ਰੁਲੀਆ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਰੁਲੀਆ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਭਾਰਤ ਦੇੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦਾ ੲਿੱਕ ਅਣਗੌਲਿਅਾ ਯੋਧਾ ਹੈ। ਰੁਲੀਅਾ ਸਿੰਘ ੳੁਹ ਅਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਅਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭੇ ਅੰਦਰਲੀ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ੳੁਹ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਤੋਂ ੳੁਮਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ, ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਵਿਤਕਰੇ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣ ਨੇ ਹੀ ੳੁਸ ਅੰਦਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਨਫਰਤ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ੲਿਸੇ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਵਿਰੁੱਧ ਹੀ ੳੁਸਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਅਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾੳੁਣ ਲੲੀ ਹੁੰਦੀਅਾਂ ਸਰਗਰਮੀਅਾਂ ਵਿੱਚ ਅਾਗੂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਅਾਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾੲੀ।[1]

ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਤੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲੲੀ ਸੰਘਰਸ਼[ਸੋਧੋ]

ਰੁਲੀਅਾ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਦਾ ਜਨਮ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ 9ਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਹੋਇਆ। ਪਿਤਾ ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ੳੁਸਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਲੲੀ ਥਾਂ ਥਾਂ ਭਟਕਣਾ ਪਿਅਾ। ਅਾਖ਼ਿਰ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲਾ ਗਿਅਾ। ੳੁਸ ਸਮੇਂ ਅਮਰੀਕੀ ਨਸਲ ਪ੍ਰਸਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤੀਆਂ ’ਤੇ ਕਈ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰੀ ਗੱਡੀਆਂ ’ਚ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਅਮਰੀਕੀ ਜੰਗਲਾਂ ’ਚ ਛੱਡੇ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੀ ਵਾਪਰੀਆਂ। ਬੱਸ ਅੱਡਿਆਂ, ਰੇਲਵੇ ਟੇਸ਼ਨਾਂ, ਹੋਟਲਾਂ, ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ‘ਕੁੱਤੇ’, ‘ਹਿੰਦੀ ਸਲੇਵ’ ਆਦਿ ਕਹਿ ਕੇ ਪੁਕਾਰਨਾ ਆਮ ਗੱਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਨੇ ਅਣਖੀ ਤੇ ਗ਼ੈਰਤਮੰਦ ਰੁਲੀਆ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਮੰਨ ’ਚ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਪ੍ਰਤੀ ਨਫ਼ਰਤ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਪ੍ਰਚੰਡ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਤੜਪ ਤੇ ਤਾਂਘ ਦੀ ਚੰਗਿਆੜੀ ਬਾਲ ਦਿੱਤੀ। ੲਿਸੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਦੇ ਖ਼ਾਤਮੇ ਲੲੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀਅਾਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ’ਚ ਨਾਲ ਭਾਗ ਲੈਣ ਲੱਗਿਅਾ। ੳੁਸਦੀਅਾਂ ਸਰਗਰੀਅਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ੳੁਸ ਕੋਲ ਅਾੲੇ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਤੇ ਵੀ ਪਿਅਾ ਜੋ ਬਰਕਲੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ’ਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ।

ਰੁਲੀਆ ਸਿੰਘ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਤਰਕੀਬ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਤੋਸ਼ਾਮਾਰੂ’ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਕਲੱਕਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਅਾ। ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਕੇ ੳੁਹ ਪੰਜਾਬ ਆ ਗਿਅਾ। ਫਿਰ ਰੁਲੀਆ ਸਿੰਘ, ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਢੁਡੀਕੇ ਹੋੲੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 50-60 ਗ਼ਦਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਡਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਵੀ ੳੁਸਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਫ਼ੌਜੀ ਛਾਉਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਗ਼ਦਰ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ੳੁਹ ਮੋਹਰੀ ਰੋਲ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ੳੁਸ ਤੇ ਚੱਲੇ ਲਾਹੌਰ ਸਾਜਿਸ਼ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਰੁਲੀਅਾ ਸਿੰੰਘ ਸਮੇਤ 24 ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰੁਲੀਆ ਸਿੰਘ ਸਣੇ 17 ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵਾਇਸਰਾਏ ਨੇ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਉਮਰ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਅੰਡੇਮਾਨ ਨਿਕੋਬਾਰ ਦੇ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਜਬਰ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹਰ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲੀ ਐਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਡੱਟ ਕੇ ਭਾਗ ਲੈਂਦੇ ਰਹੇ। ਅਖੀਰ 1 ਸਤੰਬਰ 1918 ਨੂੰ ਅੰਡੇਮਾਨ ਦੀ ਸੈਲੂਲਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਿਅਾ।[2]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. ਜਸਦੇਵ ਸਿੰਘ ਲਲਤੋਂ (2018-09-04). "ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦ-ਰੁਲੀਆ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ - Tribune Punjabi". Tribune Punjabi. Retrieved 2018-10-09. 
  2. ਜਸਦੇਵ ਸਿੰਘ ਲਲਤੋਂ. "ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਰੁਲੀਆ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ".