ਮੇੇੇੈਲਾਨੋਮਾ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਮੇੇੇੈਲਾਨੋਮਾ, ਨੂੰ ਵੀ ਖਤਰਨਾਕ ਮੇੇੇੈਲਾਨੋਮਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਰੰਗ ਸੰਬਧੀ ਕੋਸ਼ਾਣੂਆਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੇਲਾਨੋਸਾਇਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ[1] | ਮੇੇੇੈਲੇਨੋਮਾਜ਼ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਚਮੜੀ ਵਿਚ ਵਾਪਰਦੇ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਕਦੇ ਵੀ ਮੂੰਹ, ਆਂਤੜੀਆਂ ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਵਾਪਰਦਾ | ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲੱਤਾਂ 'ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਿੱਠ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ | ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਉਹ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਾਨਕੀਕਰਣ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ, ਅਨਿਯਮਿਤ ਕਿਨਾਰਿਆਂ, ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਵ, ਖਾਰਸ਼, ਜਾਂ ਚਮੜੀ ਵਿਕਾਰ |

ਮੇੇੇੈਲਾਨੋਮਾ, ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਚਮਕ ਦੇ ਘੱਟ ਪੱਧਰ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ (ਯੂਵੀ) ਐਕਸਪੋਜਰ ਹੈ [2]| ਯੂਵੀ ਲਾਈਟ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਟੈਨਿੰਗ ਉਪਕਰਨ ਤਕਰੀਬਨ | 25% ਮੋਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ | ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਮਾਰਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਅਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਕਾਰਜ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਜੋਖਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੁਰਲੱਭ ਜੈਨੇਟਿਕ ਨੁਕਸ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜ਼ੇਰੋਡਰਮਾ ਪਿੰਮੇਂਟੋਮਸ ਦੇ ਵੀ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦਾ ਹੈ | ਕਿਸੇ ਵੀ ਚਮੜੀ ਦੇ ਜਖਮ ਦੇ ਬਾਇਓਪਸੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਾ ਨਿਦਾਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੰਭਾਵੀ ਕੈਂਸਰ ਹੋਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਹਨ |

ਸਨਸਕ੍ਰੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਯੂਵੀ ਲਾਈਟ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਨਾਲ ਮੇੇੇੈਲਾਨੋਮਾ ਰੋਕ ਸਕਦੀ ਹੈ | ਇਲਾਜ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰਜਰੀ ਦੁਆਰਾ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਜਿਹੜੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਵੱਡੇ ਕੈਂਸਰਾਂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲਣ ਲਈ ਨੇੜੇ ਦੇ ਲਸੀਕਾ ਨੋਡਜ਼ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ | ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੇ ਫੈਲਾਇਆ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ | ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਮੇਲਾਨੋਮਾ, ਫੈਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਇਮੂਨਾਥੈਰੇਪੀ, ਜੀਵੋਲਿਕ ਥੈਰੇਪੀ, ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਥਰੈਪੀ, ਜਾਂ ਕੀਮੋਥੈਰੇਪੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ[3] | ਇਲਾਜ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਜੀਵਣ ਦੀ ਦਰ 98% ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਰੋਗ ਅਤੇ 17% ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ[4] | ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਏਗਾ ਜਾਂ ਫੈਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਲਾਨੋਮਾ ਕਿੰਨੀ ਮੋਟੀ ਹੈ, ਸੈੱਲ ਕਿੰਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ  ਵੰਡ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਓਵਰਲਾਈਨ ਵਾਲੀ ਚਮੜੀ ਟੁੱਟ ਗਈ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ |

 ਮੇੇੇੈਲਾਨੋਮਾ ਚਮੜੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਕਿਸਮ ਹੈ | ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, 2012 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਨਵਾਂ 232,000 ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ | ਸਾਲ 2015 ਵਿਚ 3.1 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਬਿਮਾਰੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ 59,800 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ | ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ  ਮੇੇੇੈਲਾਨੋਮਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦਰ ਹੈ | ਉੱਤਰੀ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਏਸ਼ੀਆ, ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਘੱਟ ਆਮ ਹੈ | ਮੇੇੇੈਲਾਨੋਮਾ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਮ ਹੈ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੇੇੇੈਲਾਨੋਮਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਮ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸਫੈਦ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ |[5][6]

ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਲੱਛਣ[ਸੋਧੋ]

 ਮੇੇੇੈਲਾਨੋਮਾ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਕੇਤਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਮੌਲ ਦੇ ਆਕਾਰ ਜਾਂ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਹਨ ਜਾਂ, ਨਾਈਸਲਰ ਮੇੇੇੈਲਾਨੋਮਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਚਮੜੀ ਤੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਾਂਟੇ ਦਾ ਆਕਾਰ | ਬਾਅਦ ਦੇ ਪੜਾਅ 'ਤੇ, ਮਾਨਕੀਕਰਣ ਖੁਜਲੀ, ਅਲਸੀਲੇਟ ਜਾਂ ਖੂਨ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ[7] | ਮੈਲਾਨੋਮਾ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਸਧਾਰਣ "ਏ ਬੀ ਸੀ ਡੀ" ਦੁਆਰਾ ਸੰਖੇਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:

  • ਅਸਮਾਨਤਾ
  • ਬੌਰਡਰ (ਕੋਨੇ ਅਤੇ ਕੋਨੇ ਦੇ ਨਾਲ ਅਨਿਯਮਿਤ)
  • ਰੰਗ (ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ)
  • ਵਿਆਸ (6 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ (0.24 ਇੰਚ), ਪੈਨਸਿਲ ਐਰਰ ਦੇ ਆਕਾਰ ਬਾਰੇ)
  • ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ

ਇਹ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੇਲਾਾਨੋਮਾ, ਨੋਡਲਰ ਮੇਲਾਨੋਮਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਰੂਪ ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਹਨ:

  • ਚਮੜੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠਿਆ
  • ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਫਰਮ
  • ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ

References[ਸੋਧੋ]

  1. "Melanoma Treatment–for health professionals (PDQ®)". National Cancer Institute. June 26, 2015. Archived from the original on 4 July 2015. Retrieved 30 June 2015. 
  2. "Ultraviolet radiation and melanoma". Semin Cutan Med Surg. 30 (4): 222–28. December 2011. PMID 22123420. doi:10.1016/j.sder.2011.08.003. 
  3. Syn, Nicholas L; Teng, Michele W L; Mok, Tony S K; Soo, Ross A (2017). "De-novo and acquired resistance to immune checkpoint targeting". The Lancet Oncology. 18 (12): e731–41. PMID 29208439. doi:10.1016/s1470-2045(17)30607-1. 
  4. "SEER Stat Fact Sheets: Melanoma of the Skin". NCI. Archived from the original on 2014-07-06. 
  5. World Cancer Report 2014 (PDF). World Health Organization. 2014. pp. Chapter 5.14. ISBN 978-9283204299. Archived (PDF) from the original on 2014-05-30. 
  6. Azoury, SC; Lange, JR (October 2014). "Epidemiology, risk factors, prevention, and early detection of melanoma". The Surgical Clinics of North America. 94 (5): vii, 945–62. PMID 25245960. doi:10.1016/j.suc.2014.07.013. 
  7. "MelanomaWarningSigns.com". Archived from the original on 2015-08-01.