ਕਲੀ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
ਇਸ ਉੱਤੇ ਜਾਓ: ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ, ਖੋਜ
Fagus sylvatica ਕਲੀ 

ਬਾਟਨੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਕਲੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਵਿਕਸਿਤ ਜਾਂ ਭਰੂਣ ਟੂਸੇ ਨੂੰ ਕਲੀ (bud) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਪੱਤੇ ਦੇ ਐਕਸਲ (axil) ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਤਣੇ ਦੀ ਧੁਰ ਨੋਕ ਉੱਤੇ ਉੱਗਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਬਣੀ, ਇੱਕ ਕਲੀ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੁਪਤ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਹ ਤੁਰਤ ਲਗਰ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫੁੱਲ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਵੀਂ ਟਾਹਣੀ।  ਇਹ ਪਦ, ਜ਼ੂਆਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਤੇ ਫੁੱਟੀ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਹੁੰਦੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਉੱਡਦੀ ਉੱਡਦੀ ਝਾਤ[ਸੋਧੋ]

 ਹਲਸੀਆ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਫੁੱਲਦਾਰ ਕਲੀ 

ਕਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ[ਸੋਧੋ]

ਬੂਟਾ ਕਲੀਆਂ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ
  • ਸਥਿਤੀ ਲਈ:
    • ਟਰਮੀਨਲ, ਜਦ ਇੱਕ ਤਣੇ ਦੀ ਸਿਖਰ ਤੇ ਸਥਿਤ ਸੰਕੇਤ ਦੇ (apical ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਪਰ, ਬੂਟੇ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਇੱਕ ਦੇ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ);
    • ਐਕਸਲੀ, ਜਦ ਇੱਕ ਪੱਤਾ ਦੇ ਐਕਸਲ ਵਿਚ ਸਥਿਤ (ਪਾਸੇ ਵਾਲੀ ਬਰਾਬਰ ਹੈ ਪਰ ਕੁਝ adventitious ਕਲੀਆਂ ਵੀ   ਪਾਸੇ ਵਾਲਿਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ);
    • adventitious, ਜਦ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਹੋਣ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਤਣੇ ਤੇ ਜਾਂ ਜੜ੍ ਤੇ (ਕੁਝ adventitious ਕਲੀਆਂ ਐਕਸਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੱਕ ਹੇਠ ਲੁਕੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੋਰ adventitious ਕਲੀਆਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਵੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ).
  • ਦਰਜੇ ਅਨੁਸਾਰ:
    • ਸ਼ਰੀਕ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲੀ (ਐਕਸਲੀ ਜਾਂ ਟਰਮੀਨਲ) ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਬਣੀਆਂ ਸੈਕੰਡਰੀ ਕਲੀਆਂ  ;
    • ਅਰਾਮ ਕਰਦੀਆਂ, ਕਲੀਆਂ  ਜੋ ਵਾਧਾ ਰੁੱਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਅਗਲੀ ਵਾਧਾ ਰੁੱਤ ਤੱਕ ਸੁਪਤ ਪਈਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ;
    • ਸੁਪਤ ਜਾਂ ਬਾਤਨ ਕਲੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਲੰਮੀ ਦੇਰ ਦੇ ਲਈ ਰੁੱਕ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਦ ਆਰਾਮ ਕਰਦੀਆਂ  ਕਲੀਆਂ ਦੇ ਸਮਾਰਥੀ ਵਰਤ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਿਹਤਰ ਵਰਤੋਂ ਸਾਲਾਂ ਬਧੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੀਆਂ ਅਵਿਕਸਿਤ ਕਲੀਆਂ ਲਈ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, epicormic ਕਲੀਆਂ;
    • ਸੂਡੋ ਟਰਮੀਨਲ, ਇੱਕ ਐਕਸਲੀ ਕਲੀ ਜੋ ਟਰਮੀਨਲ ਕਲੀ ਦਾ ਫੰਕਸ਼ਨ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਵੇ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਪੀਸੀਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ sympodial ਹੈ: ਟਰਮੀਨਲ ਕਲੀ ਮਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨੇੜਲੀ ਐਕਸਲੀ ਕਲੀ ਉਸਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਬੀਚ, ਪਰਸੀਮੋਨ, Platanus ਦਾ sympodial ਵਿਕਾਸ ਹੈ)।
  • ਰੂਪਵਿਗਿਆਨ ਲਈ:
    • ਪੇਪੜੀਦਾਰ ਜਾਂ ਢਕੀ ਹੋਈ (perulate), ਜਦ ਸਕੇਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੇਰੁਲ (lat. perula, perulaei) ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ (ਜੋ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਰੂਪਾਂਤਰਿਤ ਪੱਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ) ਜੋ ਭ੍ਰੂਣ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਢਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ;
    • ਨੰਗੇ, ਜਦ ਸਕੇਲਾਂ ਨੇ ਢਕਿਆ ਨਾ ਹੋਵੇ;
    • ਜੱਤਲ, ਜਦ ਵਾਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਣ (ਇਹ ਪੇਪੜੀਦਾਰ ਜਾਂ ਨੰਗੀਆਂ ਕਲੀਆਂ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ).
  • ਫੰਕਸ਼ਨ ਲਈ:
    • vegetative, ਜੇ ਸਿਰਫ  vegetative ਟੁਕੜੇ ਹੋਣ: ਭ੍ਰੂਣ ਲਗਰ ਪੱਤਿਆਂ ਸਹਿਤ (ਇੱਕ ਪੱਤਾ ਕਲੀ ਵੀ ਇਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ);
    • ਜਣਨ, ਜੇ ਭ੍ਰੂਣ ਫੁੱਲ ਹੋਣ (ਇੱਕ ਫੁੱਲ ਕਲੀ ਵੀ ਇਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ);
    • ਮਿਸਰਿਤ, ਜੇ ਦੋਨੋ ਭਰੂਣ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਹੋਣ।