ਥਰੀ-ਡੀ ਚਲਚਿਤਰ
ਅਤੇ ਕਿਆਨ (ਸੱਜੀ ਅੱਖ) ਫਿਲਟਰ
ਤਰਿਆਯਾਮੀ ਚਲਚਿਤਰ ( ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ : ਥਰੀ - ਡੀ ਫਿਲਮ ) ਇੱਕ ਚਲਚਿਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ , ਜਿਸਦੀ ਛਵੀਆਂ ਆਮ ਚਲਚਿਤਰੋਂ ਵਲੋਂ ਕੁੱਝ ਭਿੰਨ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ । ਚਿਤਰਾਂ ਦੀ ਛਾਇਆ ਅੰਕਿਤ ( ਰਿਕਾਰਡ ) ਕਰਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਕੈਮਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਤਿੰਨ - ਆਯਾਮੀ ਚਲਚਿਤਰ ੧੮੯੦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਹੋਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ , ਲੇਕਿਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇਸ ਚਲਚਿਤਰੋਂ ਨੂੰ ਥਿਏਟਰ ਉੱਤੇ ਵਖਾਇਆ ਜਾਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਮਹਿੰਗਾ ਕੰਮ ਹੁੰਦਾ ਸੀ । ਮੁੱਖਤ : ੧੯੫੦ ਵਲੋਂ ੧੯੮੦ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਫਿਲਮਾਂ ਪ੍ਰਮੁਖਤਾ ਵਲੋਂ ਵਿੱਖਣ ਲੱਗੀ ।
ਸਿਧਾਂਤਕ ਤਿੰਨ - ਆਯਾਮੀ ਚਲਚਿਤਰ ( ਥਯੋਰਿਟਿਕਲ ਥਰੀ - ਡੀ ਇਮੇਜ ) ਪੇਸ਼ ਕਰਣ ਦਾ ਆਰੰਭਕ ਤਰੀਕਾ ਏਨਾਜਿਫ ਇਮੇਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਤਰੀਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਲਿਏ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ , ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਸਰਲ ਸੀ । ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ , ਇਕਲਿਪਸ ਮੈਥਡ , ਲੇਂਟੀਕੁਲਰ ਅਤੇ ਬੈਰਿਅਰ ਸਕਰੀਨ , ਇੰਟਰਫੇਰੇਂਸ ਫਿਲਟਰ ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਧਰੁਵੀਕਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ( ਪੋਲਰਾਇਜੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ) ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਤਕਨੀਕ ਹੋਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ । ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਦਾ ਸਟੀਰਯੋਸਕੋਪਿਕ ਯੁੱਗ ੧੮੯੦ ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਦੇ ਅੰਤਮ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਬਰੀਟੀਸ਼ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਪੁਰੋਧਾ ਵਿਲਿਅਮ ਗਰੀਨ ਨੇ ਤਿੰਨ - ਆਯਾਮੀ ਪਰਿਕ੍ਰੀਆ ਦਾ ਪੇਟੇਂਟ ਫਾਇਲ ਕੀਤਾ । ਫਰੇਡਰਿਕ ਯੁਜੀਨ ਆਇਵਸ ਨੇ ਸਟੀਰਯੋ ਕੈਮਰਾ ਰਿਗ ਦਾ ਪੇਟੇਂਟ ੧੯੦੦ ਵਿੱਚ ਕਰਾਇਆ । ਇਸ ਕੈਮਰੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਲੈਂਸ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜੋ ਇੱਕ ਦੂੱਜੇ ਵਲੋਂ ਤਿੰਨ - ਚੌਥਾਈ ਇੰਚ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ । ੨੭ ਸਿਤੰਬਰ , ੧੯੨੨ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਲਾਸ ਏੰਜਿਲਸ ਦੇ ਏੰਬੈਸੇਡਰ ਥਿਏਟਰ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਦ ਪਾਵਰ ਆਫ ਲਵ ਦਾ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਆਜੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ । ਸੰਨ ੧੯੫੨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਰੰਗੀਨ ਤਰਿਵਿਮ ਯਾਨੀ ਕਲਰ ਸਟੀਰਯੋਸਕੋਪਿਕ ਫੀਚਰ , ਵਾਨ ਡੇਵਿਲ ਬਣਾਈ ਗਈ । ਇਸਦੇ ਲੇਖਕ , ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਏਮ . ਏਲ . ਗੁੰਜਬਰਗ ਸਨ । ਸਟੀਰਯੋਸਕੋਪਿਕ ਸਾਉਂਡ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਪਹਿਲੀ ਥਰੀ - ਡੀ ਫੀਚਰ ਹਾਉਸ ਆਫ ਵੈਕਸ ਸੀ । ੨੮ ਮਈ , ੧੯੫੩ ਵਲੋਂ ਵਾਲਟ ਡਿਜਨੀ ਇੰਕਾ . ਨੇ ਵੀ ਉਸਾਰੀ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਸੀ ।
ਚਲਚਿਤਰ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਨਿਯਮ ਜੋੜਨ ਲਈ ਉਸ ਵਿੱਚ ਇਲਾਵਾ ਗਹਿਰਾਈ ਜੋਡਨੇ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ । ਉਂਜ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੇਵਲ ਛਦਮ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਸਿਰਫ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਤਿੰਨ - ਆਯਾਮੀ ਫਿਲਮ ਦੇ ਫਿਲਮਾਂਕਨ ਲਈ ਅਕਸਰ ੯੦ ਡਿਗਰੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਦੋ ਕੈਮਰੋਂ ਦਾ ਇੱਕ - ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰ ਚਿੱਤਰ ਉਤਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਵਿੱਚ ਦਰਪਣ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਦਰਸ਼ਕ ਥਰੀ - ਡੀ ਚਸ਼ਮੇ ਦੇ ਨਾਲ ਦੋ ਚਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਤਿੰਨ - ਆਯਾਮੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ । ਅਜਿਹੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇਖਣ ਲਈ ਵਰਤਮਾਨ ਉਪਲੱਬਧ ਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਾਸ ਤਰੀਕੇ ਦੇ ਚਸ਼ਮੇ ਨੂੰ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਇਸ ਚਸ਼ਮੇ ਦਾ ਮੁੱਲ ਲੱਗਭੱਗ ੪੦੦ ਰੂਪਏ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਲੋਂ ਇਸਦੀ ਵਾਪਸੀ ਸੁਨਿਸਚਿਤ ਕਰਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੌ ਰੂਪਏ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਸੂਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹੈ । ਹਾਲ ਹੀ ਨਿਰਮਾਤਾ - ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਟੀਵਨ ਸਪੀਲਰਬ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਪੇਟੇਂਟ ਕਰਾਇਆ ਹੈ , ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਥਰੀ - ਡੀ ਫਿਲਮ ਦੇਖਣ ਲਈ ਚਸ਼ਮੇ ਦੀ ਕੋਈ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਤਿੰਨ - ਆਯਾਮੀ ਚਲਚਿਤਰ ਨਿਰਮਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ । ਇੱਥੇ ੧੯੮੫ ਵਿੱਚ ਛੋਟਾ ਚੇਤਨ ਤਿੰਨ - ਆਯਾਮੀ ਤਕਨੀਕ ਦੇ ਨਾਲ ਰਿਲੀਜ ਹੋਈ ਸੀ । ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸਦੀ ਬਹੁਤ ਚਰਚਾ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬੱਚੀਆਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਸੀ । ਰੰਗੀਨ ਚਸ਼ਮੇ ਦੇ ਨਾਲ ਫਿਲਮ ਦੇਖਣ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਇੱਕਦਮ ਨਵਾਂ ਸੀ । ਅੱਜ ਥਰੀ - ਡੀ ਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ ਜੋ ਬਦਲਾਵ ਆਇਆ ਹੈ , ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਆਸ਼ਾ ਬਿਲਕੁੱਲ ਵੱਖ ਹੈ । ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਰਸ਼ਕ ਅੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਪੈਣ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਲੋਂ ਪਾਣੀ ਰੁੜ੍ਹੈ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਸਨ , ਲੇਕਿਨ ਹੁਣ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਗਹਿਰਾਈ ਵਲੋਂ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ । ਉਂਜ ਇਸਤੋਂ ਪੂਰਵ ਵੀ ੧੯੮੫ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਾ ਦਾ ਇੰਸਾਫ ਬੰਨ ਚੁੱਕੀ ਸੀ । ਤਰਿਆਯਾਮੀ ਚਲਚਿਤਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੱਧਦੀ ਰੁਚੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਰਿਲਾਇੰਸ ਮੀਡਿਆਵਰਕਸ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦਵਿਆਯਾਮੀ ਚਲਚਿਤਰੋਂ ਨੂੰ ਤਰਿਆਯਾਮੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਨ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਇਸ - ਥਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕਰਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ । ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਿਲਾਇੰਸ ਮੀਡਿਅਵਰਕਸ ਅਤੇ ਇਸ - ਥਰੀ ਮਿਲਕੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਭਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦਵਿਆਯਾਮੀ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਤਰਿਆਯਾਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲਨ ਵਾਲੀ ਇਕਾਈ ਸਥਾਪਤ ਕਰਣਗੇ । ਇਸ ਕਰਾਰ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ੨੦ - ੨੫ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਚਲਚਿਤਰੋਂ ਨੂੰ ਤਰਿਆਯਾਮੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾ ਜਾਵੇਗਾ । ਇਸ - ਥਰੀ ਨੇ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਪੂਰਵ ਹੀ ਡਿਜਨੀ ਦੀ ਜੀ - ਫੋਰਸ ਨਾਮਕ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਥਰੀ ਡੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾ ਸੀ , ਜੋ ਕਾਫ਼ੀ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ ਸੀ ।
ਦੋ - ਆਯਾਮੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਕ ਜਿੱਥੇ ਲਗਾਤਾਰ ਘੱਟ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ , ਉਥੇ ਹੀ ਤਿੰਨ - ਆਯਾਮੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੁਚੀ ਦਿਨੋਂਦਿਨ ਵੱਧਦੀ ਹੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ । ਮੁਂਬਈ ਦੇ ਆਂਕੜੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਹੀ ਫਿਲਮ ਦੋ - ਆਯਾਮੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ - ਆਯਾਮੀ ਸਕਰੀਨ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠੇ ਰਿਲੀਜ ਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ , ਤਾਂ ਤਿੰਨ - ਆਯਾਮੀ ਸਕਰੀਨ ਉੱਤੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਲਾਂ ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੋ - ਆਯਾਮੀ ਸਕਰੀਨ ਦੀ ਆਸ਼ਾ ੪੦ ਫ਼ੀਸਦੀ ਜਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ੋ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ੨੦ ਫ਼ੀਸਦੀ ਜਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਇਸ ਕਾਰਨ ਹੀ ਇਸ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੁਚੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਮਲਟੀਪਲੇਕਸ ਸਿਨੇਮਾ ਸਵਾਮੀ ਹੁਣ ਤਿੰਨ - ਆਯਾਮੀ ਸਕਰੀਂਸ ਉੱਤੇ ਬਡਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ।
