ਸੱਚ ਖੰਡ
| ਲੜੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ |
| ਸਿੱਖ ਧਰਮ |
|---|
 |
ਸੱਚ ਖੰਡ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Sach Khand; ਗੁਰਮੁਖੀ: ਸਚਖੰਡ) ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।[1]
ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਪੱਧਰਾਂ ਦੀ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਸੱਚਖੰਡ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵਿਅਕਤੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਹੱਸਮਈ ਮਿਲਾਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੱਚਖੰਡ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ - ਧਰਮ ਖੰਡ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਖੰਡ, ਸਰਮ ਖੰਡ ਅਤੇ ਕਰਮ ਖੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣਾ।[2]
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਸੱਚਖੰਡ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਇੱਕ ਰਹੱਸਮਈ ਅਵਸਥਾ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ "ਸਵਰਗੀ ਨਿਵਾਸ" ਵਜੋਂ ਸੰਕਲਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ - ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਜਿੱਥੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਤਮਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।