ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅੰਦਾਜਨ 1,000 ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਜਿਆਦਾਤਰ ਕਾਬਲ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।[1]

ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਇਸਲਾਮੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਫਤਿਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਜਨਤਾ ਬਹੁ-ਧਾਰਮਿਕ ਸੀ। ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਧਰਮ ਦੇ ਦੋ ਪੈਰੋਕਾਰ ਵਧੇਰੇ ਸਨ। 11ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਮੰਦਿਰਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਾਂ ਮਸੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਇਤਿਹਾਸ[ਸੋਧੋ]

ਉੱਥੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਹਿੰਦੂਕੁਸ਼ ਦਾ ਖੇਤਰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਕ ਰੂਪ ਤੋਂ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸੀ।[2] ਬਹੁਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ, ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਹੀ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਆਰੀਅਨਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਸੀ, ਜੋ 330 ਈਪੂਃ ਵਿੱਚ ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯੂਨਾਨੀ (ਗਰੀਕ) ਫੌਜ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਖਾਮਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।[3] ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਿਕੰਦਰ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੇਲਿਊਸਦ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣ ਗਿਆ। 305 ਈਸਾ ਪੂਰਵ, ਯੂਨਾਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੌਰਿਆ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਧੀ ਕਰਕੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੰਦੂਕੁਸ਼ ਦਾ ਨਿਅੰਤਰਣ ਸਮਰਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।[4]

5ਵੀਂ ਅਤੇ 7ਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਚੀਨੀ ਯਾਤਰੀ ਫਾਹਿਆਨ, ਗੀਤ ਯੂੰ ਅਤੇ ਹਿਊਨਸਾਂਗ ਨੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਕੀਤੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਈ ਯਾਤਰਾ ਸਮਾਚਾਰ ਲਿਖੇ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਅਮੂ ਦਰਿਆ (ਆਕਸਸ ਨਦੀ) ਅਤੇ ਸਿੱਧੂ ਨਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।[5] ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੁਤਵ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਚਰਚਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਗੀਤ ਯੂੰ ਨੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਹੇਫਥਲਾਇਟ (hephthalite) ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਛਦਮ ਦੇਵਤਰਪਣ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਸ ਲਈ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਚੀਨੀ ਭਿਕਸ਼ੂ ਬੋਧੀ ਧਰਮ ਦੇ ਸਾਥੀ ਸਨ। ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਯੁੱਧਨਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਖੇਤਰ ਕੀਤੀ ਯਾਤਰਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੀ ਸੀ।[6]

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ[ਸੋਧੋ]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Internet Archive, William L. (William Leonard) (1972). An encyclopedia of world history : ancient, medieval, and modern : chronologically arranged. Boston : Houghton Mifflin Cmpany. ISBN 978-0-395-13592-1. 
  2. Wink, André (2002). Al-Hind, the Making of the Indo-Islamic World: Early Medieval India and the Expansion of Islam 7Th-11th Centuries (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). BRILL. ISBN 978-0-391-04173-8. 
  3. Kessler, P. L. "Kingdoms of South Asia - Arachosia / Afghanistan". www.historyfiles.co.uk (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Retrieved 2021-07-26. 
  4. Ball, Warwick (2008). The monuments of Afghanistan: history, archaeology and architecture (in English). London; New York; New York: I.B. Tauris ; Distributed in the USA by Palgrave Macmillan. ISBN 978-1-85043-436-8. OCLC 56459770. 
  5. Holt, P. M.; Lambton, Ann K. S.; Lewis, Bernard (1977-04-21). The Cambridge History of Islam: Volume 2A, The Indian Sub-Continent, South-East Asia, Africa and the Muslim West (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-29137-8. 
  6. Meher, Jagmohan (2008). Afghanistan, Dynamics of Survival (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Gyan Publishing House. ISBN 978-81-7835-640-2.