ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ
ਜਨਮ ਤੇਜ ਰਾਮ
(1894-06-02)2 ਜੂਨ 1894
ਪਿੰਡ ਅਡਿਆਲਾ, ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਜਿਲਾ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ
ਮੌਤ 10 ਜਨਵਰੀ 1958(1958-01-10) (ਉਮਰ 63)
ਸਿੱਖਿਆ ਐਮ ਏ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ
ਕਿੱਤਾ ਵਿਦਵਾਨ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ
ਲਹਿਰ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ
ਵਿਧਾ ਨਿਬੰਧ, ਆਲੋਚਨਾ, ਪੁਸਤਕ ਰਿਵਿਊ

ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ (2 ਜੂਨ 1894–10 ਜਨਵਰੀ 1958) ਇੱਕ ਉੱਘੇ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸਨ।[1]

ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ[ਸੋਧੋ]

ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 2 ਜੂਨ 1894 ਨੂੰ,[1] ਬਤੌਰ ਤੇਜ ਰਾਮ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਡਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਸਿੱਖੀ ਕਬੂਲ ਲਈ।

ਮੁਢਲੀ ਵਿੱਦਿਆ ਢੱਲੇ ਅਤੇ ਸਰਗੋਧੇ ਤੋਂ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਉਚੇਰੀ ਵਿੱਦਿਆ (ਐਮ.ਏ. ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ) ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।

ਇਸ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਪਰ ਕਾਲਜ ਦੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਰਕਾਰ ਪੱਖੀਆਂ ਕੋਲ ਸੀ। ਸਰਕਾਰੀ ਦਖ਼ਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਿਆਂ ਕਾਲਜ ਦੇ 13 ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੇ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋ. ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਕਾਰਨ ਜੇਲ੍ਹ ਵੀ ਜਾਣਾ (1923) ਪਿਆ।[2]

1925 ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਤੋਂ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਏ।

ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਹੁਰੀਂ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ ਦੇ ਸੈਕਟਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਸੰਨ 1949 ’ਚ ਉਹ ਮਹਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਬਣੇ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਲ ਉਹ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਤੇ ਫਿਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵੀ ਰਹੇ। 1951 ’ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਤੇ 10 ਜਨਵਰੀ 1958 ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

ਰਚਨਾਵਾਂ[ਸੋਧੋ]

ਨਿਬੰਧ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ[ਸੋਧੋ]

  • ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ (1941)
  • ਸਹਿਜ ਸੁਭਾਅ
  • ਸਾਹਿਤ ਦਰਸ਼ਨ (1951)

ਹੋਰ[ਸੋਧੋ]

  • ਜਪੁ ਸਟੀਕ
  • ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ ਸਟੀਕ
  • ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਵੇਂ ਲਿਖੀਏ
  • ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ
  • ਆਰਸੀ (ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ)

ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਿਬੰਧ[ਸੋਧੋ]

  • ਗੰਗਾਦੀਨ • ਅਗਲੇ ਜ਼ਮਾਨੇ • ਹੱਸਣਾ ਤੇ ਕੂਕਣਾ • ਮੇਰਾ ਵਿਆਹ • ਗੁਸਲਖ਼ਾਨਾ • ਵਿਹਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ • ਹਾਸ ਰਸ • ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਪਿਆਰ • ਸਾਊਪੁਣਾ

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. 1.0 1.1 "Professor Teja Singh (1894-1958)". Sikh-History.com. Retrieved ਨਵੰਬਰ 21, 2012.  Check date values in: |access-date= (help); External link in |publisher= (help)
  2. ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ, ਡਾ. ਕੇ. ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ