ਸਮੱਗਰੀ 'ਤੇ ਜਾਓ

ਹਨੂੰਮਾਨਗੜ੍ਹ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
(ਹਨੁਮਾਨਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਮੋੜਿਆ ਗਿਆ)
ਹਨੂੰਮਾਨਗੜ੍ਹ
ਸ਼ਹਿਰ
Hanumangarh fort
ਭਟਨੇਰ ਕਿਲ੍ਹਾ ਇਥੇ ਸਥਿਤ ਹੈ
ਦੇਸ਼ਭਾਰਤ
ਰਾਜਰਾਜਸਥਾਨ
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾਹਨੂੰਮਾਨਗੜ੍ਹ
ਸਰਕਾਰ
 • ਬਾਡੀਨਗਰ ਕੌਂਸਲ
ਉੱਚਾਈ
177 m (581 ft)
ਆਬਾਦੀ
 (2011)
 • ਕੁੱਲ1,51,104

Male - 79,817

Female - 71,287
ਬੋਲੀਆਂ
 • ਦਫ਼ਤਰੀਹਿੰਦੀ
ਸਮਾਂ ਖੇਤਰਯੂਟੀਸੀ+5:30 (ਆਈ ਐੱਸ ਟੀ)
PIN
335512(ਹਨੂੰਮਾਨਗੜ੍ਹ ਜੰਕਸ਼ਨ) 335513(ਹਨੂੰਮਾਨਗੜ੍ਹ ਟਾਊਨ)
ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਕੋਡ911552
ਵਾਹਨ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨRJ-31
ਵੈੱਬਸਾਈਟwww.hanumangarh.rajasthan.gov.in

ਹਨੂੰਮਾਨਗੜ੍ਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਰਾਜ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਘੱਘਰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੀਕਾਨੇਰ ਤੋਂ 144 ਮੀਲ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਿਲਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪੁਰਾਨਾ ਨਾਮ ਭਟਨੇਰ ਸੀ।[1] ਭਟਨੇਰ, ਭੱਟੀਨਗਰ ਦਾ ਵਿਗਾੜ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਭੱਟੀ ਅਤੇ ਭੱਟੀਆਂ ਦਾ ਨਗਰ ਹੈ।

ਭੂਗੋਲ[ਸੋਧੋ]

ਹਨੂੰਮਾਨਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਗਰਮ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਧੂੜ-ਭਰੀਆਂ ਹਨੇਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਈ-ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਲੂ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਸਿਆਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਠੰਢੀ ਉੱਤਰੀ ਹਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਡੰਫਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ੪੫ ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਤੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਤਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰਢੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਰਾ ਸਿਫ਼ਰ ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਲਾਕਾ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁੱਕਿਆ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਸੀ ਪਰ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਕਰੀਬ-ਕਰੀਬ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸਿੰਜਾਈ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਹੈ।

ਵੇਖਣਜੋਗ ਥਾਂਵਾਂ[ਸੋਧੋ]

  • 1 ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ - ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ,ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਮੱਸੇ ਰੰਘੜ ਦਾ ਸਿਰ ਕਲਮ ਕਰ ਕੇ ਬੁੱਢਾ ਜੋਹੜ ਪਰਤਦੇ ਵੇਲੇ ਇਸ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਰੁਕ ਕੇ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
  • 2 ਭਟਨੇਰ - ਹਨੂੰਮਾਨਗੜ੍ਹ ਟਾਊਨ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਿਲਾ।
  • 3 ਸਿੱਲਾਮਾਤਾ ਮੰਦਰ - ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਸ਼ਿਲਾ ਦਾ ਪੱਥਰ ਘੱਘਰ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਵਗ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ।
  • 4 ਭਦਰਕਾਲੀ ਮੰਦਰ - ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰ ਘੱਘਰ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬਣਿਆ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੰਦਰ।

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Sir William Wilson Hunter, The imperial gazetteer of India, Volume 2, Trübner & Co., 1885, ... The Bhatnair fort ... on the direct route of invasion from Central Asia to India ... taken by Mahmud of Ghazni in 1001 ... attacked by Timur ... probable that Timur left a Tatar Chagitai noble in charge, who was expelled by Bhatis from Marot and Phulra ... Bhatnair, now called Hanumangarh ...