ਰੋਮਿਲਾ ਥਾਪਰ

ਡਾ.ਰੋਮਿਲਾ ਥਾਪਰ (੧੯੩੧) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਇਤਹਾਸਕਾਰ ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਧਿਅਨ ਖੇਤਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਹੈ।

ਕੰਮ

ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ , ਥਾਪਰ ਨੇ ੧੯੫੮ ਵਿੱਚ ਲੰਦਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਔਰੀਅੰਟਲ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕੀ ਅਧਿਅਨ , ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਏ ਐਲ ਬਾਸ਼ਮ (A L Basham ) ਦੇ ਤਹਿਤ ਉਸਨੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਅਰਜਿਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਜਵਾਹਿਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ , ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।ਉਸਦਾ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਕਾਰਜ ਸਾਮਾਜਕ ਬਲਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਭਰਦੀ ਪਰਸਪਰ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਨੂੰ ਉਲੀਕਦਾ ਹੈ। ਸੋਮਨਾਥ ਉੱਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਉਹਦਾ ਕੰਮ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗੁਜਰਾਤ ਮੰਦਿਰ ਬਾਰੇ ਇਤਹਾਸ ਲੇਖਣ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸਨਮਾਨ

ਉਸਨੇ ਥਾਪਰ ਕਾਰਨੇਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ , ਪੇਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ , ਅਤੇ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਕਾਲਜ ਡੀ ਫ਼ਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਜਿਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ 1983 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਇਤਹਾਸ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਜਨਰਲ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ 1999 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਕਾਦਮੀ ਦੀ ਫੈਲੋ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਰੋਮਿਲਾ ਥਾਪਰ ਲੇਡੀ ਮਾਰਗਰੇਟ ਹਾਲ , ਆਕਸਫੋਰਡ , ਅਤੇ ਲੰਦਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਔਰੀਅੰਟਲ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕੀ ਸਟਡੀਜ ਸਕੂਲ ( SOAS ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਨਰੇਰੀ ਫੈਲੋ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ , ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਔਰੀਅੰਟਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ , ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ , ਏਡਿਨਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ( 2004 ) ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ( 2002 ) ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ( 2009 ਵਿੱਚ ) ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੈ।ਉਸਨੂੰ 2009 ਵਿੱਚ ਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਦੀ ਅਮੇਰਿਕਨ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਆਨਰੇਰੀ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।

2004 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਉਸਨੂੰ ਦੱਖਣ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕਲੁਗ (Kluge) ਚੇਅਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਧਾਰਕ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।

ਜਨਵਰੀ 2005 ਵਿੱਚ , ਉਹਨੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ ਸਨਮਾਨ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਏ ਪੀ ਜੇ ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ , “ਕਿਉਂਕਿ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਧਨ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲਾ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਮੈਂ ਇਨਾਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਾਂਗੀ , ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਬਹੁਤ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਇਨਕਾਰ ਦੇ ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦਿਤਾ ਸੀ , ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਇਨਾਮ ਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾ ਨਾਮ ਵੇਖ ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ।” ਥਾਪਰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਪਹਿਲਾਂ 1992 ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸਨੇ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ , । , ਉਸਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਰਨ ਬਾਰੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ : ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਸਿੱਖਿਅਕ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਇਨਾਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ , ਅਤੇ ਰਾਜ ਇਨਾਮ ਨਹੀਂ। ਰੋਮਿਲਾ ਥਾਪਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਅਧਿਅਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਕ‍ਲੂਗ ਲਾਇਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੇਂਟ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ੨੦੦੮ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਅਵਾਰਡ ਦੇ ਤਹਿਤ 10 ਲੱਖ ਡਾਲਰ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ੮੦ ਸਾਲਾ ਥਾਪਰ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਜਵਾਹਿਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਨਰੇਰੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ।