ਫ਼ਸਲਾਂ ਦਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਰਗੀਕਰਣ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਣ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਵਪਾਰਕ, ਟੈਕਸੋਨਾਮਾਤਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਰਮਿਆਨ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਫਸਲਾਂ ਦਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਰਗੀਕਰਣ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਵਰਗੀਕਰਨ ਟੈਕਸੋਨੋਮੀਕਲ, ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਟੈਕਸੋਨਾਮੀਕਲ ਵਰਗੀਕਰਣ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਣ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੇ ਟੈਕਸੋਨੋਮੀਕਲ ਪੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ - ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਿਫਾਇਤੀ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਖੇਤੀ-ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਪਾਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।

ਲਾਭ: ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਸਮਝ।

ਨੁਕਸਾਨ: ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤੀ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਜਦੋਂ ਇਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੰਦੀਆਂ।

ਵਪਾਰਕ ਵਰਗੀਕਰਣ[ਸੋਧੋ]

ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵਪਾਰਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਖੁਰਾਕੀ ਫਸਲਾਂ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਫਸਲਾਂ, ਖੁਰਾਕ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:

  • ਅਨਾਜ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ - (ਅਨਾਜ) - ਚੌਲ, ਕਣਕ, ਮੱਕੀ, ਜਵਾਰ, ਰਾਗੀ, ਦਾਲਾਂ, ਫਲੀਆਂ, ਫ਼ਲ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਗਿਰੀਦਾਰ ਫ਼ਲ
  • ਉਦਯੋਗਿਕ ਫ਼ਸਲਾਂ - ਕਪਾਹ, ਗੰਨਾ, ਤੰਬਾਕੂ, ਮੂੰਗਫਲੀ, ਕੈਸਟਰ, ਜਿੰਜਲੀ, ਟੇਪੀਓਕਾ, ਆਦਿ.
  • ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਬੰਧਕ - (ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ) - ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਰਤੋਂ। ਮਿਰਚਾਂ ਅਤੇ ਮਸਾਲੇ, ਪੇਅ ਅਤੇ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ

ਨੁਕਸਾਨ: ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਫਸਲ ਜਿਹੜੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਫਸਲ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਇਕ ਉਦਯੋਗਿਕ ਫਸਲ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ ਮੱਕੀ ਜਾਂ ਟੇਪੀਓਕਾ।

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਰਗੀਕਰਣ, ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਵਰਗੀਕਰਣ ਹੈ।

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਰਗੀਕਰਣ[ਸੋਧੋ]

ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਮਨੁੱਖ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੋਂ

  • ਸੀਰੀਅਲ (ਅਨਾਜ)
  • ਦਾਲ
  • ਸਬਜ਼ੀਆਂ
  • ਫਲ
  • ਗਿਰੀਦਾਰ
  • ਤੇਲ ਬੀਜ
  • ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਸਟਾਰਚਸ
  • ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ
  • ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ
  • ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ
  • ਮਿਰਚਾਂ
  • ਮਸਾਲੇ
  • ਰਬੜ ਚਾਰੇ
  • ਹਰਾ ਅਤੇ ਹਰੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਖਾਦ

ਸੀਰੀਅਲ (ਅਨਾਜ)[ਸੋਧੋ]

ਸੇਰੇਸ - ਵਾਢੀ ਦੀ ਰੋਮਨ ਦੇਵੀ

ਕਣਕ ਅਤੇ ਜੌ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ - ਸੇਰੇਲੀਆ ਮੁਨੇਰਾ

ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਭੋਜਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਅਨਾਜ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਰੋਟੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਬ੍ਰੈਡ ਨੂੰ ਸੇਰੇਲੀਆ ਜਾਂ ਸੀਰੀਅਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਪੋਏਸੀਆ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਦਾਣਿਆਂ ਲਈ ਲਾਗੂ ਹੈ।

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਚਾਵਲ, ਕਣਕ, ਮੱਕੀ, ਜ਼ੋਰ, ਰਾਗੀ, ਜੌਂ, ਮੋਤੀ ਬਾਜਰਾ, ਲੂੰਬੜੀ-ਪੂਛ ਬਾਜਰੇ, ਰਾਈ, ਜਵੀ, ਆਦਿ

ਮਿੱਲਟ - ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਦਾਣਿਆਂ ਵਾਲੇ ਅਨਾਜ, ਜੋ ਭੋਜਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਮੂਲੀ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸੂਡੋ-ਸੀਰੀਅਲ - ਪੌਏਸੀਆ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਪੌਦੇ

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਬੱਕਵੀਟ (ਫੈਗੋਪੀਰਮ ਸਪੀਸ਼ਅਸ - ਚੇਨੋਪੋਡੀਸੀਏ), ਅਨਾਜ ਅਮਰੇਂਥਸ (ਅਮਰਾਨਥਸ ਸਪੀਸ਼ਅਸ), ਕੁਇਨਾ (ਚੇਨੋਪੋਡੀਅਮ ਕੁਇਨੋਆ - ਚੇਨੋਪੋਡਿਏਸ਼ੀਆ)

ਦਾਲਾਂ[ਸੋਧੋ]

ਮਨੁੱਖੀ ਭੋਜਨ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਰੋਤ - ਸੀਰੀਅਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ। ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਦਾਲਾਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹਨ। ਲੈਗੁਮੀਨੀਅਸ ਪੌਦੇ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਨੂੰ ਰੂਟ ਨੋਡਿਊਲਜ਼ ਵਿਚ ਫਿਕਸ ਕਰਦੇ ਹਨ - ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਫਿਕਸਿੰਗ ਬੈਕਟਰੀਆ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਬੀਜ, ਫਲੀਆਂ, ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਕਰੂਮਬਲਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਉੱਚ ਮਾਤਰਾ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਾਲ ਛੋਲੇ, ਕਾਲੇ ਛੋਲੇ, ਹਰੇ ਛੋਲੇ।

ਤੇਲ ਅਤੇ ਤੇਲ ਬੀਜ[ਸੋਧੋ]

ਖਪਤ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਦੇਸ਼, ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ।

ਮਨੁੱਖੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ, ਚਰਬੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਤੇਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਸੁਆਦ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਾਚਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਚਿਕਿਤਸਕ ਮੁੱਲ

ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਰਤੋਂ: ਸਾਬਣ, ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਲੁਬਰੀਕੇਸ਼ਨ ਵਰਤੋਂ।

ਸ਼ੂਗਰ ਅਤੇ ਸਟਾਰਚ[ਸੋਧੋ]

ਗੰਨੇ ਤੋਂ ਚੀਨੀ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਸੱਕ ਵਿਚ ਚੀਨੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਚੀਨੀ ਦੇ ਚੁਕੰਦਰ ਅਤੇ ਪਾਲਮ ਤੋਂ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਰਬੜ[ਸੋਧੋ]

ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਅਜਿਹੇ ਦਰੱਖਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹਨ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਰਬੜ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਬੜ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਹੁਤ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜੋ ਰਬੜ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਤਰਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਮਨੁੱਖ ਇਸਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਮਿਰਚਾਂ ਅਤੇ ਮਸਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

ਮਸਾਲੇ

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

1. ਖੰਡੀ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਬਨਸਪਤੀ - ਡਾ: ਵੀ. ਚੇਲਮੂਥੁ 2. ਕੋਛੜ ਦੁਆਰਾ ਆਰਥਿਕ ਬਨਸਪਤੀ