ਤ੍ਰਿਭੰਗੀ ਛੰਦ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਤ੍ਰਿਭੰਗੀ ਛੰਦ ਚਾਰ ਚਰਣਾਂ ਵਾਲੇ ਇਸ ਮਾਤ੍ਰਿਕ ਛੰਦ ਦੇ ਹਰ ਚਰਣ ਵਿਚ 32 ਮਾਤ੍ਰਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਦਸ,ਦੂਜਾ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਅੱਠ ਅੱਠ ਤੇ,ਚੌਥਾ ਛੇਵੀਂ ਮਾਤ੍ਰਾ ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਹਰ ਇੱਕ ਚਰਣ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਭੰਗ ਹੋਣੇ ਜਰੂਰੀ ਹਨ।ਜੇ ਤੁਕਾਂਤ ਵਿਚ ਚੌਥਾ ਅਨੁਪ੍ਰਾਸ ਵੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਾਵਿ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਕਈ ਕਵੀਆਂ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ ਕਿ ਤ੍ਰਿਭੰਗੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਸਗਣ ਅਤੇ ਯਗਣ ਦਾ ਆਗਮਨ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।ਜੇ ਵੀਹ ਤ੍ਰਿਭਗੀ ਇਕੋ ਥਾਂ ਲਿਖੇ ਜਾਣ ਤਾਂ ਇਸ ਦੀਰਘਤਾ ਦੇ ਕਾਰਣ ਇਸ ਛੰਦ ਨੂੰ "ਤ੍ਰਿਭੰਗੀ ਦੀਰਘ" ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।