ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਓਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਓਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ
Olympic rings without rims.svg
ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਲਾਉਸੇਨੇ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ
ਮੈਂਬਰ
105 ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰ, 32 ਆਨਰੇਰੀ ਮੈਂਬਰ, 2 ਸਨਮਾਨ ਮੈਂਬਰ
ਵੈੱਬਸਾਈਟ www.olympic.org

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਓਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ (ਆਈ.ਓ.ਸੀ), ਲੁਸਾਨੇ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਿਤ, ਇੱਕ ਸਵਿਸ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਅਥਾਰਟੀ ਹੈ।[1]

ਇਤਿਹਾਸ[ਸੋਧੋ]

ਆਈ.ਓ.ਸੀ ਨੂੰ 23 ਜੂਨ 1894 ਨੂੰ ਪੀਏਰੇ ਡੀ ਕਬਰਟਿਨ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਡੈਮੈਟਰੀਅਸ ਵਿਕਲਾਸ ਪਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸੀ। ਜੂਨ 2017 ਤਕ, ਇਸ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਵਿਚ 95 ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰ, 41 ਆਨਰੇਰੀ ਮੈਂਬਰ, ਇਕ ਆਨਰੇਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਇਕ ਸਤਿਕਾਰ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।[2]

ਆਈ.ਓ.ਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਓਲੰਪਿਕ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ।

ਆਈ.ਓ.ਸੀ. ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਆਧੁਨਿਕ ਓਲੰਪਿਕ ਅਤੇ ਯੂਥ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। 1896 ਵਿਚ ਆਈ.ਓ.ਸੀ ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਪਹਿਲੀ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਓਲੰਪਿਕਸ, ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਐਥਿਨਜ਼ ਵਿਚ ਹੋਈਆਂ ਸਨ; ਪਹਿਲੀ ਵਿੰਟਰ ਓਲੰਪਿਕ 1924 ਵਿਚ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਚਮੋਨੀਕਸ ਵਿਚ ਸੀ। 1992 ਤਕ, ਇਕ ਹੀ ਸਾਲ ਵਿਚ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਵਿੰਟਰ ਓਲੰਪਿਕ ਦੋਵੇਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਈ.ਓ.ਸੀ ਨੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਉਲੰਪਿਕਸ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਾਲ ਗੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਦੋ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਈਓਸੀ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਓਲੰਪਿਕਸ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਆਮਦਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।

ਪਹਿਲੀ ਸਮਰ ਯੁਵਕ ਓਲੰਪਿਕਸ 2010 ਵਿੱਚ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਇਨਸਬਰਕ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਵਿੰਟਰ ਯੂਥ ਓਲੰਪਿਕ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।

2009 ਵਿੱਚ, ਯੂ.ਐੱਨ. ਜਨਰਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਨੇ ਆਈਓਸੀ ਪਰਮਾਨੈਂਟ ਆਬਜ਼ਰਵਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਆਈਓਸੀ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਏਜੰਡੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਯੂ.ਐੱਨ. ਜਨਰਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀਆਂ ਬੈਠਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਫਰਸ਼ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਖੇਡ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਪੱਧਰ ਤੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 1993 ਵਿਚ ਯੂ.ਐੱਨ. ਜਨਰਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਨੇ ਇਕ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਈਓਸੀ-ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਓਲੰਪਿਕ ਟ੍ਰੈਜ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ "ਖੇਡ ਅਤੇ ਓਲੰਪਿਕ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਕ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਸੰਸਾਰ ਬਣਾਉਣਾ" ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਹਰ ਵਾਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੈਰਾ-ਮੈਡੀਕਲ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੈਰਾਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਸੁਲ੍ਹਾ-ਸਫ਼ਾਈ ਲਈ ਇਕ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।[3]

ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ ਘੋਸ਼ਣਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਐਲਾਨ ਕਰਤਾ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸੰਗਠਨ[ਸੋਧੋ]

ਆਈ.ਓ.ਸੀ. ਸੈਸ਼ਨ[ਸੋਧੋ]

ਆਈ.ਓ.ਸੀ. ਸੈਸ਼ਨ ਇਕ ਸਾਲ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ ਆਯੋਜਿਤ ਆਈਓਸੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਆਮ ਬੈਠਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਰੇਕ ਮੈਂਬਰ ਦਾ ਇਕ ਵੋਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਈ.ਓ.ਸੀ. ਦੇ ਉੱਤਮ ਅੰਗ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਫੈਸਲੇ ਫਾਈਨਲ ਹਨ।

ਅਸਧਾਰਨ ਸੈਸ਼ਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇਕ ਤਿਹਾਈ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਲਿਖਤੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ ਬੁਲਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਦੂਜੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਸੈਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ:

ਓਲੰਪਿਕ ਚਾਰਟਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਜਾਂ ਸੋਧਣ ਲਈ; ਆਈਓਸੀ, ਆਨਰੇਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਆਨਰੇਰੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ; ਆਈਓਸੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਬੋਰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ; ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਹੋਸਟ ਸਿਟੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ।

ਆਈ.ਓ.ਸੀ ਮੈਂਬਰ[ਸੋਧੋ]

ਇਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਲਈ, ਆਈ.ਓ.ਸੀ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਹੜੇ ਦੂਜੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਸਦੱਸਾਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। 

ਆਮਦਨ[ਸੋਧੋ]

ਓਲੰਪਿਕ ਅੰਦੋਲਨ ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਾਲੀਆ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਓਲੰਪਿਕ ਕਮੇਟੀ (ਆਈਓਸੀ) ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਸਹਿਭਾਗੀ ਅਤੇ ਓਲੰਪਿਕ ਪਾਰਟਨਰ (TOP) ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਮੇਟੀਆਂ (ਓਕੋਗਜ਼) ਆਈਓਸੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਘਰੇਲੂ ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪ, ਟਿਕਟ ਅਤੇ ਲਾਇਸੈਂਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਓਲੰਪਿਕ ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 4 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ, ਓਲੰਪਿਕ ਚਤੁਰਭੁਜ ਦੌਰਾਨ 2001 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ 2.5 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦਾ ਮਾਲੀਆ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ।

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

ਨੋਟ[ਸੋਧੋ]

  1. Roger Bartlett, Chris Gratton, Christer G. Rolf Encyclopedia of International Sports Studies. Routledge, 2012, p. 678
  2. "IOC Members List". Retrieved 15 June 2017. 
  3. "Cooperation With The UN". 21 June 2016. Retrieved 14 September 2016.