ਕਰਾਪ ਰੋਟੇਸ਼ਨ (ਫਸਲੀ ਚੱਕਰ)

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਜੂਨ 2001 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਸ ਵਿੱਚ ਸਰਕੂਲਰ ਫਸਲ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਦਾ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਚਿੱਤਰ। ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਵਧੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਹਰੀਆਂ ਹਨ। ਮੱਕੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਵਾਰ ਦੀ ਤਰਾਂ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਣਕ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਵਿਚ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਵਾਢੀ ਜੂਨ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭੂਰੇ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਕਣਕ ਦੇ ਕਟਾਈ ਕਰ ਕੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸੋਜੇਕ ਪ੍ਰਯੋਗਾਮੈਂਟਲ ਫਾਰਮ, ਫਰੋਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਐਨਵਾਇਰਮੈਂਟਲ ਐਂਡ ਲਾਈਫ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਵਿਖੇ ਫਸਲ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਮੋਨੋਕਚਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ। ਫਰੰਟ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ, "ਨਾਰਫੋਕ" ਫਸਲ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਕ੍ਰਮ (ਆਲੂ, ਓਟਸ, ਮਟਰ, ਰਾਈ) ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਵਾਪਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਈ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ 58 ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।

ਬਹੁ-ਫਸਲੀ ਚੱਕਰ (ਕ੍ਰੌਪ ਰੋਟੇਸ਼ਨ) ਲੜੀਵਾਰ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉਸੇ ਖੇਤਰ ਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਜਾਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਉਗਾਉਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇਕ ਤੱਤ ਦੇ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਕਟੌਤੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਫਸਲ ਉਪਜ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਕੋ ਥਾਂ 'ਤੇ ਉਸੇ ਹੀ ਫਸਲ ਨੂੰ ਉਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕੁੱਝ ਪੋਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਬੇਅਰਾਮੀ ਨਾਲ ਘਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੱਕਰ ਨਾਲ, ਇਕ ਫਸਲ ਜੋ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਪਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਧ ਰਹੀ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਫਸਲ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਅਨੁਪਾਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਫਸਲ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਅਕਸਰ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਅਤੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਪੈਦਾਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਟ ਢਾਂਚਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਇਓ ਮਾਸ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਧਾਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਲਾਭ [ਸੋਧੋ]

  • ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਮਾਮਲੇ 
  • ਕਾਰਬਨ ਜ਼ਬਤ 
  • ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਫਿਕਸਿੰਗ 
  • ਰੋਗ ਅਤੇ ਪੈਸਟ ਕੰਟਰੋਲ 
  • Weed ਪ੍ਰਬੰਧਨ 
  • ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ 
  • ਜੀਵਵਿਭਾਗ 
  • ਫਾਰਮ ਉਤਪਾਦਕਤਾ 
  • ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ

ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ[ਸੋਧੋ]

  • ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ 
  • ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਫਿਕਸਿੰਗ 
  • ਐਗਰੋਈਕੋਲੌਜੀ 
  • ਕਾਰਬਨ ਚੱਕਰ