ਵਿਕਾਸ ਹਾਰਮੋਨ ਦੀ ਘਾਟ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਵਿਕਾਸ ਹਾਰਮੋਨ ਦੀ ਘਾਟ (ਜੀ ਐਚ ਡੀ) ਇੱਕ ਡਾਕਟਰੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ ਜੋ  ਕਿ ਵਾਧੇ ਦੇ ਹਾਰਮੋਨ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ (ਜੀ.ਐਚ.)[1] | ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਲੱਛਣ ਇਕ ਛੋਟਾ ਕੱਦ ਹੈ | ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਜਾਂ ਇੱਕ  ਲਿੰਗ ਛੋਟਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ | ਬਾਲਗ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਪੁੰਜ, ਉੱਚ ਕੋਲੇਸਟ੍ਰੋਲ ਦੇ ਪੱਧਰ, ਜਾਂ ਮਾੜੀ ਹੱਡੀ ਦੀ ਘਣਤਾ ਘਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ |[2]

ਜੀ ਐਚ ਡੀ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ | ਕਾਰਨ ਜੈਨੇਟਿਕਸ, ਟਰਾਮਾ, ਲਾਗ, ਟਿਊਮਰ, ਜਾਂ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਥੈਰਪੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ | ਜੀਨਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੀ ਐੱਚ 1, ਜੀਐਚਆਰਐਚਆਰ, ਜਾਂ ਬੀ ਟੀ ਕੇ | ਤੀਜੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ | ਅੰਡਰਲਾਈੰਗ ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੈਟਿਊਟਰੀ ਗ੍ਰੰਥੀ ਨਾਲ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ | ਕੁਝ ਕੇਸ ਦੂਜੇ ਪੈਟਿਊਟਰੀ ਹਾਰਮੋਨਸ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਪੈਟਿਊਟਰੀ ਹਾਰਮੋਨ ਦੀ ਕਮੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ[3] | ਨਿਦਾਨ ਵਿਚ ਵਿਕਾਸ ਹਾਰਮੋਨ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਈ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਟੈਸਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ |[4]

ਇਲਾਜ ਵਾਧੇ ਦੇ ਹਾਰਮੋਨ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ | ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ | ਬਹੁਤੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਜੈਨੇਟਿਕ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ 7,000 ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ | ਬਹੁਤੇ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਅਕਸਰ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ |

ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਲੱਛਣ[ਸੋਧੋ]

ਬੱਚੇ [ਸੋਧੋ]

ਜਮਾਂਦਰੂ ਹਾਈਪੋਪਯੂਟਾਰਿਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਿਆ ਜਿਵੇਂ ਜੀ ਐਚ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰੈਰੇਟਲ ਦੀ ਕਮੀ, ਗਰੱਭਸਥ ਸ਼ੀਸ਼ੂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ | ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪ੍ਰੈਰੇਟਲ ਅਤੇ ਜਮਾਂਦਰੂ ਕਮੀ ਮਰਦ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਜਦੋਂ ਗੋਨਾਡੋਟ੍ਰੋਪਿਨਸ ਵੀ ਘੱਟ ਹਨ| ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਈਕ੍ਰੋਪੈਨਿਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਗੰਭੀਰ ਕਮੀ ਦੇ ਵਾਧੂ ਨਤੀਜੇ ਵਿੱਚ ਹਾਈਪੋਗਲਾਈਸੀਮੀਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੀਲੀਆ (ਦੋਨੋ ਸਿੱਧੇ ਅਤੇ ਅਸਿੱਧੇ ਹਾਈਪਰਬਲਿਰਊਬਿਨੀਮੀਆ) ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ |

ਜਮਾਂਦਰੂ ਜੀ.ਐੱਚ. ਦੀ ਘਾਟ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤੱਕ ਲੰਬਾਈ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ | ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਤੱਕ, ਘੱਟ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ / ਜਾਂ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਛੋਟਾਪਨ ਜੀ.ਐੱਚ ਦੀ ਘਾਟ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੈ | ਜੀ.ਐੱਚ ਦੀ ਘਾਟ ਵਿੱਚ ਗਰੱਭ ਅਵਸੱਥਾ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹਾਈਪੋਥਾਈਰੋਡਿਜਮ, ਪਰ ਉਮਰ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲਗਪਗ ਅੱਧੇ ਤਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਆਮ ਹੈ | ਇਹ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਸਰੀਰਕ ਪੂਰਨਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਹੱਡੀ ਦੀ ਪਰਿਪੱਕਤਾ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਬਹੁਤ ਸਾਲ ਦੇਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ | ਜਦੋਂ ਗੰਭੀਰ ਜੀ.ਏ.ਐੱਚ ਦੀ ਘਾਟ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਬਾਲਗ ਦੀ ਉਚਾਈ 48-65 ਇੰਚ (122-165 ਸੈਮੀ) ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ |

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਗੰਭੀਰ ਜੀ ਐੱਚ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਹੌਲੀ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਵਿਕਾਸ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ, ਤੁਰਨ ਅਤੇ ਜੰਪਿੰਗ ਵਰਗੇ ਕੁੱਲ ਮੋਟਰ ਕਾਰਖਾਨੇ ਵਿਚ ਦੇਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ | ਸਰੀਰਿਕ ਰਚਨਾ (ਜਿਵੇਂ, ਹੱਡੀਆਂ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ) ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਦਰਮਿਆਨੀ ਚਾਕਲੇਪਨ ਆਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ (ਹਾਲਾਂਕਿ ਜੀ ਐੱਚ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮੋਟਾਪਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) | ਕੁੱਝ ਕੁ ਗੰਭੀਰ ਜੀ.ਐੱਚ.-ਘਾਟ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਯੋਗ, ਕਰੂਬੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਸ਼ਰਨ ਹਾਈਪੋਪਲਾਸੀਆ ਅਤੇ ਮੱਥੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ (ਇੱਕ ਕੇਵਪੀ ਗੁੜੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) |

ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਵਿਅਰਥ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਦੀ ਮੰਦੀ, ਅਤੇ ਪੀਲੀ ਟੋਤੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਕੋਖਸਿਜ਼ ਨੋਡੋਸਾ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ |

ਬਾਲਗ਼[ਸੋਧੋ]

ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:[5][ਬਿਹਤਰ ਸਰੋਤ ਲੋੜੀਂਦਾ]

  • ਵਧ  5 ਐਲਫ਼ਾ-ਰਿਡਕਟੇਜ਼ |
  • ਘੱਟ ਸੈਕਸ ਹਾਰਮੋਨ-ਬਾਈਡਿੰਗ ਗਲੋਬਲੀਨ (ਐਸਐਚਬੀਜੀ)|
  • ਘੱਟ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ|
  • ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ ਗੰਜਾਪਨ|
  • ਘੱਟ ਹੱਡ ਮਾਸ ਅਤੇ ਓਸਟੀਓਪਰੋਰਰੋਸਿਸ |
  • ਘਟੀ ਹੋਈ ਊਰਜਾ |
  • ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਅਤੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦੀ ਘਾਟ |
  • ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਰਬੀ ਦਾ ਵਧਣਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਮਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ |
  • ਲਿਪਿਡ ਅਸਾਧਾਰਣਤਾਵਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਐਲਡੀਐਲ ਕੋਲੇਸਟ੍ਰੋਲ ਦਾ ਵਧਣਾ|
  • ਫਾਈਬ੍ਰੀਨੋਜਨ ਅਤੇ ਪਲੈਸਮੀਨੋਜ ਐਕਟਰੈਕਟਰ ਇਨ੍ਹੀਬੀਟਰ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਪੱਧਰ |
  • ਕਾਰਡਿਆਕ ਦੀ ਨਪੁੰਸਕਤਾ, ਮੋਟੇ ਤੱਤ ਮੀਡੀਆ ਸਮੇਤ |

References[ਸੋਧੋ]

  1. "isolated growth hormone deficiency". Genetics Home Reference (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). February 2012. Retrieved 12 December 2017. 
  2. ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ:Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named GARD2016
  3. "Combined pituitary hormone deficiency". Genetics Home Reference (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). August 2010. Retrieved 13 December 2017. 
  4. ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ:Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named NORD2016
  5. "Human Growth Hormone Deficiency". HGH. Retrieved 20 January 2012.