ਗਿਲਬਰਟ ਐਨ. ਲੇਵਿਸ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਗਿਲਬਰਟ ਐਨ. ਲੇਵਿਸ
Gilbert N Lewis.jpg
ਜਨਮ(1875-10-25)ਅਕਤੂਬਰ 25, 1875
ਵਾਈਮਉਥ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ
ਮੌਤਮਾਰਚ 23, 1946(1946-03-23) (ਉਮਰ 70)
ਬਰਕਲੇ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ
ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾਅਮਰੀਕੀ


ਗਿਲਬਰਟ ਨਿਊਟਨ ਲੇਵੀਸ[1] (ਅਕਤੂਬਰ 25 (ਜਾਂ 23)[2], 1875 - 23 ਮਾਰਚ, 1946)[3][4] ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਭੌਤਿਕ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਨ ਜੋ ਸਹਿਕਰਮੰਦ ਬਾਂਡ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨ ਜੋੜੇ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ; ਉਸ ਦੇ ਲੇਵਿਸ ਡੌਟ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਵਾਲੈਂਸ ਬੌਡ ਥਿਊਰੀ ਵਿਚ ਹੋਰ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਨੇ ਰਸਾਇਣਕ ਬੰਧਨ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਰਚਿਆ ਹੈ। ਲੇਵਿਸ ਨੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਥਰਮੋਨੀਅਮਿਕਸ, ਫੋਟੋ-ਕੈਮਿਸਟਰੀ, ਅਤੇ ਆਈਸੋਟੋਪ ਵਿਭਾਜਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ, ਅਤੇ ਇਹ ਐਸਿਡ ਅਤੇ ਬੇਸ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜੀ. ਐਨ. ਲੇਵਿਸ ਦਾ ਜਨਮ 1875 ਵਿਚ ਵਾਈਮਊਥ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿਚ ਪੀਐਚਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਵਿਚ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲੈਵੀਸ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰਕਲੇ ਵਿਚ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਬਰਕਲੇ ਵਿਖੇ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੇ ਕਾਲਜ ਦਾ ਡੀਨ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਗੁਜ਼ਾਰ ਲਈ। ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਉਸਨੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਰਸਾਇਣਕ ਊਰਜਾ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਮ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਥਰੌਡੋਨਾਇਮਿਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁਫਤ ਊਰਜਾ ਮੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਜੈਵਿਕ ਅਤੇ ਅਕਾਰਿਕ ਦੋਵੇਂ ਸਨ।

1916 ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੌਡਿੰਗ ਦੀ ਥਿਊਰੀ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਆਵਰਤੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਜ਼ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤੀ। 1933 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਈਸੋਟੋਪ ਵਿਭਾਜਨ ਤੇ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਲੇਵਿਸ ਨੇ ਹਾਈਡਰੋਜਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਐਸਿਡ ਅਤੇ ਬੇਸ ਦੇ ਥਿਊਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ photochemistry ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1926 ਵਿੱਚ, ਲੇਵਿਸ ਨੇ ਦਿਮਾਗੀ ਊਰਜਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਇਕਾਈ ਲਈ "ਫ਼ੋਟੋਨ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਅਲਫ਼ਾ ਚੀ ਸਿਗਮਾ ਵਿਚ ਇਕ ਭਰਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਸੀ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 41 ਵਾਰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ[5], ਜੀ. ਐਨ. ਲੇਵਿਸ ਨੇ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ। 23 ਮਾਰਚ, 1946 ਨੂੰ ਲੇਵਿਸ ਆਪਣੇ ਬਰਕਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿਚ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਸਾਇਨਾਈਡ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਣ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਹੈ। ਲੇਵਿਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਰਸਾਇਣ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕੀਤਾ।

ਜੀਵਨੀ[ਸੋਧੋ]

ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ[ਸੋਧੋ]

ਲੇਵਿਸ ਦਾ ਜਨਮ 1875 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵੇਮਉਥ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਲਈ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਸੜਕ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜੀ.ਐੱਨ.ਏ. ਲੇਵੀਸ ਵੇ, ਸਮਾਰਕ ਸਟ੍ਰੀਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨਵੇਂ ਵੇਅਮੌਤ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਵਿੰਗ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੇਵਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਸੁਤੰਤਰ ਚਾਚੇ ਦੇ ਵਕੀਲ ਫ੍ਰੈਂਕ ਵੇਸਲੀ ਲੇਵਿਸ ਅਤੇ ਮੈਰੀ ਬੂਰ ਵ੍ਹਾਈਟ ਲੂਈਸ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਕਾਦਮਈ ਸੀ। 1884 ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਲਿੰਕਨ, ਨੈਬਰਾਸਕਾ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ 188 ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

1893 ਵਿੱਚ, ਨੈਬਰਾਸਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਲੇਵਿਸ ਨੂੰ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀ.ਐੱਸ. ਅੰਬੇਦਕਰ ਵਿੱਚ ਫਿਲੀਪਸ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਲੈਵਿਸ ਭੌਤਿਕ ਰਸਾਇਣਕ ਟੀ. ਡਬਲਯੂ. ਰਿਚਰਡਸ ਨਾਲ ਸਟੱਡੀ ਕਰਨ ਲਈ ਹਾਰਵਰਡ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚ.ਡੀ. 1899 ਵਿਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋ-ਰਸਾਇਣਕ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਇਕ ਖੋਜ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ। ਹਾਰਵਰਡ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਲੇਵਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸਫਰ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਲੈ ਲਈ, ਜੋ ਕਿ ਭੌਤਿਕ ਰਸਾਇਣ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੋਟਿੰਗਨ ਵਿੱਚ ਵਾਲਟਰ ਨੇਨਰਸਟ ਅਤੇ ਲੀਪਸਿਗ ਵਿੱਚ ਵਿਲਹੇਲਮ ਆਸਟਵਾਲਡ ਨਾਲ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਨੇਨਰਸਟ ਦੀ ਲੈਬ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਨੇਨਰਸਟ ਅਤੇ ਲੈਵੀਸ ਨੇ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਵਿਚ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ।[6] ਅਗਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਲੇਵਿਸ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਸਾਬਕਾ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਅਤੇ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੇਨਰਸਟ ਦੇ ਗਰਮੀ ਪ੍ਰਮੇਏ ਵਿੱਚ "ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਫਸੋਸਜਨਕ ਘਟਨਾ" ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਨੈਨਰਸਟ ਦੇ ਦੋਸਤ ਵਿਲਹੈਲਮ ਪਾਮਾਮ (ਸਵੀਡਿਸ਼), ਨੋਬਲ ਰਸਾਇਣ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਇਨਾਮ ਲਈ ਲੂਇਸ ਨੂੰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰਕੇ ਥਰਮੌਨਾਇਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ ਲੇਵੀਸ ਲਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਲਿਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।[7][8]

  • ਹਾਰਵਰਡ, ਮਨੀਲਾ ਅਤੇ ਐਮ.ਆਈ.ਟੀ
  • ਥਰਮੌਡਾਇਨਾਮਿਕਸ
  • ਵੈਲੇਨਸ ਸਿਧਾਂਤ
  • ਰੀਲੇਟਿਵਟੀ
  • ਐਸਿਡ ਅਤੇ ਬੇਸ
  • ਭਾਰੀ ਪਾਣੀ

ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ[ਸੋਧੋ]

21 ਜੂਨ, 1912 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੋਮਾਂਸ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਰਵਰਡ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੀ ਧੀ ਮਰਿਯਮ ਹਿੰਕਲਲੀ ਸ਼ੇਲਡਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੇਟੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਨੋ ਰਸਾਇਣ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਕ ਧੀ ਹੈ।


ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Hildebrand, J. H. (1947). "Gilbert Newton Lewis. 1875-1946". Obituary Notices of Fellows of the Royal Society. 5 (15): 491. doi:10.1098/rsbm.1947.0014. 
  2. Gilbert N. Lewis, American chemist William B. Jensen in Encyclopedia Britannica
  3. GILBERT NEWTON LEWIS 1875—1946 A Biographical Memoir by Joel H. Hildebrand National Academy of Sciences 1958
  4. Lewis, Gilbert Newton R. E. Kohler in Complete Dictionary of Scientific Biography (Encyclopedia.com)
  5. "Nomination Database Gilbert N. Lewis". NobelPrize.org. Retrieved 10 May 2016. 
  6. Edsall, J. T. (November 1974). "Some notes and queries on the development of bioenergetics. Notes on some "founding fathers" of physical chemistry: J. Willard Gibbs, Wilhelm Ostwald, Walther Nernst, Gilbert Newton Lewis". Mol. Cell. Biochem. 5 (1–2): 103–12. PMID 4610355. doi:10.1007/BF01874179. 
  7. 10 Fierce (But Productive) Rivalries Between Dueling Scientists Radu Alexander. Website of Listverse Ltd. April 7th 2015. Retrieved 2016-03-24.
  8. Coffey (2008): 195-207.