ਬਿਹਾਗ
ਬਿਹਾਗ ਇੱਕ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰਾਗ ਹੈ।
ਥਿਊਰੀ
[ਸੋਧੋ]ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਸਿਧਾਂਤ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣਾ ਪੇਚੀਦਗੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਲਿਖਤੀ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਰਸਮੀ ਤਰੀਕੇ ਨਹੀਂ ਸਨ. ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਇੱਕ ਜ਼ਬਾਨੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਲਿਖਤ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਥਾਟ-ਬਿਲਵਲ ਸੁਰ-ਦੋਨੋ ਮ, ਬਾਕੀ ਸ਼ੁੱਧ ਵਰਜਿਤ ਸੁਰ- ਰੇ, ਧ (ਅਰੋਹ ਵਿਚ) ਜਾਤੀ-ਔੜਵ-ਸਂਪੂਰਨ ਵਾਦੀ-ਗ ਸੰਵਾਦੀ-ਨੀ ਸਮਾਂ-ਰਾਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਹਿਰ ਪ੍ਰ੍ਕਿਰਤੀ-ਗੰਭੀਰ ਆਰੋਹ-ਨੀ ਸ ਗ, ਮ ਪ, ਨੀ, ਸ। ਅਵਰੋਹ- ਸਂ ਨੀ, ਧਪ, ਮ'ਪਗਮਗ, ਰੇਸ। ਪਕੜ- ਨੀ ਸ ਗ, ਮ ਪ, ਮ'ਪਗਮਗ, ਰੇਸ।
Film songs
[ਸੋਧੋ]| ਤਾਟ | ਬਿਲਾਵਲ |
|---|---|
| ਕਿਸਮ | ਔਡਵ-ਸੰਪੂਰਨਾ |
| ਦਿਨ ਦਾ ਸਮਾਂ | ਰਾਤ, 9-12 |
| ਅਰੋਹਾਨਾ | 'ਨੀ ਸਾ ਗਾ ਮਾ ਪਾ ਨੀ ਸੰ' |
| ਅਵਾਰੋਹਣ | ਸੰ 'ਨੀ (ਧਾ ਪਾ ਮਾ ਪਾ ਗਾ ਮਾ ਗਾ ਰੇ ਸਾ) |
| ਪੱਕਾਡ | 'ਨੀ ਸਾ ਗਾ ਮਾ ਪਾ ਗਾ ਮਾ ਗਾ ਰੇ ਸਾ' |
| ਚਾਲਨ | ਗਾ ਮਾ ਪਾ ਨੀ ਧਾ ਪਾ ਮਾ ਗਾ, ਗਾ ਮਾ ਗਾ ਸਾ |
| ਵਾਦੀ | ਗਾ. |
| ਸਾਮਵਾਦੀ | ਨੀ. |
| ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ |
ਰਾਗ ਬਿਹਾਗ ਇੱਕ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰਾਗ ਹੈ ਜੋ ਬਿਲਾਵਲ ਥਾਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਬਿਹਾਗ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸੱਤ ਸੁਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਮੱਧਯਮ (ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਤਿਵਰਾ) ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁੱਧ ਮਧਿਅਮ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ ਤਿਵਰਾ ਮਾਧਿਅਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ ਪੰਚਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪ ਮ(ਤੀਵ੍ਰ ਗ ਮ ਗ ਸੁਰ ਸੰਗਤੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਵਰੋਹਣ ਵਿੱਚ, ਰਿਸ਼ਭ ਅਤੇ ਧੈਵਤ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦੇ ਸੁਰਾਂ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਵਿੱਚ, ਨਿਸ਼ਾਦ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੋਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਲਾਪ ਜਾਂ ਤਾਨ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਸ ਸੁਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।[1]
| ਗੀਤ. | ਫ਼ਿਲਮ | ਸੰਗੀਤਕਾਰ | ਗਾਇਕ |
|---|---|---|---|
| ਯਾਰਾਡੀ ਵੰਥਾਰ | ਵਨਮਬਾਦੀ | ਕੇ. ਵੀ. ਮਹਾਦੇਵਨ | ਐਲ. ਆਰ. ਈਸਵਾਰੀ |
| ਉਰੁਵਥਾਈਕਾਟੀਡਮ ਕਨਾਡੀ | ਸਰਸਵਤੀ ਸਬਥਮ | ਪੀ. ਸੁਸ਼ੀਲਾ | |
| ਕੈਨੈਥੀਅਰ ਥੋਂਡਰਿਨਲ | ਇਰੂਵਰ ਉਲਾਮ | ਟੀ. ਐਮ. ਸੁੰਦਰਰਾਜਨ | |
| ਚਿੱਠੀਰਾਮ ਪੇਸੂਥਾਦੀ | ਸਾਬਾਸ਼ ਮੀਨਾ | ਟੀ. ਜੀ. ਲਿੰਗੱਪਾ | |
| ਪਾਵਦਾਈ ਧਵਾਨੀਇਲ | ਨਿਚਯਾ ਥਾਮਬੂਲਮ | ਵਿਸ਼ਵਨਾਥਨ-ਰਾਮਮੂਰਤੀ | |
| ਓਰੂ ਪੇਨਾਈ ਪਾਰਥੂ | ਧੇਵਾ ਥਾਈ | ||
| ਮਨੀਥਨ ਐਨਬਾਵਨ | ਸੁਮੈਥਾਂਗੀ | ਪੀ. ਬੀ. ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ | |
| ਤਮੀਜ਼ੁਕੂ ਅਮੁਤੇਂਦਰੂ ਪੇਰ | ਪੰਚਵਰਨਾ ਕਿਲੀ | ਪੀ. ਸੁਸ਼ੀਲਾ | |
| ਆਲੀਆ ਮੈਨਿਨ | ਪਾਲਮ ਪਾਜ਼ਮਮ | ||
| ਓਰੂ ਨਾਲ ਯਾਰੋ | ਮੇਜਰ ਚੰਦਰਕਾਂਤ | ਵੀ. ਕੁਮਾਰ | |
| ਐਥਨ ਉਈਰ ਕਦਲਨ ਕੰਨਨ | ਕਲਿਆਣ ਉਰੋਵਲਮ | R.Parthasarathy | |
| ਮੋਹਨਾ ਪੁੰਨਗਾਈ ਓਰਵਲਾਮੇ | ਉਰਵੂ ਸੋਲਾ ਓਰੁਵਨ | ਵਿਜੈ ਭਾਸਕਰ | ਕੇ. ਜੇ. ਯੇਸੂਦਾਸ |
| ਆਦਿ ਵੇਲਿ | ਮੂੰਡਰੂ ਮੁਡੀਚੂ | ਐਮ. ਐਸ. ਵਿਸ਼ਵਨਾਥਨ | ਪੀ. ਜੈਚੰਦਰਨ, ਵਾਣੀ ਜੈਰਾਮ |
| ਕਨਿਲੇ ਐਨਾ ਉੰਡੂ | ਅਵਲ ਓਰੂ ਥੋਦਰ ਕਥਈ | ਐੱਸ. ਜਾਨਕੀ | |
| ਅਵਲ ਓਰੂ ਨਵਾਰਸਾ | ਉਲਾਗਮ ਸੁੱਤਰਮ ਵਾਲਿਬਾਨ | ਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ | |
| ਹੇ ਓਰਾਈਰਾਮ | ਮੀਂਡਮ ਕੋਕਿਲਾ | ਇਲੈਅਰਾਜਾ | |
| ਉਨ ਪਾਰਵੈਲ | ਅੰਮਾਨ ਕੋਵਿਲ ਕਿਝਾਕਲੇ | ਕੇ. ਜੇ. ਯੇਸੂਦਾਸ, ਕੇ. ਐਸ. ਚਿਤਰਾ | |
| ਵੀਨਾਈ ਮੀਤੁਮ ਕੈਗਲੇ | ਵਜ਼ਾ ਨਿਨੈਥਲ ਵਜ਼ਲਮ | ਐੱਸ. ਜਾਨਕੀ | |
| ਇਨੀਮਲ ਨਾਲਮ | ਇਰਾਵੂ ਪੁੱਕਲ | ||
| ਥਾਈਮੈਥਮ ਕਲਿਆਣਮ | ਥੰਬੀਕੂ ਓਰੂ ਪੱਟੂ | ਪੀ. ਜੈਚੰਦਰਨ, ਸਵਰਨਲਤਾਸਵਰਨਾਲਥਾ | |
| ਉਲਾਸਾ ਪੂੰਗਟਰ | ਕੋਲੰਗਲ | ਕੇ. ਐਸ. ਚਿਤਰਾ | |
| ਕੰਨਈ ਪਦੀਥੇਨ | ਪੋਨਾਰ ਸ਼ੰਕਰ | ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਪਾਰਥਾਸਾਰਥੀ, ਸ਼੍ਰੇਆ ਘੋਸ਼ਾਲ | |
| ਉੱਨਈ ਏਥਨਈ ਮੁਰਈ ਪਾਰਥਲੂਮ | ਨੀਆ? | ਸ਼ੰਕਰ-ਗਣੇਸ਼ | ਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਪੀ. ਸੁਸ਼ੀਲਾ |
| ਅਜ਼ਹੇਗ ਅਜ਼ੂਗਾਈ ਐਨਾ | ਵੈਰਾਗਿਆਮ | ਮਨੋਜ-ਗਿਆਨ | ਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਐੱਸ ਜਾਨਕੀਐੱਸ. ਜਾਨਕੀ |
| ਸੁੱਤਮ ਵਿਜ਼ੀ | ਕੰਦੁਕੌਂਡੈਨ ਕੰਦੁਕੋਕੌਂਡੈਨ | ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ | ਹਰੀਹਰਨ |
| ਮਲਾਰਗਲ ਕੈਟੇਨ | ਓ ਕਦਲ ਕਨਮਾਨੀ | ਕੇ. ਐਸ. ਚਿਤਰਾ, ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ, ਸਾਜਿਥ | |
| ਛੋਟਾ ਛੋਟਾ | ਤਾਜ ਮਹਿਲ | ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ, ਸੁਜਾਤਾ ਮੋਹਨ | |
| ਮੁਧਲ ਮੁਰਈ ਕਿੱਲੀ ਪਾਰਥੇਨ | ਸੰਗਮਮ | ||
| ਯਾਰੋ ਯਾਰੋਡੀ | ਅਲਾਈ ਪੇਊਥੇ | ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਅਈਅਰ, ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਸਾਮੰਤ, ਰਿਚਾ ਸ਼ਰਮਾ | |
| ਵਲਯਾਪੱਤੀ ਥਵੀਲੇ
(ਰਾਗਮਾਲਿਕਾਃ ਬਿਹਾਗ, ਬਾਗੇਸ਼ਰੀ, ਨੀਲਾਮਬਰੀ) |
ਅਜ਼ਾਗੀਆ ਤਾਮਿਲ ਮਗਨ | ਨਰੇਸ਼ ਅਈਅਰ, ਉੱਜਯਿੰਨੀ ਰਾਏ, ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ, ਦਰਸ਼ਨਾ ਕੇ. ਟੀ. | |
| ਕਲਵਰੇ | ਰਾਵਣ | ਸ਼੍ਰੇਆ ਘੋਸ਼ਾਲ | |
| ਮਾਲਵਿਕਾ ਮਾਲਵਿਕਾ | ਉੱਨਈ ਥੇੜੀ | ਦੇਵਾ | ਹਰੀਹਰਨ, ਕੇ. ਐਸ. ਚਿਤਰਾ |
| ਨੀਲਾਦੀ ਇੰਦਰਧੂ (ਰਾਗਮ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਛੂੰਹਦਾ ਹੈ) | ਕਾਲਮੇਲਮ ਕਾਥੀਰੂਪੇਨ | ਐਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਕੇ. ਐਸ. ਚਿੱਤਰਾ | |
| ਇਥੋ ਇੰਥਾ ਨੇਨਜੋਡੂ | <i id="mwARQ">ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ।</i> | ਮਨੋਜ ਭੱਟਨਾਘਰ | |
| ਅਥੀ ਅਥਿੱਕਾ | ਆਥੀ | ਵਿਦਿਆਸਾਗਰ | ਐੱਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਸਾਧਨਾ ਸਰਗਮ |
| ਵਿਜ਼ੀਇਲ ਉਨ ਵਿਜ਼ੀਇਲ | ਕੀਰੇਡਮ | ਜੀ. ਵੀ. ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੁਮਾਰ | ਸੋਨੂੰ ਨਿਗਮ, ਸ਼ਵੇਤਾ ਮੋਹਨ |
| ਕੰਨਮ ਕੰਨਮ ਪੇਸਾ ਪੇਸਾ (ਮਾਂਦ ਨੇ ਵੀ ਛੋਹਿਆ) | ਥਲਾਈਵੀ | ਸੈਂਧਵੀ | |
| ਕਦਲਾਮ ਕਦਵੁਲ ਮੁਨ (ਮਾਰੂਬਿਹਾਗ ਰਾਗ) | ਉੱਤਮ ਵਿਲੇਨ | ਗਿਬਰਨ | ਪਦਮਾਲਾਥਾ |
| ਕੌਸਲਯਾ ਕਲਿਆਣ | ਥੁਲੀ ਥਿਰਿਨਥਾ ਕਾਲਮ | ਜੈਅੰਤ | ਹਰੀਨੀ, ਬੇਬੀ ਦੀਪਿਕਾ |
| ਐਂਗਿਰਿੰਧੂ ਵੰਧਯਾਦਾ | ਫਾਈਵ ਸਟਾਰ | ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਪਰਸ਼ੂਰਾਮ, ਅਨੁਰਾਧਾ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ | ਚੰਦਨਾ ਬਾਲਾ |
| ਦਿਲ ਮੇਰਾ ਲੂਟ ਲੀਆ | ਅਜ਼ਾਗੀਆ ਥੀਏ | ਰਮੇਸ਼ ਵਿਨਾਇਕਮ | ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ, ਮਥੰਗੀ |
| ਸੰਦਨਾ ਪੂਂਗਟਾਰੇ | ਲਾਵਨੀਆ, ਰਮੇਸ਼ ਵਿਨਾਇਕਮ |
ਭਾਸ਼ਾ ਹਿੰਦੀ
- ↑ "Raag Bihag – Indian Classical Music – Tanarang.com". www.tanarang.com. Retrieved 1 September 2021.