ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ
ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Sangeet Natak Akademi Fellowship), ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਾਦਮੀ ਰਤਨ ਸਦਾਸਯਤਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਲਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਨਮਾਨ ਹੈ।[1] ਇਹ ਅਕਾਦਮੀ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ "ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਕਾਰੀ ਅਤੇ ਦੁਰਲੱਭ ਸਨਮਾਨ" ਹੈ ਅਤੇ "ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ 40 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ" ਹੈ।[2]
ਪਿਛੋਕੜ
[ਸੋਧੋ]1945 ਵਿੱਚ, ਦ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਬੰਗਾਲ ਨੇ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਟਰੱਸਟ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਅਕੈਡਮੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ: ਇੱਕ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸੰਗੀਤ, ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਡਰਾਮਾ, ਇੱਕ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਲੈਟਰਜ਼, ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਐਂਡ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ। 1949 ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਕਲਾ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ 'ਤੇ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 1951 ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ, ਪੱਤਰਾਂ 'ਤੇ ਕਾਨਫਰੰਸ, ਅਤੇ ਨਾਚ, ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ 'ਤੇ ਕਾਨਫਰੰਸ, ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਤਿੰਨੋਂ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਕੈਡਮੀਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ: ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ, ਨ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ (ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ), ਇੱਕ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਲੈਟਰਜ਼ (ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ), ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਆਰਟ (ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕੈਡਮੀ)।[3]
ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ, 31 ਮਈ 1952 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ) ਦੇ ਇੱਕ ਮਤੇ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਮੌਲਾਨਾ ਅਬੁਲ ਕਲਾਮ ਆਜ਼ਾਦ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ,[3] ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਗੀਤ, ਨ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਕਾਦਮੀ ਹੈ। ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਉਦਘਾਟਨ 28 ਜਨਵਰੀ 1953 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੀ.ਵੀ. ਰਾਜਾਮੰਨਰ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।[4] ਅਕਾਦਮੀ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਬੋਰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸ਼੍ਰੀ ਸਰ ਜੈਚਮਰਾਜੇਂਦਰ ਵਾਡਿਆਰ ਬਹਾਦੁਰ, ਟੀ.ਐਲ. ਵੈਂਕਟਰਮਾ ਅਈਅਰ, ਐਸ.ਐਨ. ਮੋਜ਼ੂਮਦਾਰ, ਐਨਆਰ ਰੇ, ਧਰਮ ਵੀਰਾ, ਏ.ਕੇ ਘੋਸ਼, ਜੇ.ਸੀ. ਮਾਥੁਰ, ਅਤੇ ਏ.ਵੀ. ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। [5] ਦੋ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ; ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 12 ਮਾਰਚ 1954 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 5 ਅਗਸਤ 1954 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ।[6][7] ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, 11 ਸਤੰਬਰ 1961 ਨੂੰ, ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਐਕਟ, 1860 ਦੇ ਤਹਿਤ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[4]
ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ "ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਖਰਲੀ ਸੰਸਥਾ" ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਸੰਗੀਤ, ਨਾਚ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਮੂਰਤ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ" 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ: 1959 ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ, 1964 ਵਿੱਚ ਇੰਫਾਲ ਵਿੱਚ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਮਨੀਪੁਰ ਡਾਂਸ ਅਕੈਡਮੀ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਕਥਕ ਡਾਂਸ, ਅਤੇ 1990 ਵਿੱਚ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਵਿੱਚ ਕੂਡੀਆੱਟਮ ਕੇਂਦਰ।[4][8] 1965 ਤੋਂ, ਅਕਾਦਮੀ ਇੱਕ ਤਿਮਾਹੀ ਰਸਾਲਾ, ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਫੈਲੋਜ਼ ਦੀ ਸੂਚੀ
[ਸੋਧੋ]ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
[ਸੋਧੋ]- ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਜ਼ ਦੀ ਸੂਚੀ
- ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਜ਼ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਹਵਾਲੇ
[ਸੋਧੋ]- ↑ Jha, Manisha (2011-07-23). "Sangeet Natak Akademi fellowship for Girija Devi, T.K. Murthy, Dagar". The Hindu. Retrieved 2021-08-07.
- ↑ "Zakir Hussain, Sonal Mansingh Among 4 Selected for Sangeet Natak Akademi Fellow". News18. 2019-07-16. Retrieved 2021-08-07.
- ↑ 3.0 3.1 "National Academies: Sangeet Natak Akademi". National Portal of India. 9 December 2012. Archived from the original on 18 ਜਨਵਰੀ 2017. Retrieved 17 January 2017.
- ↑ 4.0 4.1 4.2 "Sangeet Natak Akademi: Introduction". New Delhi: Sangeet Natak Akademi. Retrieved 4 January 2017.
- ↑ "Sangeet Natak Akademi: Constitution". New Delhi: Sangeet Natak Akademi. Retrieved 5 January 2017.
- ↑ "About Sahitya Akademi". Sahitya Akademi. Retrieved 2 January 2017.
- ↑ "Lalit Kala Akademi: History". Lalit Kala Akademi. Retrieved 2 January 2017.
- ↑ "Kuttiyattam Kendra". Kuttiyattam Kendra. Retrieved 5 January 2017.