ਰੂਹ
ਰੂਹ ਦੇ ਕਈ ਮਤਲਬ ਅਤੇ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ 'ਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਲਟ ਇੱਕ ਨਿਰਾਕਾਰ ਭਾਵ ਅਸਰੀਰਕ ਪਦਾਰਥ। ਅਧਿਆਤਮਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹਦਾ ਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸੋਝੀ ਜਾਂ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਨਸਾਨ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਰੂਹ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਗੱਲ ਹੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਤੰਤਰ ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[1] "ਰੂਹ" ਤੋਂ ਭਾਵ ਇੱਕ "ਭੂਤ" ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਮੋਏ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਰੂਹ ਦਾ ਜ਼ਹੂਰ/ਪ੍ਰਕਾਸ਼।
ਇਹ ਇਸਤਲਾਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਿਰਾਕਾਰ ਜਾਂ ਅਸਰੀਰੀ ਸ਼ੈਅ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੈਂਤ ਜਾਂ ਦੇਵਤੇ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਆਤਮਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਸੋਚ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੋਵੇਗਾ; ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇਗਾ; ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਇਸਨੂੰ ਚਮਤਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਸੰਸਾਰ 'ਤੇ ਘੱਟ ਜਾਂ ਘੱਟ ਗੁਪਤ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਦੀਆਂ ਹਨ।
ਟਾਈਪੋਲੋਜੀ
[ਸੋਧੋ]ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਦੂਤ ਅਤੇ ਭੂਤ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ, ਭੂਤ ਅਤੇ ਆਤਮਾਵਾਂ ਮੈਟਾਸਾਈਕੋਲੋਜੀ ਨਾਲ, ਪਰੀਆਂ ਅਤੇ ਗਨੋਮ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨਾਲ, ਮੁਰਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਮੁਰਦਿਆਂ ਦੇ ਪੰਥ ਨਾਲ, ਅਧਿਆਤਮਵਾਦ, ਜਾਦੂ, ਨੇਕਰੋਮੈਨਸੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਕਸਰ ਝਿਜਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।[2]
ਵਿਕਲਪਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਹੁੰਚ ਅਪਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮੱਧਯੁਗੀ ਲਿਖਤਾਂ ਗ੍ਰਹਿ ਆਤਮਾਵਾਂ (ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ), ਦੂਤ ਆਤਮਾਵਾਂ (ਦੂਤ, ਮਹਾਂ ਦੂਤ, ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਦੂਤ, ਆਦਿ), ਕੁਦਰਤ ਆਤਮਾਵਾਂ (ਅੰਡਾਈਨ, ਸਿਲਫ, ਆਦਿ), ਸਥਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਆਦਿ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।[3]
ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਪਾਤਾਲ, ਧਰਤੀ, ਵਾਯੂਮੰਡਲ, ਜਾਂ ਸਵਰਗ।[3]
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਅਤੇ ਮਾੜੇ, ਜਾਂ ਨਿਰਪੱਖ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ: "ਸ਼ੈਤਾਨ" ਸ਼ਬਦ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਹੈ, ਪਰ "ਦੈਂਤ" ਸ਼ਬਦ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ।[3]
17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ, ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਤ, ਭੂਤ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਮਾਹਰ, ਡੋਮ ਕੈਲਮੇਟ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਉਹ "ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਏ ਦੂਤਾਂ, ਭੂਤਾਂ ਅਤੇ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ 'ਤੇ" ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਸੀ।[3] ਲਾਲਾਂਡੇ ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ: "ਰੱਬ, ਦੂਤ, ਭੂਤ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸ਼ਰੀਕ ਆਤਮਾਵਾਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਹਨ"।[4]
ਕੁਝ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, "ਕੁਦਰਤ ਦੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ" ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਤਮਾਵਾਂ ਚਾਰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ: ਧਰਤੀ ਲਈ ਗਨੋਮ, ਪਾਣੀ ਲਈ ਅਨਡਾਈਨ, ਹਵਾ ਲਈ ਸਿਲਫ, ਅੱਗ ਲਈ ਸੈਲਾਮੈਂਡਰ)।
ਵਿਆਖਿਆ
[ਸੋਧੋ]ਔਗਸਟੇ ਕੌਮਟੇ ਦਾ ਸਾਕਾਰਾਤਮਕਤਾ, ਉਸਦੇ ਤਿੰਨ ਪੜਾਵਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰ ਦੇ ਯੁੱਗ ਜਾਂ ਸੰਕਲਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪੜਾਅ ਦੇ, ਹੋਰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ, ਬਹੁਦੇਵਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ "ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਹੱਸਮਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਲਪਨਿਕ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਦਿੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਸਰਗਰਮ ਦਖਲ ਹੁਣ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਬਾਹਰੀ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਦਾ।"[5]
ਹਵਾਲੇ
[ਸੋਧੋ]- ↑ OED "spirit 2.a.: The soul of a person, as commended to God, or passing out of the body, in the moment of death."
- ↑ Apologie, 18, 4
- ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 Calmet, Dom Augustin (1746). Traité sur les apparitions des esprits et sur les vampires ou les revenants de Hongrie (in ਫਰਾਂਸੀਸੀ). Vol. 2 (2nd ed.). Moravia. pp. XXII-486 and X-483.
- ↑ Lalande, André. Vocabulaire technique et critique de la philosophie (1902-1923) (in ਫਰਾਂਸੀਸੀ). PUF. p. 300.
- ↑ Comte, Auguste (1995). Discours sur l'esprit positif (1844) (in ਫਰਾਂਸੀਸੀ). Vrin. p. 47.