ਇਤਿਹਾਸ
ਇਤਿਹਾਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤ: ਦੋ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇੱਕ ਹੈ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਬੀਤਿਆ ਹੋਇਆ ਕਾਲ ਦੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨਾ । ਇਤਹਾਸ ਸ਼ਬਦ (ਇਤੀ+ਹ+ਆਸ; ਅਸ ਧਾਤੁ, ਲਿਟ ਲਕਾਰ ਹੋਰ ਪੁਰਖ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਚਨ) ਦਾ ਮੰਤਵ ਹੈ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਸੀ । ਗਰੀਸ ਦੇ ਲੋਕ ਇਤਹਾਸ ਲਈ ਹਿਸਤਰੀ (history) ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦੇ ਸਨ । ਹਿਸਤਰੀ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਮਤਲੱਬ ਬੁਣਨਾ ਸੀ । ਅਨੁਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਿਆਤ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਢੰਗ ਵਲੋਂ ਬੁਣਕੇ ਅਜਿਹਾ ਚਿੱਤਰ ਮੌਜੂਦ ਕਰਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜੋ ਸਾਰਥਕ ਅਤੇ ਸੁਸੰਬੱਧ ਹੋ ।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇਤਹਾਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਮਤਲੱਬ ਹੈ - ਪਰੰਪਰਾ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਉਪਾੱਖਾਨ ਸਮੂਹ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ) ਜਾਂ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਗਵਾਹੀ । ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸੀ ਜਿਸ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਘਟਿਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਆਂਦਿਆਂ ਹਨ । ਦੂੱਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਹੀ ਇਤਹਾਸ ਹੈ ।[੧] ਜਾਂ ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਾ ਵਲੋਂ ਨਵੀਨਤਾ ਦੇ ਵੱਲ ਆਉਣ ਵਾਲੀ, ਮਾਨਵਜਾਤੀ ਵਲੋਂ ਸਬੰਧਤ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਇਤਹਾਸ ਹੈ ।[੨] ਇਸ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸਾਕਸ਼ਯੋਂ ਨੂੰ ਸਚਾਈ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
[ਸੋਧ] ਨੋਟ
- ↑ ਨਾਹਰ, ਡਾ ਰਤੀਭਾਨੁ ਸਿੰਘ (1974). ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤੀਕ ਇਤਹਾਸ. ਇਲਾਹਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ: ਕਿਤਾਬਮਹਲ, 1.
- ↑ Whitney, W. D. (1889). The Century dictionary; an encyclopedic lexicon of the English language. New York: The Century Co. Page 2842 ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਚ
