ਗਲੈਡੀਓਲਸ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਗਲੈਡੀਓਲਸ (ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ, ਗਲੇਡੀਅਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਅਰਥ, ਇੱਕ ਤਲਵਾਰ[1] ) ਆਇਰਿਸ ਪਰਿਵਾਰ (ਇਰੀਡੇਸੀ) ਵਿੱਚ ਸਦੀਵੀ ਕ੍ਰੋਮਸ ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਜੀਨਸ ਹੈ।[2]

ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ 'ਤਲਵਾਰ ਲਿਲੀ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਆਮ ਨਾਮ (ਬਹੁਵਚਨ ਗਲੈਡੀਓਲੀ ) ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[3]

ਇਹ ਜੀਨਸ ਏਸ਼ੀਆ, ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਯੂਰਪ, ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਕੇਪ ਫਲੋਰਿਸਟਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।[4] ਐਸਿਡੈਂਥੇਰਾ, ਐਨੋਮਾਲੇਸੀਆ, ਹੋਮੋਗਲੋਸਮ, ਅਤੇ ਓਏਨੋਸਟੈਚਿਸ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਖਰੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਹੁਣ ਗਲੈਡੀਓਲਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।[5]

ਵਰਣਨ[ਸੋਧੋ]

ਗਲੈਡੀਓਲੀ ਗੋਲ, ਸਮਿਤੀ ਕੋਰਮ [6] ( ਕਰੌਕਸ ਦੇ ਸਮਾਨ) ਤੋਂ ਉੱਗਦਾ ਹੈ ਜੋ ਭੂਰੇ, ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਟਿਊਨਿਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੰਦਾ ਹੈ।[7]

ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਤਣੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ 1 ਤੋਂ 9 ਤੰਗ, ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ, ਲੰਬਕਾਰੀ ਖੰਭੇ ਵਾਲੇ ਪੱਤੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਇੱਕ ਮਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।[8] ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਪੱਤੇ ਨੂੰ ਕੈਟਾਫਿਲ ਤੱਕ ਛੋਟਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੀਫ ਬਲੇਡ ਕਰਾਸ ਸੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪਲੇਨ ਜਾਂ ਕਰੂਸੀਫਾਰਮ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਅਣਸੋਧੀਆਂ ਜੰਗਲੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਾਇਦ 40 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਦੇ ਪਾਰ ਤੱਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਕਈ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵਣਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਫੁੱਲ ਸਪਾਈਕ ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡੀਕਰਨ ਅਤੇ ਚੋਣ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਹਨ।

Wild Gladiolus, Behbahan, Iran
ਗਲੈਡੀਓਲਸ ਇਟਾਲੀਕਸ, ਬੇਹਬਾਹਨ, ਈਰਾਨ

ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ[ਸੋਧੋ]

  • ਗਲੈਡੀਓਲਸ ਅਗਸਤ ਦਾ ਜਨਮ ਫੁੱਲ ਹੈ।[9]
  • ਗਲੈਡੀਓਲੀ ਇੱਕ ਚਾਲੀਵੀਂ ਵਿਆਹ ਦੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਫੁੱਲ ਹਨ।
  • ਅਮਰੀਕੀ ਰੈਗਟਾਈਮ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸਕਾਟ ਜੋਪਲਿਨ ਨੇ "ਗਲੇਡੀਓਲਸ ਰਾਗ"[10] ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਰਾਗ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।
  • 1925 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਪੈਲਿੰਗ ਬੀ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਫਰੈਂਕ ਨਿਉਹਾਉਜ਼ਰ ਨੇ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ "ਗਲੇਡੀਓਲਸ" ਲਿਖਿਆ ਸੀ। [11]
  • ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਅਤੇ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਡੈਮ ਐਡਨਾ ਐਵਰੇਜ ਦੇ ਦਸਤਖਤ ਫੁੱਲ ਗਲੈਡੀਓਲੀ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ "ਗਲੇਡੀਜ਼" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।[12]
  • ਮੈਨਕੁਨੀਅਨ ਗਾਇਕ ਮੋਰੀਸੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਿਛਲੀ ਜੇਬ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲਟਕਾਈ ਗਲੈਡੀਓਲੀ ਨਾਲ ਨੱਚਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਮਿਥਸ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ।[13] ਉਸਦੇ ਇਸ ਗੁਣ ਨੂੰ " ਦਿਸ ਚਾਰਮਿੰਗ ਮੈਨ " ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਪੀਲੇ ਗਲੈਡੀਓਲੀ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨੂੰ ਝੁਕਾਇਆ ਸੀ।

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Perry, Dr. Leonard. "Gladiolus". pss.uvm.edu. Retrieved 2 February 2017. 
  2. Manning, John; Goldblatt, Peter (2008). The Iris Family: Natural History & Classification. Portland, Oregon: Timber Press. pp. 138–42. ISBN 978-0-88192-897-6. 
  3. Shorter Oxford English dictionary: 6th edition. United Kingdom: Oxford University Press. 2007. ISBN 978-0199206872. 
  4. Goldblatt, P. &, J.C. Manning.
  5. Goldblatt, P.; De Vos, M. P. (1989). "The reduction of Oenostachys, Homoglossum and Anomalesia, putative sunbird pollinated genera, in Gladiolus L. (Iridaceae-Ixioideae)". Bulletin du Muséum National d'Histoire Naturelle, Section B. 11 (4): 417–428. 
  6. Trevor R. Hodkinson and John A.N. Parnell (Editors) Reconstructing the Tree of Life: Taxonomy and Systematics of Species Rich Taxa ਗੂਗਲ ਬੁਕਸ 'ਤੇ
  7. "The Purple Gladiolus". wordpress.com. 11 September 2011. Retrieved 2 February 2017. 
  8. Perry, Dr. Leonard. "Gladiolus". pss.uvm.edu. Retrieved 2 February 2017. Perry, Dr. Leonard.
  9. "August Birth Flowers". almanac.com. Retrieved 2 February 2017. 
  10. "Gladiolus Rag". Library of Congress. Retrieved 14 October 2020. 
  11. "Champions and their winning words". spellingbee.com/. Archived from the original on 17 November 2012. Retrieved 2 February 2017. 
  12. Dame Edna Everage and gladioli
  13. "Entertainment – Rainy-day voice of a generation". BBC. 17 May 2004.