ਅਰਮੀਨੀਆ

ਅਰਮੀਨੀਆ ਦਾ ਝੰਡਾ

ਅਰਮੀਨੀਆ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ

ਆਰਮੀਨਿਆ ( ਆਰਮੇਨਿਆ ) ਯੂਰੋਪ ਦੇ ਕਾਕੇਸ਼ਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ । ਇਸਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਯੇਰੇਵਨ ਹੈ । ੧੯੯੦ ਦੇ ਪੂਰਵ ਇਹ ਸੋਵਿਅਤ ਸੰਘ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਗ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਰਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ । ਸੋਵਿਅਤ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਨਕਰਾਂਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜੀਆਂ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਰਮੀਨਿਆ ਨੂੰ ੨੩ ਅਗਸਤ ੧੯੯੦ ਨੂੰ ਅਜਾਦੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ , ਪਰ ਇਸਦੇ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ੨੧ ਸਿਤੰਬਰ , ੧੯੯੧ ਨੂੰ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਤਾ ੨੫ ਦਿਸੰਬਰ ਨੂੰ ਮਿਲੀ । ਇਸਦੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੁਰਕੀ , ਜਾਰਜਿਆ , ਅਜਰਬੈਜਾਨ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਲੱਗੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ । ਇੱਥੇ ੯੭ . ੯ ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਆਰਮੀਨਿਆਈ ਜਾਤੀਏ ਸਮੁਦਾਏ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ੧ . ੩ % ਯਜਿਦੀ , ੦ . ੫ % ਰੂਸੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਲਪ ਸੰਖਿਅਕ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਆਰਮੇਨਿਆ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤੀਕ ਅਮਾਨਤ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ । ਆਰਮੇਨਿਆ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਚੌਥੀ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ । ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਆਰਮੇਨਿਆ ਰਾਜ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਕਬੂਲ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜ ਹੈ । ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਰਮੇਨਿਆਈ ਏਪੋਸਟਲਿਕ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਸਭਤੋਂ ਬਹੁਤ ਧਰਮ ਹੈ । ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਇੱਥੇ ਈਸਾਈਆਂ , ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਪ੍ਰਦਾਔਂ ਦਾ ਛੋਟਾ ਸਮੁਦਾਏ ਹੈ । ਕੁੱਝ ਈਸਾਈਆਂ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਨੋਹ ਆਰਕ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਰਵਾਰ ਇੱਥੇ ਆਕੇ ਬਸ ਗਿਆ ਸੀ । ਆਰਮੀਨਿਆ ( ਹਯਾਸਤਾਨ ) ਦਾ ਅਰਮੇਨਿਆਈ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਤਲੱਬ ਹੈਕ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਹੈ । ਹੈਕ ਨੋਹ ਦੇ ਪਰ - ਪਰਪੋਤੇ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ ।

ਆਰਮੇਨਿਅਾ ਦਾ ਕੁਲ ਖੇਤਰਫਲ ੨੯ , ੮੦੦ ਕਿ . ਮੀ² ( ੧੧ , ੫੦੬ ਵਰਗ ਮੀਲ ) ਹੈ ਜਿਸਦਾ ੪ . ੭੧ % ਜਲੀਏ ਖੇਤਰ ਹੈ । ਅਨੁਮਾਨਤ: ( ਜੁਲਾਈ ੨੦੦੮ ) ਇੱਥੇ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ੩ , ੨੩੧ , ੯੦੦ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਗ ਕਿਮੀ ਘਨਤਵ ੧੦੧ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ । ਇੱਥੇ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦਾ ੧੦ . ੬ % ਭਾਗ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ( ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ੧ . ੨੫ ਨਿੱਤ ) ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਆਰਮੇਨਿਆ ੪੦ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ । ਇਸਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ , ਯੂਰੋਪ ਪਰਿਸ਼ਦ , ਏਸ਼ੀਆਈ ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕ , ਆਜਾਦ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਕੁਲ , ਸੰਸਾਰ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ ਅਤੇ ਗੁਟ ਨਿਰਪੇਖ ਸੰਗਠਨ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਾਂ ।

ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਪੰਨੀਆਂ ਪਰ ਆਰਮੀਨਿਆ ਦਾ ਸਰੂਪ ਕਈ ਵਾਰ ਬਦਲਾ ਹੈ । ਅਜੋਕਾ ਆਰਮੀਨਿਆ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੂਪ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟਾ ਸਵਰੂਪ ਹੈ । ੮੦ ਈ . ਪੂ . ਵਿੱਚ ਆਰਮੇਨਿਆ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤਮਾਨ ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਕੁੱਝ ਧਰਤੀ - ਭਾਗ , ਸੀਰਿਆ , ਲੇਬਨਾਨ , ਈਰਾਨ , ਇਰਾਕ , ਅਜਰਬੈਜਾਨ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਆਰਮੀਨਿਆ ਦੇ ਧਰਤੀ - ਭਾਗ ਸਮਿੱਲਤ ਸਨ । ੧੯੨੦ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ੧੯੯੧ ਤੱਕ ਆਰਮੀਨਿਆ ਇੱਕ ਸਾੰਮਿਅਵਾਦੀ ਦੇਸ਼ ਸੀ । ਇਹ ਸੋਵਿਅਤ ਸੰਘ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ । ਅੱਜ ਆਰਮੀਨਿਆ ਦੀ ਤੁਰਕੀ ਅਤੇ ਅਜਰਬੈਜਾਨ ਤੋਂ ਲੱਗਦੀ ਸੀਮਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਤੋਂ ਬੰਦ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਾਂ । ਨਾਗੋਰਨੋ - ਕਾਰਾਬਾਖ ਪਰ ਆਧਿਪਤਿਅ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ੧੯੯੨ ਵਿੱਚ ਆਰਮੇਨਿਆ ਅਤੇ ਅਜਰਬੈਜਾਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਹੋਈ ਸੀ ਜੋ ੧੯੯੪ ਤੱਕ ਚੱਲੀ ਸੀ । ਅੱਜ ਇਸ ਜ਼ਮੀਨ ਪਰ ਆਰਮੀਨਿਆ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਅਜਰਬੈਜਾਨ ਹੁਣੇ ਵੀ ਜ਼ਮੀਨ ਪਰ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ।

ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਖੰਡ

ਆਰਮੇਨਿਆ ਦਸ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ( ਮਰਜ਼ ) ਵਿੱਚ ਬੰਟਾ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਹਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਿਆਪਾਲਕ ( ਮਾਰਜਪੇਟ ) ਆਰਮੇਨਿਆ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਯੇਰਵਾਨ ਕਾਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ( ਕਘਾਕ ) ( Երևան ) ਹੋਣ ਵਲੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਰਜਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ । ਯੇਰਵਾਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਿਆਪਾਲਕ ਨਗਰਪਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ , ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸਵ - ਸ਼ਾਸਿਤ ਸਮੁਦਾਏ ( ਹਮਾਇੰਕ ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਸਾਲ ੨੦੦੭ ਦੇ ਆਂਕੜੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਰਮੇਨਿਆ ਵਿੱਚ ੯੧੫ ਸਮੁਦਾਏ ਸਨ , ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ੪੯ ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ੮੬੬ ਪੇਂਡੂ ਹਨ । ਰਾਜਧਾਨੀ ਯੇਰਵਾਨ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮੁਦਾਏ ਹੈ , ਜੋ ੧੨ ਅਰਧ - ਨਿੱਜੀ ਜਿਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੰਟਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ।

ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਖੰਡ,ਅਰਮੀਨੀਆ

ਪ੍ਰਾਂਤ	ਰਾਜਧਾਨੀ	ਖੇਤਰਫਲ	ਜਨਸੰਖਿਆ
ਅਰਾਗਤਸੋਤਨ ( Արագածոտն )	ਅਸ਼ਤਾਰਕ ( Աշտարակ )	੨ , ੭੫੩ ਕਿ . ਮੀ²	੧੨੬ , ੨੭੮
ਅਰਾਰਤ ( Արարատ )	ਅਰਤਾਸ਼ਤ ( Արտաշատ )	੨ , ੦੯੬ ਕਿ . ਮੀ²	੨੫੨ , ੬੬੫
ਅਰਮਾਵੀਰ ( Արմավիր )	ਅਰਮਾਵੀਰ ( Արմավիր )	੧ , ੨੪੨ ਕਿ . ਮੀ²	੨੫੫ , ੮੬੧
ਗੇਘਾਰਕੁਨਿਕ ( Գեղարքունիք )	ਗਾਵਰ ( Գավառ )	੫ , ੩੪੮ ਕਿ . ਮੀ²	੨੧੫ , ੩੭੧
ਕੋਟਾਇਕ ( Կոտայք )	ਹਰਾਜਦਾਨ ( Հրազդան )	੨ , ੦੮੯ ਕਿ . ਮੀ²	੨੪੧ , ੩੩੭
ਲੋਰੀ ( Լոռի )	ਵਨਾਦਜੋਰ ( Վանաձոր )	੩ , ੭੮੯ ਕਿ . ਮੀ²	੨੫੩ , ੩੫੧
ਸ਼ਿਰਾਕ ( Շիրակ )	ਗਿਉਮਰੀ ( Գյումրի )	੨ , ੬੮੧ ਕਿ . ਮੀ²	੨੫੭ , ੨੪੨
ਸਿਉਨਿਕ ( Սյունիք )	ਕਪਾਨ ( Կապան )	੪ , ੫੦੬ ਕਿ . ਮੀ²	੧੩੪ , ੦੬੧
ਤਵੂਸ਼ ( Տավուշ )	ਇਜੇਵਾਨ ( Իջևան )	੨ , ੭੦੪ ਕਿ . ਮੀ²	੧੨੧ , ੯੬੩
ਵਯੋਤਸ ਦਜੋਰ ( Վայոց Ձոր )	ਯੇਘੇਗਨਾਦਜੋਰ ( Եղեգնաձոր )	੨ , ੩੦੮ ਕਿ . ਮੀ²	੫੩ , ੨੩੦
ਯੇਰਵਾਨ ( Երևան )	–	੨੨੭ ਕਿ . ਮੀ²	੧ , ੦੯੧ , ੨੩੫