ਨਰਤੁਰੰਗ ਤਾਰਾਮੰਡਲ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
ਇਸ ’ਤੇ ਜਾਓ: ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ, ਖੋਜ
ਨਰਤੁਰੰਗ ਤਾਰਾਮੰਡਲ

ਨਰਤੁਰੰਗ ( ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮਤਲੱਬ : ਨਰ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ) ਜਾਂ ਸੰਟੌਰਸ ਖਗੋਲੀ ਗੋਲੇ ਦੇ ਦੱਖਣ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਹੈ ਜੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਗੋਲੀ ਸੰਘ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ੮੮ ਤਾਰਾਮੰਡਲੋਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ । ਦੂਜੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਟਾਲਮੀ ਨੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ੪੮ ਤਾਰਾਮੰਡਲੋਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਈ ਸੀ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ । ਪੁਰਾਣੇ ਯੂਨਾਨੀ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅੱਧੇ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਅੱਧੇ ਘੋੜੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਧਰਤੀ ਵਲੋਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਭਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਤਾਰਾ , ਮਿਤਰਕ ( ਅਲਫਾ ਸੰਟੌਰੀ ) ਇਸ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ । ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਰਤੁਰੰਗ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਨੂੰ ਸੰਟੌਰਸ ਕਾਂਸਟਲੇਸ਼ਨ ( Centaurus constellation ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।

ਤਾਰੇ[ਸੋਧੋ]

ਨਰਤੁਰੰਗ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ੬੯ ਤਾਰੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਇਰ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ । ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ੧੩ ਦੇ ਈਦ - ਗਿਰਦ ਗ਼ੈਰ - ਸੌਰੀਏ ਗ੍ਰਹਿ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ । ਇਸ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਮਿਤਰਕ ( ਅਲਫਾ ਸੰਟੌਰੀ ) ਹੈ ਜੋ ਦਰਅਸਲ ਇੱਕ ਤਿੰਨ ਤਾਰਾਂ ਦਾ ਗੁਟ ਹੈ , ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਕਸਿਮਾ ਸੰਟੌਰੀ ਸੂਰਜ ਦਾ ਸਭ ਵਲੋਂ ਸਮੀਪੀ ਗੁਆਂਢੀ ਤਾਰਾ ਹੈ । ਨਰਤੁਰੰਗ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਦਿਲਚਸਪ ਖਗੋਲੀਵਸਤੁਵਾਂਵੀ ਹਨ -

  • ਬੀ॰ਪੀ॰ਏਮ॰ ੩੭੦੯੩ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸਫੇਦ ਬੌਣਾ ਤਾਰਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬਨ ਦੇਪਰਮਾਣੁਵਾਂਨੇ ਮਿਲਕੇ ਇੱਕ ਮਣਿਭ ( ਕਰਿਸਟਲ ) ਢਾਂਚਾ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ । ਹੀਰੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਰਬਨ ਮਣਿਭ ਢਾਂਚਾ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ , ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਤਾਰੇ ਵਿੱਚ ਢਾਂਚਾ ਹੀਰੇ ਵਲੋਂ ਵੱਖ ਹੈ । ਬੀਟਲਜ ਨਾਮ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਾਪ - ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਗਾਨਾ ਸੀ ਲੂਸੀ ਇਸ ਦ ਸਕਾਏ ਵਿਦ ਡਾਇਮੰਡਜ ( ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹੀਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੂਸੀ ਨਾਮ ਦੀ ਇਸਤਰੀ / ਕੁੜੀ ) , ਇਸਲਈ ਇਸ ਤਾਰੇ ਨੂੰ ਅਨੌਪਚਾਰਿਕ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਲੂਸੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਗਿਆ ਹੈ ।
  • ਓਮੇਗਾ ਸੰਟੌਰੀ ( ω Centauri ) ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਗੋਲ ਤਾਰਾਗੁੱਛ , ਜੋ ਕਸ਼ੀਰਮਾਰਗ ( ਸਾਡੀ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ) ਦਾ ਸਭਤੋਂ ਬਹੁਤ ਗੋਲ ਤਾਰਾਗੁੱਛ ਹੈ ।
  • ਬੀਟਾ ਸੰਟੌਰੀ ( β Centauri ) ਜਾਂ ਹਦਰ , ਜੋ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰੋਸ਼ਨ ਨੀਲਾ - ਸਫੇਦ ਦਾਨਵ ਤਾਰਾ ਹੈ ।