ਇਕਊਲੀਅਸ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
ਇਸ ’ਤੇ ਜਾਓ: ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ, ਖੋਜ
ਅਸ਼ਵਸ਼ਾਵ ( ਇਕਵੂਲਿਅਸ ) ਤਾਰਾਮੰਡਲ

ਅਸ਼ਵਸ਼ਾਵ ਜਾਂ ਇਕਊਲੀਅਸ ਇੱਕ ਛੋਟਾ - ਜਿਹਾ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਹੈ ਜੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਗੋਲੀ ਸੰਘ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ੮੮ ਤਾਰਾਮੰਡਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ । ਤਰਿਸ਼ੰਕੂ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਹ ਇਸ ਸੂਚੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਹੈ । ਦੂਜੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਟਾਲਮੀ ਨੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ੪੮ ਤਾਰਾ ਮੰਡਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਈ ਸੀ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ । ਇਸਦੇ ਸਾਰੇ ਤਾਰੇ ਕਾਫ਼ੀ ਧੁੰਦਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ + ੩ . ੯ ਮੈਗਨੀਟਿਊਡ ( ਚਮਕ ਜਾਂ ਸਾਪੇਖ ਕਾਂਤੀਮਾਨ )ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਰੋਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਧਿਆਨ ਰਹੇ ਕਿ ਮੈਗਨੀਟਿਊਡ ਇੱਕ ਵਿਪਰੀਤ ਮਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ : ਇਹ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜਿਆਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਰੇ ਦੀ ਚਮਕ ਓਨੀ ਹੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।

ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ[ਸੋਧੋ]

ਅਸ਼ਵਸ਼ਾਵ ਤਾਰਾ ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਕਊਲੀਅਸ ਕਾਂਸਟਲੇਸ਼ਨ ( Equuleus constellation ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਕਊਲੀਅਸ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਜਾਂ ਘੋੜੇ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ । ਅਸ਼ਵਸ਼ਾਵ ਦਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਵੀ ਘੋੜੇ ਦਾ ਬੱਚਾ ਹੈ । ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੋਨੋਂ ਹਿੰਦ - ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂਹਨ ਅਤੇ ਏਕਵਸ ਅਤੇ ਘੋੜਾ ਸਜਾਤੀ ਸ਼ਬਦ ਹਨ , ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਥੋੜ੍ਹੇ ਮਿਲਦੇ - ਜੁਲਦੇ ਵੀ ਹਨ ।

ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਸਤੂਆਂ[ਸੋਧੋ]

ਅਸ਼ਵਸ਼ਾਵ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ੩ ਮੁੱਖ ਤਾਰੇ ਹਨ , ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਂਜ ਇਸ ਵਿੱਚ ੧੦ ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਇਰ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ । ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਇਰਦ- ਗਿਰਦ ਗ਼ੈਰ - ਸੌਰੀਏ ਗ੍ਰਹਿ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਇਸ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਸਤੂਆਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ -

  • ਅਲਫਾ ਇਕਊਲੀਆਇ ( α Equulei ) - ਇਹ ਇੱਕ G0 III ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ + ੩ . ੯੨ ਮੈਗਨੀਟਿਊਡ ( ਚਮਕ ) ਵਾਲਾ ਤਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਵਲੋਂ ਲੱਗਭੱਗ ੧੮੬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਹੈ । ਗ਼ੌਰ ਵਲੋਂ ਦੇਖਣ ਉੱਤੇ ਗਿਆਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਤਾਰਾ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਇੱਕ ਦਵਿਤਾਰਾ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਇਸਨੂੰ ਕਿਟੈਲਫਾ ( Kitalpha ) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
  • ਗਾਮਾ ਇਕਊਲੀਆਇ ( γ Equulei ) - ਇਹ ਇੱਕ ਦੋਹਰਾ ਤਾਰਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਤਾਰਾ + ੪ . ੭ ਮੈਗਨੀਟਿਊਡ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਤਾਰਾ + ੧੧ . ੬ ਮੈਗਨੀਟਿਊਡ ਰੱਖਦਾ ਹੈ । ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਤਾਰਾ ਇੱਕ ਪਰਿਵਰਤੀ ਤਾਰਾ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਚਮਕ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹਲਕਾ ਬਦਲਾਉ ਆਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ।
  • ਡਲਟਾ ਇਕਊਲੀਆਇ ( δ Equulei ) - ਇਹ ਇੱਕ ਦਵਿਤਾਰਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਦੋ ਤਾਰੇ ਇੱਕ - ਦੂਜੇ ਦੀ ਈਦ - ਗਿਰਦ ਹਰ ੫ . ੭ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰਿਕਰਮਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ । ਇਹ ਕਿਸੇ ਦਵਿਤਾਰਾ ਮੰਡਲ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਕਕਸ਼ੀਏ ਕਾਲ ( ਆਰਬਿਟਲ ਪੀਰਿਅਡ ) ਹੈ ।
  • ਏਪਸਿਲਨ ਇਕਊਲੀਆਇ ( ε Equulei ) - ਇਸ ਤਾਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰਬੀਨ ਨਾਲ ਦੇਖਣ ਉੱਤੇ ੪ ਤਾਰੇ ਗਿਆਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ।

ਇਸ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾਵਾਂ ਵੀ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਲੇਕਿਨ ਉਹ ਸਭ ਕਾਫ਼ੀ ਧੁੰਦਲੀਆਂ ਹਨ।