ਹੀਰਾ ਪਾਠਕ
ਹੀਰਾ ਰਾਮਨਾਰਾਇਣ ਪਾਠਕ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Heera Ramnarayan Pathak), ਜਨਮ ਹੀਰਾ ਕਲਿਆਣਰਾਯ ਮਹਿਤਾ, ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਰਾਮਨਾਰਾਇਣ ਵੀ. ਪਾਠਕ, ਇੱਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ
[ਸੋਧੋ]ਉਸਦਾ ਜਨਮ 12 ਅਪ੍ਰੈਲ 1916 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1936 ਵਿੱਚ ਐਸ.ਐਨ.ਡੀ.ਟੀ. ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗੁਜਰਾਤੀ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1938 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜ "ਆਪਨੂੰ ਵਿਵੇਚਨ ਸਾਹਿਤ" (ਸਾਡੀ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ) ਲਈ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ 1939 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ 1938 ਤੋਂ 1972 ਤੱਕ ਐਸਐਨਡੀਟੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ। ਉਹ 1970 – 1971 ਲਈ ਗੁਜਰਾਤੀ ਅਧਿਆਪਕ ਸੰਘ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਸੀ।[1]
ਉਸਨੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ ਰਾਮਨਾਰਾਇਣ ਵੀ. ਪਾਠਕ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ 21 ਅਗਸਤ 1955 ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ ਸਨ। ਵਿਆਹ ਬੇਔਲਾਦ ਸੀ।[2] ਉਸਦੀ ਮੌਤ 15 ਸਤੰਬਰ 1995 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਹੋਈ।[3]
ਕੰਮ
[ਸੋਧੋ]ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਰਚਨਾ, ਆਪਨੂੰ ਵਿਵੇਚਨ ਸਾਹਿਤ, ਉਸਦਾ ਡਾਕਟਰੇਟ ਥੀਸਿਸ, 1939 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਲੋਚਕ ਨੂੰ ਦੋ ਕੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰਖਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਆਲੋਚਕ ਦੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਖਾਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਦੋ ਹੋਰ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕਾਵਯਭਵਨ (ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ, 1961) ਅਤੇ ਵਿਦਰਤੀ (1974) ਹਨ। ਉਸਦਾ "ਪਰਲੋਕੇ ਪੱਤਰ" (ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਲਿਖੇ ਪੱਤਰ), 1978 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ, ਉਸਦੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਪਤੀ ਰਾਮਨਾਰਾਇਣ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ, ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਬਾਰਾਂ ਪੱਤਰਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਵਨਵੇਲੀ ਦੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਛੰਦ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਗਏ, ਇਹ ਅੱਖਰ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਕਮਈ ਹਨ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਚਨਾ, ਗਵਕਸ਼ ਦੀਪ, ਜੋ 1979 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਵਿਤਾ ਉੱਤੇ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।[2][4]
ਮਾਨਤਾ
[ਸੋਧੋ]ਉਸਨੇ 1968 – 1972 ਦਾ ਨਰਮਦ ਸੁਵਰਨਾ ਚੰਦਰਕ ਅਤੇ 1970 – 1971 ਦਾ ਉਮਾ-ਸਨੇਹਰਾਸ਼ਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਰਲੋਕ ਪਾਤਰਾ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੂੰ 1974 ਵਿੱਚ ਰਣਜੀਤਰਾਮ ਸੁਵਰਨਾ ਚੰਦਰਕ ਅਤੇ 1995 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਗੌਰਵ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।[1]
ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ
[ਸੋਧੋ]- ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
ਹਵਾਲੇ
[ਸੋਧੋ]- ↑ 1.0 1.1 "હીરાબેન પાઠક, ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ". Hiraben Pathak, Gujarati Sahitya Parishad (in ਗੁਜਰਾਤੀ). Retrieved 2017-03-09.
- ↑ 2.0 2.1 "Beyond The Beaten Track - Ramnarayan Pathak". Gujaratilexicon.com (in ਗੁਜਰਾਤੀ). Retrieved 2017-03-09.
- ↑ "વિદુષી લેખિકા હીરાબહેન પાઠકનું અવસાન" [Death note of Heeraben Pathak]. Shabdasrishti: 28. October–November 1995. ISSN 2319-3220.
- ↑ . New Delhi.