1956 ਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੰਵਿਧਾਨ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

1956 ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਾਰਚ 1956 ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ 1958 ਤੱਕ ਲਾਗੂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕੀਤੀ ਸਰਵਉੱਚ ਢੰਗ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ 1958 ਦੇ ਤਖਤਾਪਲਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸੀ।

ਪਿਛੋਕੜ[ਸੋਧੋ]

1950 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਸਦਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੇਜ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਦਲਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਵਿਧਾਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਸੰਯੁਕਤ ਕਾਰਜ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਮੂੱਚੇ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਘਟਨਾ 23 ਮਾਰਚ 1956 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਟੀਚੇ ਵਿੱਚ ਗਣਤੰਤਰਤਾ ਦਿਨ ( ਜਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਿਨ ) ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਦਨੀ ਵਿਧਾਇਕਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਨਾਲ ਹੀ, ਇਸਨੇ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇਸਲਾਮੀ ਲੋਕ-ਰਾਜ ਘੋਸ਼ਿਤ ਵੀ ਕੀਤਾ ( ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸੰਸਾਰ ਕੀਤੀ ਪਹਿਲੀ ਇਸਲਾਮੀ ਲੋਕ-ਰਾਜ ਬੰਨ ਗਈ )। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ, ਸਮਤੇ ਦੇ ਸਿੱਧਾਂਤ ਨੂੰ ਵੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ[ਸੋਧੋ]

ਇਸਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਨ :

ਇਸਲਾਮੀ ਲੋਕ-ਰਾਜ ਪਾਕਿਸਤਾਨ - ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਨਾਮ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ

ਉਦੇਸ਼ ਸੰਕਲਪ ( ਆਬਜੇਕਟਿਵ ਰੇਜੋਲਿਊਸ਼ਨ ) - ਉਦੇਸ਼ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੁਆਰਾ ਪਾਰਗੰਮਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸਰਕਾਰ ਕੀਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ - ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ।

ਇੱਕ ਸਦਨੀ ਵਿਧਾਨਮੰਡਲ - ਏਕਲ ਅਰਾਮ, ਕੇਵਲ ਨੇਸ਼ਨਲ ਅਸੰਬਲੀ, 300 ਮੈਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ; ਹਰ ਇੱਕ, ਪੂਰਵੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ 150 ਮੈਂਬਰ।

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ - ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਾਗਰਿਕ, ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਰਾਸ਼ਟਰਾਧਿਅਕਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ। ਆਂਤਰਿਕ ਜਾਂ ਬਾਹਰੀ ਖਤਰੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਕੀਤੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੈ।

ਇਸਲਾਮੀ ਕਨੂੰਨ - ਕੋਈ ਵੀ ਕਨੂੰਨ ਕੁਰਾਨ ਅਤੇ ਸੁੰਨਤ ਕੀਤੀਸ਼ਿਕਸ਼ਾਵਾਂਦੇ ਖਿਲਾਫ ਪਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਆਜਾਦ ਅਦਾਲਤ - ਇੱਕ ਸਿਖਰ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋੱਚ ਅਦਾਲਤ - ਸਾਰੇ ਨਿਰਣਯੋਂ ਦੇ ਅੰਤਮ ਵਿਚੋਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਮੌਲਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ - ਅੰਦੋਲਨ, ਭਾਸ਼ਣ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇ ਕੀਤੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ; ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਜ਼ਾਦੀ, ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ।

ਭਾਸ਼ਾ - ਅਂਗ੍ਰੇਜੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।

ਸਮਾਪਤੀ[ਸੋਧੋ]

ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੁਆਰਾ, ਇਸਕੰਦਰ ਮਿਰਜਾ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪਦ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ, ਲੇਕਿਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਗੈਰ ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਚਾਰ ਚੁੱਣਿਆ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜਨਤਾ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਇਸਕੰਦਰ ਮਿਰਜਾ ਨੇ 1958 ਵਿੱਚ ਤਖਤਾ ਪਲਟ ਨੂੰ ਨਿਯਮਕ ਰੋਕਿਆ ; ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇਹ ਸੰਵਿਧਾਨ ਲਗਭਗ ਮੁਅੱਤਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਅਊਬ ਖਾਨ ਨੇ ਇਸਕੰਦਰ ਮਿਰਜਾ ਅਪਦਸਥ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸੰਵਿਧਾਨ ਕੇਵਲ 3 ਸਾਲ ਲਈ ਹੀ ਚੱਲ ਪਾਇਆ।