ਕਲੇਮੈਂਟ ਗ੍ਰੀਨਬਰਗ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਕਲੇਮੈਂਟ ਗ੍ਰੀਨਬਰਗ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Clement Greenberg)[1] ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਪਨਾਮ ਕੇ ਹਰਦੇਸ਼ (16 ਜਨਵਰੀ, 1909 ਨੂੰ - ਮਈ 7, 1994) ਅਧੀਨ ਲਿਖਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟ ਆਲੋਚਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਮਾਡਰਨ ਕਲਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਾਰਮਲਿਸਟ ਐਸਟੀਸ਼ੀਅਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਲਾ ਅੰਦੋਲਨ ਐਬਸਟ੍ਰੈਕਟ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸਿਜ਼ਮਵਾਦ ਅਤੇ ਪੇਂਟਰ ਜੈਕਸਨ ਪੋਲੌਕ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਾਂਝ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਸੰਖੇਪ ਸਮੀਕਰਨਵਾਦ ਅਤੇ ਬਾਅਦ[ਸੋਧੋ]

ਗ੍ਰੀਨਬਰਗ ਨੇ 20 ਵੇਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਈ ਸੈਮੀਨਲ ਲੇਖ ਲਿਖੇ।

1940 ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰੀਨਬਰਗ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਰਟਿਸਨ ਰਿਵਿਊ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। ਉਹ 1942 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰ ਲਈ ਕਲਾ ਆਲੋਚਕ ਬਣੇ। ਉਹ 1945 ਤੋਂ 1957 ਤਕ ਟਿੱਪਣੀ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੰਪਾਦਕ ਰਿਹਾ।[2]

ਦਸੰਬਰ 1950 ਵਿਚ, ਉਹ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਲਚਰਲ ਫਰੀਡਮ ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। ਗ੍ਰੀਨਬਰਗ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਮਾਡਰਨਵਾਦ ਨੇ ਤਜ਼ਰਬੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਟਿੱਪਣੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਕਿੱਟਸ ਸੂਡੋ-ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ ਲਈ ਨਿਰੰਤਰ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਰਿਹਾ। ਦੂਸਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰੀਨਬਰਗ ਨੇ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਵਤਾਰਕਾਰ ਕਲਾਕਾਰ ਯੂਰਪ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਜੈਕਸਨ ਪੋਲੌਕ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਪੇਂਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣਾਇਆ, ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ "ਆਲ ਓਵਰ" ਸੰਕੇਤਕ ਗਣਨਾਵਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹੋਏ। 1955 ਦੇ ਲੇਖ "ਅਮੇਰਿਕਨ ਟਾਈਪ ਪੇਂਟਿੰਗ" ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਨਬਰਗ ਨੇ ਐਬਸਟ੍ਰੈਕਟ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸਨਿਸਟਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੈਕਸਨ ਪੋਲੋਕ, ਵਿਲੇਮ ਡੀ ਕੂਨਿੰਗ, ਹੰਸ ਹਾਫਮੈਨ, ਬਾਰਨੇਟ ਨਿਊਮਨ, ਅਤੇ ਕਲੀਫੋਰਡ ਸਟਿਲ, ਮਾਡਰਨਿਸਟ ਆਰਟ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਵਜੋਂ, ਦਲੀਲ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸਨ ਤਸਵੀਰ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ 'ਚਾਪਲੂਸੀ' ਦੇਣ ਵੱਲ ਵਧਣਾ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।[3]

ਗ੍ਰੀਨਬਰਗ ਨੇ ਮੱਧਮ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨੇ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਕਿ ਹਰੇਕ ਵੱਖਰੇ ਕਲਾਤਮਕ ਮਾਧਿਅਮ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੁਣ ਸਨ, ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕਵਾਦੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਲਾਤਮਕ ਰਚਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਧਿਅਮ ਪ੍ਰਤੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧ ਸਨ। ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਦੀ ਦੋ-ਅਯਾਮੀ ਹਕੀਕਤ ਪੱਧਰੀਪਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੇਂਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਡੂੰਘਾਈ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮੁੜ-ਸੁਰਜੀਤੀ ਅਤੇ ਸਚਿੱਤਰ ਪਰਿਪੇਖ ਦੀ ਕਾਢ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਨਬਰਗ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਈਕਲ ਫਰਾਈਡ ਅਤੇ ਰੋਸਾਲੈਂਡ ਈ. ਕ੍ਰੌਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਗ੍ਰੀਨਬਰਗ ਦੀ ‘ ਪੋਸਟਮੋਡਰਨਿਸਟ ’ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਅਤੇ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਕਾਰਨ ਉਹ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿਸਨੇ ਉਸਦਾ ਲੇਬਲ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ ਜਿਸ ਕਲਾ ਦੀ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ“ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ”ਕਿਹਾ।

ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ "ਦਿ ਪੇਂਟਡ ਵਰਡ" ਵਿੱਚ, ਟੌਮ ਵੌਲਫ਼ ਨੇ ਹੈਰੋਲਡ ਰੋਜ਼ਨਬਰਗ ਅਤੇ ਲਿਓ ਸਟੀਨਬਰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਗ੍ਰੀਨਬਰਗ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ "ਕਲਚਰਬਰਗ" ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ। ਵੁਲਫੇ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਇਹ ਤਿੰਨੋਂ ਆਲੋਚਕ ਆਪਣੀਆਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਕਲਾ ਦੀ ਦੁਨੀਆ 'ਤੇ ਹਾਵੀ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ, ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਉਲਟ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਕੋਈ ਕਿਤਾਬ ਖਰੀਦ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਲਾ ਜਗਤ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚੱਕਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।[4]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. "Greenberg". Random House Webster's Unabridged Dictionary.
  2. Roger Kimball, Collected Essays and Criticism, by Clement Greenberg, edited by John O'Brian[ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ], Commentary, December 1987
  3. Frances Stonor Saunders, The Cultural Cold War: The CIA and the World of Arts and Letters, New York: The New Press, 1999, pp. 158, 199, 255, 258, 275, 277.
  4. Davis, Douglas (June 9, 1975). "Crying Wolfe". Newsweek 88. In Shomette 1992.