ਸਪੇਨ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
ਇਸ ’ਤੇ ਜਾਓ: ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ, ਖੋਜ
ਸਪੇਨ ਗਣਰਾਜ
Reino de España
ਸਪੇਨ ਦਾ ਝੰਡਾ Coat of arms of ਸਪੇਨ
ਮਾਟੋਫਰਮਾ:Native phrase
"Further Beyond"
ਕੌਮੀ ਗੀਤMarcha Real (ਸਪੇਨੀ)
Royal March

ਸਪੇਨ ਦੀ ਥਾਂ
Location of  ਸਪੇਨ  (dark green)

– in Europe  (green & dark grey)
– in the European Union  (green)  —  [Legend]

ਰਾਜਧਾਨੀ ਮਾਦਰਿਦ
40°26′N 3°42′W / 40.433°N 3.7°W / 40.433; -3.7
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਰਾਜਧਾਨੀ
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ Castillian[lower-alpha ੧]
ਮਾਨਤਾ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
Partially recognised
languages
ਵਾਸੀ ਸੂਚਕ
ਸਰਕਾਰ Unitary parliamentary constitutional monarchy
 -  ਰਾਜਾ ਹੁਆਨ ਕਾਰਲੋਸ
 -  ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਮਾਰੀਆਨੋ ਰਾਹੋਈ
 -  ਡਿਪਟੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ Soraya Sáenz de Santamaría
ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ General Courts
 -  ਉੱਚ ਸਦਨ Senate
 -  ਹੇਠਲਾ ਸਦਨ Congress of Deputies
ਗਠਨ
 -  ਸ਼ਾਹੀ ਏਕਤਾ  
 -  ਏਕੀਕਰਣ  
 -    ਵਾਸਤਵਿਕ 1516 
 -  ਰਸਮੀ 1715 
 -  ਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ 1812 
 -  ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਲੋਕਤੰਤਰ 1931 
 -  ਵਰਤਮਾਨ ਲੋਕਤੰਤਰ 1978 
 -  Joined the EEC (now the
ਯੂਰਪੀ ਯੂਨੀਅਨ)
1 ਜਨਵਰੀ 1986 
ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਤਖ਼ਤ ਨਸ਼ੀਨੀ 1 ਜਨਵਰੀ, 1986
ਖੇਤਰਫਲ
 -  ਕੁੱਲ ੫੦੫ ਕਿਮੀ2 (52ਵਾਂ)
੧੯੫ sq mi 
 -  ਪਾਣੀ (%) 1.04
ਅਬਾਦੀ
 -  2013 ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ 46,704,314[੨] (27ਵਾਂ)
 -  2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ 46,815,916[੩] 
 -  ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਸੰਘਣਾਪਣ 92/ਕਿਮੀ2 (106ਵਾਂ)
੨੪੦/sq mi
ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ (ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ.) (ਪੀ.ਪੀ.ਪੀ.) 2013 ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ
 -  ਕੁਲ $1.414 trillion[੪] (14ਵਾਂ)
 -  ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ $30,741[੪] (30ਵਾਂ)
ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ (ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ.) (ਨਾਂ-ਮਾਤਰ) 2013 ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ
 -  ਕੁੱਲ $1.394 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ[੪] (13ਵਾਂ)
 -  ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ $30,315[੪] (28ਵਾਂ)
ਜਿਨੀ (2011) 34.0 
ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਸੂਚਕ (ਐੱਚ.ਡੀ.ਆਈ) (2013) 0.885 (23ਵਾਂ)
ਮੁੱਦਰਾ ਯੂਰੋ () (EUR)
ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ CET (ਯੂ ਟੀ ਸੀ+1)
 -  ਹੁਨਾਲ (ਡੀ ਐੱਸ ਟੀ) CEST (ਯੂ ਟੀ ਸੀ+2a)
Date formats dd.mm.yyyy (Spanish; CE)
ਸੜਕ ਦੇ ਇਸ ਪਾਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ right
ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਟੀ.ਐਲ.ਡੀ. .es[lower-alpha ੨]
ਕਾਲਿੰਗ ਕੋਡ +34

ਸਪੇਨ (ਸਪੈਨਿਸ਼: España, ਏਸਪਾਨਿਆ), ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਪੇਨ ਦੀ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ, ਇੱਕ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਹੈ। ਇਹ ਯੂਰਪ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਇਬੇਰੀਅਨ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਭੂਮਧ ਸਾਗਰ ਇਲਾਵਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪਰਵਾਸੀ ਖੇਤਰ, ਜਿਬਰਾਲਟਰ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਸੀਮਾ ਦੇ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸ, ਅੰਡੋਰਾ ਅਤੇ ਬੀਸਕਾਏ ਦੀ ਖਾੜੀ ਅਤੇ ਅਤੇ ਪੱਛਮ-ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਕਰਮਵਾਰ: ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਸਾਗਰ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲ ਸਥਿਤ ਹਨ।

ਸਪੇਨਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭੂਮਧ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਬੇਲਿਅਰਿਕ ਟਾਪੂ ਸਮੂਹ, ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਕੈਨਰੀ ਟਾਪੂ ਸਮੂਹ, ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਦੋ ਨਿੱਜੀ ਸ਼ਹਿਰ ਸੇਉਟਾ ਅਤੇ ਮੇਲਿਲਾ ਜੋ ਕਿ ਮੋਰੱਕੋ ਸੀਮਾ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਲਿਵਿਆ ਨਾਮਕ ਸ਼ਹਿਰ ਜੋ ਕਿ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ ਸਪੇਨ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹਿ : ਖੇਤਰ ਹੈ । ਸਪੇਨ ਦਾ ਕੁਲ ਖੇਤਰਫਲ 504, 030 ਕਿਮੀ² ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਗੈਤੀਹਾਸਿਕ ਕਾਲ ਵਲੋਂ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਸਤੀਤਵ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੱਕ ਸਪੇਨ ਦਾ ਰਾਜਕਸ਼ੇਤਰ ਆਪਣੀ ਖਾਸ ਅਵਸਥਿਤੀ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਵਲੋਂ , ਕਈ ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਿਹਾ ਸੀ । 15 ਵੀਆਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕੈਥੋਲੀਕ ਸਮਰਾਟਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਅਤੇ 1492 ਵਿੱਚ ਔਬੇਰਿਅਨ ਪ੍ਰਾਯਦੀਪ ਉੱਤੇ ਪੁਨਰਵਿਜੈ ਦੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਪੇਨ ਇੱਕ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰਿਆ । ਇਸਦੇ ਵਿਪਰੀਤ , ਸਪੇਨ ਹੋਰ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਣ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਰੋਤ ਰਿਹਾ ਹੈ , ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਸਾਰਿਕ ਸਾਮਰਾਜ ਬਣਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸਭਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਸਪੇਨਿਸ਼ ਦੇ ਲੱਗਭੱਗ 50 ਕਰੋਡ਼ ਭਾਸ਼ਾਭਾਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ।

ਸਪੇਨ ਇੱਕ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਸੰਸਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੰਢਿਆ ਇੱਕ ਲੋਕਤੰਤਰ ਹੈ । ਸਪੇਨ ਇੱਕ ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸੰਕੇਤਕ ਸਕਲ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ ਇਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਬਾਰਹਵੀਂ ਸਭਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਲੀ ਹਾਲਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ , ਇੱਥੇ ਜੀਵਨ ਪੱਧਰ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਹੈ ( 20 ਵਾਂ ਉੱਚਤਮ ਮਨੁੱਖ ਵਿਕਾਸ ਸੂਚਕਾਂਕ ) , 2005 ਤੱਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸੂਚਕਾਂਕ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸਦਾ ਸਥਾਨ ਦਸਵਾਂ ਸੀ । ਇਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ , ਯੂਰੋਪੀ ਸੰਘ , ਨਾਟੋ , ਓਈਸੀਡੀ , ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ । ਸਪੇਨ ਯੂਰਪ ਦਾ ਇੱਕ ਦੇਸ ਹੈ। ਏਦੇ ਅਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸ ਤੇ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਸਮੁੰਦਰ ਏ, ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਰੂਮੀ ਸਮੁੰਦਰ ਏ ਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਪੁਰਤਗਾਲ ਤੇ ਐਲਟਾਨਟਕ ਸਮੁੰਦਰ ਏ ਤੇ ਏਦੇ ਥੱਲੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦਾ ਬਰ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਏ। ਏ ਯੂਰਪ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ ਏ। ਇਸ ਦੀ ਖ਼ਾਜ਼ ਥਾਂ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਤੋਂ ਏ ਬੁੱਤ ਪੁਰਾਣੇ ਅਰਸੇ ਤੋਂ ਈ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਤੱਵਜਾ ਦਾ ਮਰਕਜ਼ ਰੀਆ ਏ ਤੇ ਏ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ 14ਵੀਂ 15ਯਂ ਸਦੀ ਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਬੁੱਤ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਏਨੇ ਬੁੱਤ ਦੂਰ ਤੱਕ ਸਲਤਨਤ ਬਣਾਈ ਜੀਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਅੱਜ ਵੀ 40 ਕਰੋੜ ਹਸਪਾਨਵੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੈਗੇ ਨੇਂ। ਏਦੀ ਹਕੂਮਤ ਇੱਕ ਕਨੂੰਨੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ ਦੇ ਥੱਲੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਨਾਲ਼ ਬਣੀ ਏ। ਸਪੇਨ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਚ 9ਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਬੋਤਾ ਜੀ ਡੀ ਪੀ ਏ ਤੇ ਏਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਨਾਪ ਦੁਨੀਆ ਚ 16ਵਾਂ ਏ। ਸਪੇਨ ਅਕਵਾਮ-ਏ-ਮੁੱਤਹਿਦਾ, ਯੂਰਪੀ ਯੂਨੀਅਨ, ਨੀਟੂ, ਓ ਈ ਸੀ ਡੀ ਤੇ WTO ਦਾ ਸੰਗੀ ਏ। [ਲਿਖੋ]ਜੁਗ਼ਰਾਫ਼ੀਆ

ਸਪੇਨ ਦਾ 51ਵਾਂ ਤੇ ਯੂਰਪ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ ਏ। ਪੀਰੀਨੀਜ਼ ਦੇ ਪਾੜ ਉੱਤਰ ਚਿਰ ਦੇ ਚ ਫ਼ਰਾਂਸ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਨੇਂ। ਸਪੇਨ ਦੇ ਕਜ ਜ਼ਜ਼ੀਰੇ ਬਹਿਰਾ ਰੂਮ ਚ ਵੀ ਨੇਂ ਤੇ ਕਜ ਜ਼ਜ਼ੀਰੇ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਸਮੁੰਦਰ ਚ ਵੀ ਨੇਂ। ਸਪੇਨ ਦੀਆਂ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਉਤੇ ਥੱਲੇ ਹੁੰਦੇ ਇਲਾਕੇ ਤੇ ਪਾੜੀ ਇਲਾਕੇ ਨੇਂ। ਇੰਨਾਂ ਪਾੜਾਂ ਤੋਂ ਕਈ ਦਰਿਆ ਵੀ ਬੰਦੇ ਨੇਂ। [ਲਿਖੋ]ਤਰੀਖ਼

ਸਪੇਨ ਚ 12 ਲੱਖ ਵਰਿਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਰੇ ਰੀਏ ਸਨ ਤੇ ਮਾਡਰਨ ਇਨਸਾਨ 35000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਪੇਨ ਆਏ। ਉਹ ਲੋਕ ਫ਼ਰਾਂਸ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹਵੇ-ਏ-ਸਪੇਨ ਪਹੁੰਚੇ। ਆਖ਼ਰੀ ਬਰਫ਼ ਦੂਰ ਦੇ ਬਾਦ ਸਪੇਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਥਾਵਾਂ ਚੋਂ ਇੱਕ ਏ ਜਿਥੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਯੂਰਪ ਦੁਬਾਰਾ ਅਬਾਦ ਕੀਤਾ। ਰੋਮੀਆਂ ਨੇ ਬਹਿਰਾ ਰੂਮ ਦੇ ਸਾਹਲੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੇ ਕਾਰ ਤੇਜ ਦੀਆਂ ਕਲੋਨੀਆਂ ਅਤੇ 210 ਤੋਂ 205 ਬੀ ਸੀ ਚ ਮਿਲ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਵੀ ਮਿਲ ਮਾਰ ਲਿਆ ਤੇ ਓਥੇ 500 ਵਰਿਆਂ ਤੱਕ ਹਕੂਮਤ ਕੀਤੀ। 711 ਚ ਇਥੇ ਬਿਨੁ ਅਮੀਆ ਦੇ ਖ਼ਲੀਫ਼ਾ ਵਲੀਦ ਬਣ ਅਬਦ ਉਲਮੁਲਕ ਦੇ ਵੇਲੇ ਊਦੇ ਜਰਨੈਲ ਤਾਰਿਕ ਬਣ ਜ਼ਿਆਦ ਨੇ ਹੱਲਾ ਬੋਲਿਆ ਤੇ ਸਪੇਨ ਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲ ਤੇ ਅਰਬਾਂ ਨੇ ਮੱਲ ਮਾਰ ਲਿਆ। ਅਰਬਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸਪੇਨ ਤੇ ਮਿਲ ਮਾਰ ਲਿਆ ਪਰ ਏਦੇ ਉੱਤਰ ਚ ਪਾੜੀ ਥਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਜਿਥੋਂ ਫ਼ਿਰ ਅਰਬਾਂ ਨਾਲ਼ ਲੜਾਈ ਟੋਰੀ ਜਿਹੜੀ ਅਗਲੀਆਂ ਅੱਠ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਚੱਲਦੀ ਰਈ। ਅਰਬਾਂ ਨੇਂ ਇਥੋਂ ਦੱਯਾਨ ਵਾਸੀਆਂ ਕਈ ਹੱਕ ਦਿੱਤੇ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਟੈਕਸ ਵੀ ਦੇਣੇ ਪੈਂਦੇ ਸਨ। ਅੱਠਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਸਪੇਨ ਦੀ ਚੋਖੀ ਸਾਰੀ ਲੋਕ ਗਿਣਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੂਚਕੀ ਸੀ। ਬਰਬਰ ਤੇ ਅਰਬ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਸ਼ਕਾਰ ਖਿਚਾਓ ਵੀ ਚਲਦਾ ਰੀਆ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਗਵਾਡਾਲਕਵੀਰ ਐਬਰੋ ਵੀਲੀਨਸੀਆ ਤੇ ਗੁਰ ਨਾਤਾ ਦੇ ਪਾੜੀ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵੱਸ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਉਮਵੀ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ਤ ਦਾ ਰਾਜਗੜ੍ਹ ਕਰ ਤਬਾ ਲੈਂਦੇ ਯੂਰਪ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ। ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਿਖਾਈ ਰਹਿਤਲ ਦੇ ਸਮਬਨਦੇ ਜਿਹੜੇ ਲੈਂਦੇ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਇਥੇ ਲੀਏ-ਏ-ਗੇਅ ਔਹਆਕੇ ਵਦੇ। ਸਾਈਂਸ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਤੇ ਰਹਿਤਲ ਇਥੇ ਪੁੰਗਰੇ ਤੇ ਵੱਡੇ ਹਵੇ-ਏ-। ਵਾਈ ਬੀਜੀ ਚ ਵਾਦੇ ਹਵੇ-ਏ-ਨਵੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਤੇ ਨਵੀਂ ਰੁਖ ਲਗਏ-ਏ-ਗੇਅ। 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਚ ਬਿਨੁ ਅਮੀਆ ਦੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਸਪੇਨ ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਰਾਜਾਂ ਚ ਜਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਤਾਗ਼ਫ਼ਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਏ ਜ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਏ ਉੱਤਰ ਚ ਵਸਦੀਆਂ ਸਗ਼ਾਈ ਦੇਸਾਂ ਲਈ ਉਨਾਣ ਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮਿਲ ਮਾਰਨ ਅਸਾਨ ਹੌਦਾ ਗਿਆ। ਉਤਲੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਤੋਂ ਮਰਾਬਤੀਨ ਤੇ ਮੋਹਦੀਨ ਸਪੇਨ ਆਏ ਪਰ ਉਹ ਮੁਸਲਿਮ ਸਪੇਨ ਨੂੰ ਨਾਂ ਬਚਾ ਸਕੇ। 1492 ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਅਖ਼ੀਰਲਾ ਰਾਜ ਗੁਰ ਨਾਤਾ ਤੇ ਵੀ ਸਗ਼ਾਿਆਂ ਨੇ ਮੱਲ ਮਾਰ ਲਿਆ। 1492 ਨੂੰ ਈ ਕੋਲੰਬਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰਾਂ ਲਈ ਜ਼ਾਜ਼ ਤੇ ਪਿਸੇ ਸਪੇਨ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਕੋਲੋਂ ਲਬਦੇ ਨੇਂ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਲਬ ਨੇ ਓਥੇ ਮਿਲ ਮਾਰਨ ਨਾਲ਼ ਸਪੇਨ ਜੱਗ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਬਣ ਗਿਆ। ਅਰਾਗ਼ੋਨ ਤੇ ਕਸਤੀਲੀਹ ਦੇ ਇੱਕ ਜੱਟ ਹੋਣ ਨਾਲ਼ ਸਪਕਨ ਇੱਕ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਸਪੇਨ ਦੇ ਸ਼ਾਈ ਵੇਲੇ ਦੀ ਨਿਊ ਪਈ। 16ਵੀਂ ਤੇ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਚ ਸਪੇਨ ਯੂਰਪ ਦੀ ਅੱਗੇ ਵਦਵੀਂ ਤਾਕਤ ਸੀ। ਸਪੇਨ ਦਿਆਂ ਨੈਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਬਰਤਾਨੀਆ ਫ਼ਰਾਂਸ ਤੇ ਸਲਤਨਤ ਉਸਮਾਨੀਆ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਲੜਾਈਆਂ ਹੋਇਆਂ। ਹਸਪਾਨਵੀ ਸਲਤਨਤ ਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅੰਗ ਬਹਰਾਲਕਾਹਲ ਦੇ ਥਾਂ ਉਤਲੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਜ਼ਜ਼ੀਰੇ ਨੀਦਰਲੀਨਡੋ ਫ਼ਰਾਂਸ ਜਰਮਨੀ ਇਟਲੀ ਦੇ ਕਈ ਪਾਸੇ ਹੈਗੇ ਸਨ। ਏਦੇ ਬਾਰੇ ਆਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਏ ਜੇ ਏ ਪਹਿਲੀ ਸਲਤਨਤ ਸੀ ਜੀਦੇ ਤੇ ਸੂਰਜ ਨੇਂ ਡੁੱਬਦਾ। 1793 ਚ ਸਪੇਨ ਨੇ ਫ਼ਰਾਂਸ ਨਾਲ਼ ਲੜਾਈ ਛੇੜੀ ਜੀਦੇ ਚ ਸਪੇਨ ਨੂੰ ਹਾਰ ਹੋਈ। ਸਪੇਨ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਇੱਕ ਥੱਲੇ ਲੱਗਾ ਸੰਗੀ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ। 1814 ਚ ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀ ਹਾਰ ਬਾਝੋਂ ਸਪੇਨ ਚ ਊਦਾ ਜ਼ੋਰ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਪਰ ਸਪੇਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਹ ਚਗੜੇ ਟੁਰੇ ਜਿੰਨਾਂ ਨੇ ਸਪੇਨ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਊਦੇ ਕੋਲੋਂ ਕੀਲੀਵਰਨਿਆ ਤੌਣ ਲੈ ਕੇ ਪੇਟਾ ਕੂਨੀਆ ਤੱਕ ਦੇ ਥਾਂ ਖਣਿਜ ਗੇਅ।

ਹਵਾਲੇ


  1. The official Spanish language of the State is established in the Section 3 of the Spanish Constitution of 1978 to be Castilian.[੧] In some autonomous communities, Catalan, Galician and Basque are co-official languages. Aragonese and Asturian have some degree of official recognition.
  2. The .eu domain is also used, as it is shared with other European Union member states. Also, the .cat domain is used in Catalan-speaking territories.