ਤੂਤਨੀ
ਤੂਤਨੀ (Trumpet) ਇੱਕ ਪੀਪਣੀ ਸਾਜ਼ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਿਗਨਲ ਜੰਤਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਤੂਤਣੀਆਂ ਦਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਲੰਮਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ, ਜੋ 1500 ਈ.ਪੂ. ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ 15 ਸਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸੰਗੀਤ ਸਾਜ਼ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗੀਆਂ।[1]
ਤੂਤਣੀਆਂ ਬਹੁਤ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਓੁਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋ ਟ੍ਰਾੰਸ੍ਪੋਟਿੰਗ ਪੀਪਨੀ ਸਭ ਤੋ ਜਿਆਦਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੋਸਮ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਉਗੇ ਅੰਬ ਦੀ ਗੁਠਲੀ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚੇ ਪੀਪਣੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿਹਾਸ
[ਸੋਧੋ]
ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਤੂਰ੍ਹੀ 2000 ਬੀ. ਸੀ. ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਹਨ। ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਕਬਰ ਤੋਂ ਕਾਂਸੀ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਤੂਤਾਨਖਾਮੁਨ ਦੇ ਤੂਰ੍ਹੀ, ਸਕੈਂਡੇਨੇਵੀਆ ਤੋਂ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਲੂਰ ਅਤੇ ਚੀਨ ਤੋਂ ਧਾਤ ਦੀਆਂ ਤੂਰ੍ਹੀਆਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਕਸਸ ਸਭਿਅਤਾ (ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਤੀਜੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਬੀ. ਸੀ.) ਦੀਆਂ ਤੂਰੀਆਂ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚਲੇ ਉਭਾਰ ਨੂੰ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਧਾਤ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ੀਟ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇੱਕ ਤਕਨੀਕੀ ਹੈਰਾਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਲਪਿੰਕਸ ਇੱਕ ਸਿੱਧੀ ਤੁਰ੍ਹੀ ਸੀ ਜੋ ਹੱਡੀਆਂ ਜਾਂ ਕਾਂਸੀ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ ਜੋ 62 ਇੰਚ (1,600 ਮਿਲੀਮੀਟਰ) ਲੰਬੀ ਸੀ। ਹੋਮਰ ਦਾ ਇਲਿਆਡ (9ਵੀਂ ਜਾਂ 8ਵੀਂ ਸਦੀ ਬੀ. ਸੀ. ਈ.) ਇਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਹਵਾਲਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਲਾਸੀਕਲ ਪੀਰੀਅਡ ਦੌਰਾਨ ਅਕਸਰ ਵਰਣਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਸਾਲਪਿੰਕਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮੂਲ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ।[2] ਭੇਡੂ ਦੇ ਸਿੰਗ ਤੋਂ ਬਣੇ ਸ਼ੋਫਰ ਅਤੇ ਧਾਤੂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੈਟਜ਼ੋਟਜ਼ਰੋਥ, ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਬਾਈਬਲ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲਗਭਗ 3,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਲੇਮਾਨ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਜਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਕੁਝ ਧਾਰਮਿਕ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਵਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।[2]
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੇਰੂ ਦੇ ਮੋਚੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ 300 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਤੁਰ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਤੁਰ੍ਹੀ ਆਧੁਨਿਕ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਬਜਾਏ ਫੌਜੀ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸੰਕੇਤ ਯੰਤਰ ਸਨ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਬਿਗਲ ਇਸ ਸੰਕੇਤ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।[3]
ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਵਿੱਚ ਸਾਜ਼ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਧਾਤੂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੁਰ੍ਹੀ ਦੀ ਉਪਯੋਗਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਯੁੱਗ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੂਰ੍ਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਲਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਕੋਇਲਡ ਟਿਊਬ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਓਵਰਟੋਨ ਲੜੀ ਦੇ ਨੋਟ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਕੁੰਜੀਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਵਾਦਕ ਨੂੰ ਸਾਜ਼ ਦੇ ਕਰੂਕਸ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।[2] ਮਾਹਰ ਟਰੰਪੀਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉੱਪਰਲੇ, "ਕਲੇਰਿਨੋ" ਰਜਿਸਟਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ-ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੀਜ਼ਰ ਬੇਂਡੀਨੇਲੀ-ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਾਰੋਕ ਯੁੱਗ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ "ਕੁਦਰਤੀ ਟਰੰਪ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮੂਹ ਕਲਾਤਮਕ ਟਰੰਪੀਟਾਂ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਲਾ ਨੂੰ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੁਰ੍ਹੀ ਵਜਾਉਣਾ ਫਿਰ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕਲਾ ਹੈ। ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਵਾਦਕ ਜੋ ਬਾਰੋਕ ਸੰਗੀਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਰਮੋਨਿਕ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰਲੇ ਧੁਨ ਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਚਾਰ ਵੈਂਟ ਹੋਲ ਨਾਲ ਫਿੱਟ ਕੀਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੁਰ੍ਹੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਸਕਰਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।[4]
ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਪੀਰੀਅਡ ਦੀ ਧੁਨ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਮਰੂਪਤਾ ਨੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੁਰ੍ਹੀ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤੁਰ੍ਹੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੈਕੰਡਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਬਰਲੀਓਜ਼ ਨੇ 1844 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆਃ
ਇਸ ਦੀ ਧੁਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀ ਅਸਲ ਉੱਚਾਈ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਯੰਤਰ ਹਨ ਜੋ (ਤੁਰ੍ਹੀ ਨਾਲੋਂ) ਵਧੇਰੇ ਘਟੀਆ ਹੋਏ ਹਨ। ਬੀਥੋਵਨ ਅਤੇ ਵੈਬਰ ਤੱਕ, ਹਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ-ਮੋਜ਼ਾਰਟ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ-ਇਸ ਨੂੰ ਭਰਨ ਦੇ ਅਯੋਗ ਕਾਰਜ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰੱਖਣ, ਜਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਆਮ ਤਾਲ ਦੇ ਫਾਰਮੂਲੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ।
ਹਵਾਲੇ
[ਸੋਧੋ]- ↑ "History of the Trumpet (According to the New Harvard Dictionary of Music)". petrouska.com. Archived from the original on 2008-06-08. Retrieved 2014-12-17.
{{cite web}}: Unknown parameter|deadurl=ignored (|url-status=suggested) (help) - ↑ 2.0 2.1 2.2 "History of the Trumpet | Pops' Trumpet College". Bbtrumpet.com. 8 November 2017. Retrieved 19 April 2021. ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ:Invalid
<ref>tag; name "bbtrumpet1" defined multiple times with different content - ↑ "Trumpet with a swelling decorated with a human head," Musée du Louvre
- ↑ Edward Tarr, The Trumpet (Portland, Oregon: Amadeus Press, 1988), 20–30.