ਸਮੱਗਰੀ 'ਤੇ ਜਾਓ

ਸਪੀਨੋਜ਼ਾ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
ਬਾਰੂਕ ਸਪਿਨੋਜ਼ਾ
ਜਨਮ(1632-11-24)24 ਨਵੰਬਰ 1632
ਆਮਸਟਰਡੈਮ, ਡੱਚ ਰੀਪਬਲਿਕ
ਮੌਤ21 ਫਰਵਰੀ 1677(1677-02-21) (ਉਮਰ 44)
ਦ ਹੇਗ, ਡੱਚ ਰੀਪਬਲਿਕ
ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾਡੱਚ
ਕਾਲ17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ
ਖੇਤਰਪੱਛਮੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫੀ
ਸਕੂਲਤਰਕਵਾਦ,।ਸਪਿਨੋਜ਼ਵਾਦ ਦਾ ਬਾਨੀ
ਮੁੱਖ ਰੁਚੀਆਂ
ਤੱਤ-ਮੀਮਾਂਸਾ, ਗਿਆਨ-ਮੀਮਾਂਸਾ
ਮੁੱਖ ਵਿਚਾਰ
ਪੈਂਥਿਜ਼ਮ, ਨਿਰਧਾਰਣਵਾਦ, ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਖੰਡਵਾਦ, ਬੌਧਿਕ ਅਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ / ਚਰਚ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀ ਵੱਖਰੀ, ਮੂਸਾ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਇਬਰਾਨੀ ਬਾਈਬਲ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਲੇਖਣੀ, ਸਰਕਾਰ ਪਾਵਰ (ਸਮਾਜ-ਸ਼ਾਸਤਰ) ਤੋਂ ਮਿਲੀ, ਨਾ ਕਿ ਸਮਾਜਕ ਸਮਝੌਤਾ
ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ
  • ਰੇਨੇ ਡੇਸਕਾਰਟਸ, ਸਟੋਕਿਜ਼ਮ, ਮਾਈਮੋਨਾਈਡਜ਼, ਅਬਰਾਹਿਮ ਇਬਨ ਅਜ਼ਰਾ, ਐਵੀਸੈਂਨਾ, ਐਵਰਰੋਜ਼,[1] ਅਰਸਤੂ, ਪਲਾਟੋ, ਡੈਮੋਕਰਿਟਸ, ਲੂਕਰੇਟੀਅਸ, ਏਪੀਕੁਰਸ, ਨਿਕਕੋਲੋ ਮੈਕਿਏਵਲੀ, ਥਾਮਸ ਹੋਬਜ਼
ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ
  • ਹੀਗਲ, ਅਰਨੇ ਨੈੱਸ, ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ,[2] ਗੈਬਰੀਅਲ ਵੈਗਨਰ, ਡੋਨਾਲਡ ਡੇਵਿਡਸਨ (ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ), ਆਰਥਰ ਸ਼ੋਪੇਨਹੌਅਰ, ਗਿਲਜ਼ ਡੀਲਯੂਜ਼ੇ, ਜਾਰਜ ਇਲੀਅਟ, ਅਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ, ਫਿੱਛ, ਨੋਵਲਿਸ, ਗੋਟਫ੍ਰਾਈਡ ਲਿਬਨੀਜ਼, ਜੋਹਾਨ ਵੌਲਫਗਾਂਗ ਵਾਨ ਗੋਏਥ,[2] ਫ੍ਰੀਡਰਿਚ ਨੀਟਸ਼ੇ, ਲੂਡਵਿਗ ਵਿਟਗੇਨਸਟਾਈਨ, ਸਿਗਮੰਡ ਫ੍ਰੌਇਡ, ਲੂਯਿਸ ਐਲਥੂਸਰ, ਮਾਈਕਲ ਹਾਰਟ, ਐਂਟੋਨੀਓ ਨੇਗਰੀਗੇਰਜ ਸੈਂਟੇਆਨਾ, ਸੈਮੂਅਲ ਟੇਲਰ ਕੋਲਿਜ, ਲਿਓ ਸਟ੍ਰਸ, ਜੌਰਜਸ ਬਟੈਲ

ਬਾਰੂਕ ਸਪਿਨੋਜ਼ਾ (/bəˈrk spɪˈnzə/; 24 ਨਵੰਬਰ 1632 – 21 ਫਰਵਰੀ 1677, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੇਨੇਡਿਕਟ ਡੀ ਸਪਿਨੋਜ਼ਾ) ਯਹੂਦੀ ਮੂਲ ਦਾ ਡਚ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਨਾਮ ਬੇਨੇਡਿਕਟ ਡੀ ਸਪਿਨੋਜ਼ਾ ਸੀ। ਉਹ ਉਲੇਖਣੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਲਿਆਕਤ ਵਾਲਾ ਚਿੰਤਕ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਉਪਰੰਤ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਹਾਲੈਂਡ (ਆਮਸਟਰਡਮ) ਦੇ ਇੱਕ ਯਹੂਦੀ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ 1632 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ[ਸੋਧੋ]

ਸਪਿਨੋਜ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਕੀ 21 ਸਾਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਵਿਦਵਾਨ ਵਜੋਂ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ।[2] ਸਪਿਨੋਜ਼ਾ ਇੱਕ "ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਦਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ" ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।"[3] ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕਥਿਤ ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਲਈ ਉਸਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਇਆ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ "ਮੰਨਣਾ ਪਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਸੰਤ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਤੀਤ ਕਰਦਾ ਸੀ।[3] ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਵਾਦਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਪਿਨੋਜ਼ਾ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਕਹਿਣਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, “ਉਹ ਕਈ ਵਾਰੀ ਮੱਕੜੀਆਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੇਖਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।[3]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. [1]
  2. 2.0 2.1 2.2 Anthony Gottlieb. "God Exists, Philosophically (review of "Spinoza: A Life" by Steven Nadler)". The New York Times, Books. 18 July 1999. Retrieved 7 September 2009.
  3. 3.0 3.1 3.2 GOTTLIEB, ANTHONY. "God Exists, Philosophically". The New York Times. The New York Times. Retrieved 14 July 2014.