ਜ਼ੇਬ-ਅਲ-ਨਿਸਾ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਜ਼ੇਬ-ਅਲ-ਨਿਸਾ (ਫ਼ਾਰਸੀ: زیب النساء مخفی)[1] (15 ਫਰਵਰੀ 1638 – 26 ਮਈ 1702)[2] ਇੱਕ ਮੁਗਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਰਾਟ ਔਰੰਗਜੇਬ (3 ਨਵੰਬਰ,  1618 – 3 ਮਾਰਚ 1707)  ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ ਦਿਲਰਸ ਬਾਨੋ ਬੇਗਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਔਲਾਦ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਕਵਿਤਰੀ ਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਮਖਫੀ  (مخفی)  ਦੇ ਗੁਪਤ ਨਾਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਲਿਖਿਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ  ਦੇ ਪਿਛਲੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸਲੀਮਗੜ ਕਿਲਾ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਕੈਦ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।  ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਜ਼ੇਬ-ਅਲ-ਨਿਸਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ,  ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨੂੰ ਦੀਵਾਨ-ਏ-ਮਖਫੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਰਣ ਉਪਰੰਤ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੇ ਗਿਆ ਸੀ।.

ਸ਼ੁਰੂ ਦੇ ਸਾਲ[ਸੋਧੋ]

ਜਨਮ[ਸੋਧੋ]

ਜ਼ੇਬ-ਅਲ-ਨਿਸਾ (ਨਾਰੀਜਗਤ ਦਾ ਗਹਿਣਾ),[3]  ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਮੋਹਿ-ਉਦ-ਦੀਨ (ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਔਰੰਗਜੇਬ) ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਔਲਾਦ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਫਰਵਰੀ 1638 ਵਿੱਚ ਦੌਲਤਾਬਾਦ, ਡੇੱਕਨ, ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਠੀਕ ਨੌਂ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਦਿਲਰਸ ਬਾਨੋ ਬੇਗਮ ਸੀ, ਜੋ ਔਰੰਗਜੇਬ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਈਰਾਨ (ਫਾਰਸ) ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਸਫਾਵਿਦ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੀ। [4][5] ਜ਼ੇਬ-ਅਲ-ਨਿਸਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਧੀ ਸੀ,[6] ਅਤੇ ਇਸ ਵਜ੍ਹਾ ਵਲੋਂ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਫੀ ਦੇਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Also romanized as Zebunnisa, Zebunniso, Zebunnissa, Zebunisa, Zeb al-Nissa.
  2. Sir Jadunath Sarkar (1979). A short history of Aurangzib, 1618–1707. Orient Longman. p. 14. 
  3. Sarkar, Jadunath (1989). Studies in Aurangzib’s Reign (Third ed.). Sangam Books Limeted. p. 90. ISBN 9780861319671. 
  4. Lal, p. 7
  5. "Aurangzeb daughter's monument in a shambles". nation.com.pk. 16 July 2009. 
  6. Hamid, Annie Krieger Krynicki ; translated from French by Enjum (2005). Captive princess : Zebunissa, daughter of Emperor Aurangzeb. Karachi: Oxford University Press. p. 73. ISBN 9780195798371.