ਸੈਣੀ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਸੈਣੀ (ਇਸ ਅਵਾਜ਼ ਬਾਰੇ ਉਚਾਰਨ ) ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਜ਼ਮੀਂਦਾਰ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੈਣੀ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ੂਰਸੈਨੀ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ੂਰਸੇਨਾ ਦੀ ਔਲਾਦ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਪੋਰਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਪੁਰਾਣਿਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ,[1] 1901 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜੋ ਲੋਕ ਸ਼ੂਰਸੈਨੀ ਨਾਮ ਵਰਤਦੇ ਸਨ ਸਿਰਫ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਸਨ। ਸੈਣੀ, ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।[2]

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ-ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਨੋਨੀਤ ਲੜਾਕੂ ਕੌਮ ਦੋਨੋ ਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸੈਣੀਆਂ ਨੇ , ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਯੁੱਗ ਦੋਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਬਗਾਵਤ ਦੇ 1857 ਚ ਪੂਰਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾਇਆ.  ਸੈਣੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮੁਖ ਤੌਰ ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਚ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੈਣੀ, ਫੌਜ ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੰਮ ਧੰਦੇ ਵੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਸੈਣੀ,ਅੱਜਕਲ ਵਪਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਕੀਲ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਸਿਵਲ ਸੇਵਕ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਖੋਜ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਆਦਿ ਵੀ ਕਾਫੀ ਗਿਣਤੀ ਚ ਹਨ।[3]

ਸੈਣੀ, ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਦੋਨਾਂ ਧਰਮਾਂ ਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕੌਮੀ ਸੰਗਠਨ ਸੈਣੀ ਰਾਜਪੂਤ ਮਹਾਂਸਭਾ 1920 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ । 

ਇਤਿਹਾਸ[ਸੋਧੋ]

ਬਰਤਾਨਵੀ ਯੁਗ[ਸੋਧੋ]

ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸੈਣੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਧਾਨਿਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਬੀਲੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਾਰਸ਼ਲ ਕੌਮ ਵਜੋਂ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।[4][5] ਬਰਤਾਨੀਆ ਰਾਜ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸੈਣੀ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜ਼ਿਲਿਆਂ ਦੇ ਜ਼ੈਲਦਾਰਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ।[6]

ਵਿਆਹ[ਸੋਧੋ]

ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸੈਣੀ ਸਨਾਤਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾ ਦੇ ਵੈਦਿਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਿੱਖ ਸੈਣੀ ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਦੀ ਰਸਮ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਂਦੇ ਹਨ।

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. "The Sainis believe that their ancestors were Yadavas and that it was the same lineage in which Krishna was born. In the 43rd generation of the Yadavas there was a king known as Shoor or Sur, the son of King Vidaratha....It was in the name of these, father and son, that the community was known as Shoorsaini or Sursaini." People of India: Haryana, p 430, Kumar Suresh Singh, Madan Lal Sharma, A. K. Bhatia, Anthropological Survey of India, Published by Published on behalf of Anthropological Survey of India by Manohar Publishers, 1994
  2. "In the Punjab in the sub- mountainous region the community came to be known as 'Saini'. It maintained its Rajput character despite migration." Castes and Tribes of Rajasthan, p 108, Sukhvir Singh Gahlot, Banshi Dhar, Jain Brothers, 1989
  3. "The members of Saini community are employed in business and white-collar jobs and as teachers, administrators, lawyers, doctors and defence personnel." People of India, National Series Volume VI, India's Communities N-Z, p 3091, KS Singh, Anthropological Survey of India, Oxford University Press, 1998
  4. Rand, Gavin (March 2006). "Martial Races and Imperial Subjects: Violence and Governance in Colonial India 1857–1914". European Review of History. Routledge. 13 (1): 1–20. doi:10.1080/13507480600586726. 
  5. Streets, Heather (2004). Martial Races: The military, race and masculinity in British Imperial Culture, 1857-1914. Manchester University Press. p. 241. ISBN 978-0-7190-6962-8. Retrieved 20 October 2010. 
  6. History of Hisar: From Inception to Independence, 1935–1947, p 312, M. M. Juneja, Published by Modern Book Co., 1989