ਕੋਟਾ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਕੋਟਾ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਚੰਬਲ ਨਦੀ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ ਬਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰਾਜਧਾਨੀ ਜੈਪੁਰ ਵਲੋਂ ਲਗਭਗ 240 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਡਕ ਅਤੇ ਰੇਲਮਾਰਗ ਵਲੋਂ। ਜੈਪੁਰ - ਜਬਲਪੁਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜ ਮਾਰਗ 12 ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ। ਦੱਖਣ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਚੰਬਲ ਨਦੀ ਦੇ ਪੂਰਵੀ ਕੰਡੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਕੋਟਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੋਟਾ ਅਨੇਕ ਕਿਲੋਂ, ਮਹਿਲਾਂ, ਸੰਗਰਹਾਲਯੋਂ, ਮੰਦਿਰਾਂ ਅਤੇ ਬਗੀਚੋਂ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਾ ਦਾ ਅਨੂਠਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਤਰਫ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਮਾਰਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਾ ਦਾ ਬੋਧ ਕਰਾਂਦੇ ਹਨ ਉਥੇ ਹੀ ਚੰਬਲ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਬਣਾ ਹਾਇਡਰੋ ਇਲੇਕਟਰਿਕ ਪਲਾਂਟ ਅਤੇ ਨਿਊਕਲਿਅਰ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਕੋਟਾ ਬੂੰਦੀ ਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਕ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਜਦੋਂ ਬੂੰਦੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੂੰ ਹਾਰ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਬੂੰਦੀ 1624 ਈ . ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਜਾਦ ਰਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਰਾਵ ਮਾਧੋ ਸਿੰਘ ਇੱਥੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਆਜਾਦ ਸ਼ਾਸਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ। 1818 ਈ . ਵਿੱਚ ਕੋਟਾ ਬਰੀਟੀਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।