ਫ਼ਿਓਦਰ ਦਾਸਤੋਵਸਕੀ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
(ਫਿਉਦਰ ਦੋਸਤੋਵਸਕੀ ਤੋਂ ਰੀਡਿਰੈਕਟ)
ਇਸ ’ਤੇ ਜਾਓ: ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ, ਖੋਜ
ਫ਼ਿਓਦਰ ਦਾਸਤੋਵਸਕੀ
Vasily Perov - Портрет Ф.М.Достоевского - Google Art Project.jpg
ਫ਼ਿਓਦਰ ਦਾਸਤੋਵਸਕੀ (ਚਿੱਤਰ: ਪੇਰੋਵ)
ਜਨਮ: 11 ਨਵੰਬਰ 1821(1821-11-11)
ਮਾਸਕੋ, ਰੂਸ
ਮੌਤ: 9 ਫਰਵਰੀ 1881(1881-02-09) (ਉਮਰ 59)
ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਜਬਰਗ, ਰੂਸੀ ਸਲਤਨਤ
ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ: ਰੂਸੀ
ਭਾਸ਼ਾ: ਰੂਸੀ
ਕਿੱਤਾ: ਸਾਹਿਤ ਸਿਰਜਣਾ
ਕਾਲ: 19ਵੀਂ ਸਦੀ
ਮੁੱਖ ਕੰਮ: ਕਰਾਮਾਜ਼ੋਵ ਭਰਾ, ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਦੰਡ, ਬੁੱਧੂ
ਅੰਦੋਲਨ: ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਯਥਾਰਥਵਾਦ
ਦਸਤਖਤ: Fyodor Dostoyevsky Signature.svg

ਫ਼ਿਓਦਰ ਮਿਖੇਲੋਵਿਚ ਦਾਸਤੋਵਸਕੀ (ਰੂਸੀ: Фёдор Миха́йлович Достое́вский; ਆਈ ਪੀ ਏ: [ˈfʲodər mʲɪˈxajləvʲɪtɕ dəstɐˈjefskʲɪj]; 11 ਨਵੰਬਰ 1821 – 9 ਫਰਵਰੀ 1881) 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ, ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਸਨ। ਦਾਸਤੋਵਸਕੀ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਰੂਸ ਦੇ ਖੌਲਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ, ਸਾਮਾਜਕ ਅਤੇ ਆਤਮਕ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਥਹੁ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਲ ਮਿਲਾਕੇ ਗਿਆਰਾਂ ਨਾਵਲ, ਤਿੰਨ ਨਾਵਲੈੱਟ, ਸਤਾਰਾਂ ਲਘੂ ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਨਿਬੰਧ ਲਿਖੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।[੧]

ਜੀਵਨੀ[ਸੋਧੋ]

ਮਾਸਕੋ ਦਾ ਮੇਨਸਕਾਈ ਹਸਪਤਾਲ, ਦੋਸਤੋਵਸਕੀ ਦਾ ਜਨਮ-ਸਥਾਨ

ਪਰਵਾਰ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ[ਸੋਧੋ]

ਦਾਸਤੋਵਸਕੀ ਦਾ ਜਨਮ 11 ਨਵੰਬਰ (ਪੁਰਾਣੇ ਕਲੰਡਰ ਅਨੁਸਾਰ 30 ਅਕਤੂਬਰ ) 1821, ਮਿਖਾਇਲ ਦਾਸਤੋਵਸਕੀ ਅਤੇ ਮਾਰੀਆ ਨੇਚਾਏਵਾ ਦੇ ਦੂਜੇ ਬੱਚੇ ਸਨ। ਦਾਸਤੋਵਸਕੀ ਪਰਵਾਰ 16 ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਫੈਲੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲਾ ਪਿੰਸਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਸੰਪਰਦਾਇਿਕ ਲਿਥੂਆਨੀਆਈ ਕੁਲੀਨ ਪਰਵਾਰ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਈਸਾਈ ਅਤੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਲੇਕਿਨ ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਦਾਸਤੋਵਸਕੀ ਦੇ ਤੱਤਕਾਲ ਪੂਰਵਜ ਗੈਰ ਮਠਵਾਸੀ ਪਾਦਰੀ, ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਵਲੋਂ ਰੂਸੀ ਵਪਾਰੀ ਸਨ।[੨][੩]

ਬਚਪਨ[ਸੋਧੋ]

ਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ[ਸੋਧੋ]

ਗਰੀਬ ਲੋਕ[ਸੋਧੋ]

ਕਰਾਮਾਜ਼ੋਵ ਬ੍ਰਦਰਜ[ਸੋਧੋ]

ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਦੰਡ[ਸੋਧੋ]

ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਦੰਡ (ਰੂਸੀ: Преступлéние и наказáние Prestupleniye i nakazaniye) ਦਾਸਤੋਵਸਕੀ ਦਾ ਇਹ ਨਾਵਲ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1865-66 ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲੇ 'ਦ ਰਸੀਅਨ ਮੈਸੇਂਜਰ' ਵਿੱਚ ਲੜੀਵਾਰ ਬਾਰਾਂ ਮਾਸਕ ਕਿਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ।[੪] ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਜਿਲਦ ਵਿੱਚ ਛਪਿਆ। ਦਸ ਸਾਲ ਸਾਇਬੇਰੀਆ ਵਿੱਚ ਜਲਾਵਤਨੀ ਕੱਟ ਕੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਦੋਸਤੋਵਸਕੀ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਵੱਡੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਨਾਵਲ ਸੀ। 'ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਦੰਡ' ਉਹਦੀ ਲੇਖਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਢ ਪੜਾਅ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਹਾਨ ਨਾਵਲ ਹੈ।[੫]

ਬੁੱਧੂ[ਸੋਧੋ]

ਬੁਧੂ ( ਰੂਸੀ: Идиот; ਈਡੀਅਟ) ਫ਼ਿਓਦਰ ਦਾਸਤੋਵਸਕੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਨਾਵਲ ਜਗਤ ਪ੍ਰਸਿਧ ਨਾਵਲ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ੧੮੬੮ ਅਤੇ ੧੮੬੯ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਮੈਸੇਂਜਰ ਵਿੱਚ ਲੜੀਵਾਰ ਛਪਿਆ। ਈਡੀਅਟ ਨੂੰ ਦਾਸਤੋਵਸਕੀ ਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜੁੱਗ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਾਹਿਤਕ ਉਪਲੱਬਧੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਚੜ੍ਹਨ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਛਾਪਿਆ ਗਿਆ।[੬]

ਨੋਟਸ ਫਰਾਮ ਅੰਡਰਗਰਾਉਂਡ[ਸੋਧੋ]

ਡੈਮਨਜ[ਸੋਧੋ]

ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ[ਸੋਧੋ]

ਨਾਵਲ[ਸੋਧੋ]

  • ਗਰੀਬ ਲੋਕ (1846)
  • ਦ ਡਬਲਜ (1846)
  • ਅੰਕਲ'ਜ ਡਰੀਮ (1859)
  • ਦ ਵਿਲੇਜ ਆਫ ਸਟੇਪਾਂਚਿਕੋਵੋ (1859)
  • ਦ ਹਾਉਸ ਆਫ ਦ ਡੈੱਡ (1862)
  • ਨੋਟਸ ਫਰਾਮ ਅੰਡਰਗਰਾਉਂਡ (1864)
  • ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਦੰਡ (1866)
  • ਬੁਧੂ (1869)
  • ਦ ਗੈਮਬਲਰ (1867)
  • ਦ ਏਟਰਨਲ ਹਸਬੈਂਡ (1870)
  • ਇੰਸਲਟਿਡ ਐਂਡ ਹਿਊਮੀਲਿਏਟਿਡ
  • ਡੈਮਨਜ (1872)
  • ਦ ਏਡੋਲੇਸੈਂਟ(1875)
  • ਕਰਾਮਾਜ਼ੋਵ ਬਰਦਰਜ (1880)
Wiki letter w.svg ਇਹ ਲੇਖ ਇੱਕ ਅਧਾਰ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। Crystal txt.png

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. "Russian literature". Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/513793/Russian-literature. Retrieved on 11 April 2008. "ਦੋਸਤੋਵਸਕੀ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸੰਸਾਰ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਮਾਨਸ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਸੱਚ ਦੇ ਨਾਲ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਦੀ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਦਰਸਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ।" 
  2. http://books.google.co.in/books?id=2lzWAAAAMAAJ&q=+clergy#search_anchor pp. 1–5
  3. http://books.google.co.in/books?id=iAs4Lz5yog0C&redir_esc=y pp. 6–22.
  4. University of Minnesota – Study notes for Crime and Punishment
  5. Frank (1995), 96
  6. Titlepage, 1965 ਈਡੀਅਟ, Washington Square Press, Inc.