀ ਦੀ ਜਾਂਚ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟਿਸ਼ੂ ਬਾਇਓਪਸੀ ਦੁਆਰਾ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ |[7]

ਅਲਟ੍ਰਾਵਾਇਲਟ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਨਸਕ੍ਰੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਨਾਲ ਸਕੁਐਮਸ -ਸੈਲ ਚਮੜੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ | ਇਲਾਜ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰਜੀਕਲ ਹਟਾਉਣ ਦੁਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਇਹ ਸਧਾਰਣ ਛਾਪੋ ਦੁਆਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਕੈਂਸਰ ਛੋਟਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਮੋਹ ਦੇ ਸਰਜਰੀ ਦੀ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ | ਹੋਰ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਠੰਡੇ ਅਤੇ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਥੈਰੇਪੀ ਦੇ ਕਾਰਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ | ਉਹਨਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਦੂਰ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਹੋਏ ਹਨ, ਕੀਮੋਥੈਰੇਪੀ ਜਾਂ ਜੀਵ-ਜਾਇਜ ਥੈਰੇਪੀ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ |

2015 ਤੱਕ, ਤਕਰੀਬਨ 2.2 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸੀਐਸਸੀਸੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ | ਇਹ ਚਮੜੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 20% ਬਣਦਾ ਹੈ [8]| ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿਚ ਲਗਭਗ 12% ਮਰਦ ਅਤੇ 7% ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਸੀਐਸਸੀਸੀ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ[9] | ਹਾਲਾਂਕਿ ਰੋਗ ਦਾ ਪੂਰਵ ਸੂਚਕ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤਕ ਫੈਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਪੰਜ-ਸਾਲ ਬਚਾਅ ਦੀ ਹੋਂਦ ~ 34% ਹੁੰਦੀ ਹੈ | 2015 ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ 51,900 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ | ਜਾਂਚ ਦੇ ਆਮ ਉਮਰ 66 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ[10] | ਸੀਐਸਸੀਸੀ ਦੇ ਇੱਕ ਕੇਸ ਦੇ ਸਫਲ ਇਲਾਜ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਧੇਰੇ ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਜੋਖਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ |

ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਲੱਛਣ[ਸੋਧੋ]

ਸਕੁਐਮਸ ਸੈੱਲ ਕਾਰਸਿਨੋਮਾ 
ਬਾਇਓਪਸੀ ਦੁਆਰਾ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਸਕੁਐਮਸ ਸੈੱਲ ਕਾਰਸਿਨੋਮਾ

ਚਮੜੀ ਦੀ ਐਸ.ਸੀ.ਸੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਨਮੂਨੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਕੇਂਦਰ ਨੈਕਰੋਟਿਕ ਅਤੇ ਸਲੀਬ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਇਡੀਉਲ ਇੱਕ ਅਲਸਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ |

  • ਐਸ.ਸੀ.ਸੀ ਦੁਆਰਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜਖਮ ਅਕਸਰ ਅਸਿੱਖਮਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ|
  • ਅਲਸਰ ਜਾਂ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਚਮੜੀ ਦੇ ਪਲਾਕ ਜੋ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਧ ਰਹੀਹੈ|
  • ਟਿਊਮਰ ਤੋਂ ਰੁਕ-ਰੁਕ ਕੇ ਖੂਨ ਨਿਕਲਣਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹੋਠ 'ਤੇ |
  • ਕਲੀਨਿਕਲ ਰੂਪ ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਵੇਰੀਏਬਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ|
  • ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਟਿਊਮਰ ਹਾਰਡ, ਉਭਾਰਿਆ ਕੋਨੇ ਦੇ ਨਾਲ ਅਲਸਰ  ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜਖਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ |
  • ਇਹ ਟਿਊਮਰ ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਕਲ ਪਲਾਕ ਜਾਂ ਪੇਪੀਊਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਅਪਦਰਸ਼ਕ ਦੀ ਮਿਕਦਾਰ ਵਿੱਚ,  ਛੋਟੀਆਂ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨਾਲ |
  • ਇਹ ਟਿਊਮਰ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਚਮੜੀ ਦੇ ਥੱਲੇ ਲੇਟੇਗਾ, ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਅਲਸਰੇਟਿਵ ਟਿਸ਼ੂ ਨੂੰ ਅਲਗ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ |
  • ਟਿਊਮਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰਿਤ ਖੇਤਰਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੱਥ, ਖੋਪੜੀ, ਬੁੱਲ੍ਹ, ਅਤੇ ਪਿੰਨੀ ਦੀ ਸੁਚੱਜੀ ਸਤਹ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ) ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ |
  • ਹੋਠ 'ਤੇ, ਟਿਊਮਰ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਅਲਸਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਲੀਡਜ਼ ਰੁਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ |
  • ਪੁਰਾਣੀ ਚਮੜੀ ਦੇ ਫੋਟੋਡੈਮਜ ਦਾ ਸਬੂਤ, ਜਿਵੇਂ ਮਲਟੀਪਲ ਐਕਟਿਨਿਕ ਕੈਰੋਟੌਸ (ਸੋਲਰ ਕੇਰਕੋਟੌਸ) |
  • ਟਿਊਮਰ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਧਦਾ ਹੈ |

References[ਸੋਧੋ]

  1. "Skin Cancer Treatment (PDQ®)". NCI. 2013-10-25. Archived from the original on 5 July 2014. Retrieved 30 June 2014. 
  2. Lynne M Dunphy (2011). Primary Care: The Art and Science of Advanced Practice Nursing. F.A. Davis. p. 242. ISBN 9780803626478. Archived from the original on 2016-05-20. 
  3. Cakir, BÖ; Adamson, P; Cingi, C (November 2012). "Epidemiology and economic burden of nonmelanoma skin cancer.". Facial plastic surgery clinics of North America. 20 (4): 419–22. PMID 23084294. doi:10.1016/j.fsc.2012.07.004. 
  4. Opel, Sophia (2016). Textbook of Plastic and Reconstructive Surgery (1 ed.). UCL Press. p. 65. ISBN 9781910634394. JSTOR j.ctt1g69xq0.9. 
  5. Gallagher, RP; Lee, TK; Bajdik, CD; Borugian, M (2010). "Ultraviolet radiation.". Chronic diseases in Canada. 29 Suppl 1: 51–68. PMID 21199599. 
  6. "NCI Dictionary of Cancer Terms". National Cancer Institute. Archived from the original on 9 November 2016. Retrieved 9 November 2016. 
  7. "Skin Cancer Treatment". National Cancer Institute (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). 21 June 2017. Archived from the original on 4 July 2017. Retrieved 2 July 2017. 
  8. Stratigos, A; Garbe, C; Lebbe, C; Malvehy, J; del Marmol, V; Pehamberger, H; Peris, K; Becker, JC; Zalaudek, I (September 2015). "Diagnosis and treatment of invasive squamous cell carcinoma of the skin: European consensus-based interdisciplinary guideline.". European Journal of Cancer. 51 (14): 1989–2007. PMID 26219687. doi:10.1016/j.ejca.2015.06.110. 
  9. Gandhi, SA; Kampp, J (November 2015). "Skin Cancer Epidemiology, Detection, and Management.". The Medical clinics of North America. 99 (6): 1323–35. PMID 26476255. doi:10.1016/j.mcna.2015.06.002. 
  10. Ferri, Fred F. (2016). Ferri's Clinical Advisor 2017 E-Book: 5 Books in 1 (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Elsevier Health Sciences. p. 1199. ISBN 9780323448383. Archived from the original on 29 August 2017. Retrieved 2 July 2017.