ਸਮੱਗਰੀ 'ਤੇ ਜਾਓ

ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ

ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮੂਹਿਕ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਜਾਂ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨੌਕਰੀ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਕੈਰੀਅਰ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸੰਸਥਾਗਤ ਕਾਰਜਕਾਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਸਰਵੈਂਟ, ਜਿਸਨੂੰ ਲੋਕ ਸੇਵਕ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗ ਜਾਂ ਏਜੰਸੀ ਦੁਆਰਾ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਲਈ।[1][2]

"ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ" ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਰਾਜ ਦੇ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ (ਯੂ.ਕੇ.) ਵਿੱਚ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਸਿਰਫ਼ ਕ੍ਰਾਊਨ (ਕੌਮੀ ਸਰਕਾਰ) ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ "ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਥਾਨਕ ਅਥਾਰਟੀਆਂ (ਕਾਉਂਟੀਆਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ) ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਸਥਾਨਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਅਧਿਕਾਰੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ", ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਸੇਵਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸਿਵਲ ਸਰਵੈਂਟ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਸੇਵਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਸੇਵਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ (ਅਤੇ ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ)। "ਗੈਰ-ਵਿਭਾਗੀ ਜਨਤਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ" (ਕਈ ਵਾਰ "QUANGOs" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਵਿੱਚ ਸਟਾਫ਼ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਈ ਸਿਵਲ ਸਰਵੈਂਟ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ ਇਸਦੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਜਾਂ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ।

ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਵਲ ਸਰਵੈਂਟ ਜਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਟਾਫ਼ ਮੈਂਬਰ ਇੱਕ ਨਾਗਰਿਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਅੰਤਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਵਲ ਸਰਵੈਂਟ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ (ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਛੋਟ ਹੈ) ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ ਪਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਟਾਫ ਨਿਯਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਾਰੇ ਵਿਵਾਦ ਇਹਨਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ILO ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਜਨਰਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਮਾਹਰ ਸੰਸਥਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨ (ICSC) ਨੂੰ ਖਾਸ ਰੈਫਰਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਮਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਅਤੇ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸਟਾਫ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. "UK Civil Service - Definitions - What is a Civil Servant?". civilservant.org.uk. Archived from the original on 11 October 2019. Retrieved 5 November 2019.
  2. "Managing Conflict of Interest in the Public Service - OECD". Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). 2005. Archived from the original on 2019-08-05. Retrieved 2018-12-09.

ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ[ਸੋਧੋ]