ਮਾਉ ਪਾਇਲੁਗ
ਮਾਉ ਪਾਇਲੁਗ | |
|---|---|
 | |
| ਜਨਮ | ਪਿਉਸ ਪਾਇਲੁਗ 1932 |
| ਮੌਤ | ਜੁਲਾਈ 12, 2010 (ਉਮਰ 78) ਸਤਾਵਲ, ਯਪ, ਮਾਇਕਰੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸੰਘੀ ਰਾਜ |
| ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ | ਸ਼ੱਕਰ ਰੋਗ ਕਾਰਨ |
| ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ | ਮਾਇਕਰੋਨੇਸ਼ੀਆ |
| ਹੋਰ ਨਾਮ | ਮਾਉ, ਪਾਪਾ ਮਾਉ |
| ਸਿੱਖਿਆ | ਵੇਰੀਆਂਗ (Weriyeng) ਸਮੁੰਦਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਸੇਰਾ ਸਕੂਲ |
| ਪੇਸ਼ਾ | ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਾਹ-ਖੋਜੀ, ਕਿਸ਼ਤੀ ਬਣਾਓਣ ਵਾਲਾ, ਅਧਿਆਪਕ (kumu) |
| ਸਰਗਰਮੀ ਦੇ ਸਾਲ | 1948–2007 |
| ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ | ਸਮੁੰਦਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਸੇਰਾ, ਪੋਲੀਨੇਸ਼ੀਅਨ ਪ੍ਰੰਪਰਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਸੇਰਾ, ਹਵਾਈਅਨ ਜਾਗ੍ਰ੍ਤੀ |
| ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ | ਨੇਮਵਾਇਟੋ |
| ਬੱਚੇ | 16 |
| Parent | ਓਰਨੀਪੁਈ (ਪਿਤਾ) |
| ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ | ਉਰੁਪੋਆ (ਭਰਾ) |
| ਪੁਰਸਕਾਰ | ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫ਼ੇੱਲੋਸ਼ਿਪ, ਪੂਰਬ -ਪੱਛਮ ਕੇਂਦਰ (1976) ਇਨਸਾਨੀ ਅਖਰਾਂ ਦਾ ਡਾਕਟਰ, ਯੂ.ਐਚ. (1987) ਰੋਬਰਟ ਜੇ.ਪੇਪਿਫਰ ਮੈਡਲ (2008) |
ਪਿਊਸ “ਮਾਉ” ਪਾਇਲੁਗ (ਉਚਾਰਨ: [/ˈpaɪəs ˈmaʊ piːˈaɪləɡ/]; 1932 – 12 ਜੁਲਾਈ 2010) ਯਾਪ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਾਤਾਵਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਈਕ੍ਰੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਸੀ, ਜੋ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਯੰਤਰ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਧਾਰਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਊ ਦੀ ਕੈਰੋਲੀਨੀਅਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ, ਹਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਲਹਿਰਾਂ, ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੀੜ੍ਹੀ-ਦਰ-ਪੀੜ੍ਹੀ ਅੱਗੇ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ, ਲਗਭਗ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਪਹਿਲੇ ਅਮਰੀਕੀ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਸਾਤਾਵਾਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਾਸਟਰ ਨੇਵੀਗੇਟਰ (palu) ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੱਧ ਉਮਰ ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਤਾਂ ਮਾਊ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਕਾਰਨ ਸਾਤਾਵਾਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਾਲ, ਮਾਊ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗਿਆਨ ਪੋਲੀਨੇਸ਼ੀਅਨ ਵੋਏਜਿੰਗ ਸੋਸਾਇਟੀ (PVS) ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ।
ਮਾਊ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, PVS ਨੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਹਵਾਈ ਦੀਆਂ ਗੁੰਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੋਕੂਲੇਆ (Hōkūleʻa) ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ। Hōkūleʻa ਹਵਾਈ ਦੀ ਦੋਹਰੀ-ਤਲੀ ਵਾਲੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੈਨੋ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਪੁਨਰ-ਨਿਰਮਾਣ ਸੀ।
1976 ਵਿੱਚ Hōkūleʻa ਦਾ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਯੰਤਰ ਦੇ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਤਾਹੀਤੀ ਤੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨਾ ਮਾਊ ਦੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਸਬੂਤ ਬਣਿਆ। ਅਕਾਦਮਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਊ ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੇ ਪੂਰੇ ਓਸ਼ੀਆਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਦੋ-ਤਰਫ਼ਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਹੋਣ ਦੇ ਸਬੂਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਸ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਪੋਲੀਨੇਸ਼ੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਉਤਪਤੀ ਏਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
Hōkūleʻa ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਮਾਈਕ੍ਰੋਨੇਸ਼ੀਆਈ-ਪੋਲੀਨੇਸ਼ੀਆਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਨੇ ਪੂਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ। ਇਸ ਨੇ ਦੂਜੀ ਹਵਾਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪੁਨਰਜਾਗਰਤੀ ਦੇ ਉਭਾਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਹਵਾਈ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਰਾਰੋਤੋਂਗਾ ਅਤੇ ਤਾਹੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪੋਲੀਨੇਸ਼ੀਆਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕੈਨੋ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਊ ਦੇ ਜੱਦੀ ਟਾਪੂ ਸਾਤਾਵਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਵਾਇਤੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਧੀ।[1]
ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਾਅਦਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਮਾਊ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਮਾਸਟਰ ਨੇਵੀਗੇਟਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ “ਪਾਪਾ ਮਾਊ” ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਹਵਾਈ ਵੱਲੋਂ ਮਾਨਦ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਮਿਥਸੋਨੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬਿਸ਼ਪ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।
ਮਾਊ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਓਸ਼ੀਆਨੀਆ ਦੇ ਮੂਲਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਵਾਲੇ
[ਸੋਧੋ]- ↑ To follow the course of the maiden voyage by the Hōkūleʻa, see the 1976 color map.
