ਗੁਰਦੇਵ ਖੁਸ਼

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਖੁਸ਼ (ਜਨਮ 22 ਅਗਸਤ, 1935) ਇੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹੈਨਰੀ ਬਾਇਚੇਲ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1996 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਖੁਰਾਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਕਤਲੇਆਮ ਆਬਾਦੀ ਵਾਧਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਚਾਵਲ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

ਉਹ ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ. 1955 ਅਤੇ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਾਲ 1960 ਵਿੱਚ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਡੇਵਿਸ ਤੋਂ ਟਮਾਟਰ ਜੋਨੋਮ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਹੇ। ਸੱਤ ਸਾਲ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਫਲੀਪਾਈਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਰਾਈਸ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (ਆਈਆਰਆਰਆਈ) ਵਿੱਚ ਪਲਾਂਟ ਬ੍ਰੀਡਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਨੂੰ 1972 ਵਿਚ ਪਲਾਂਟ ਬ੍ਰੀਡਿੰਗ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਮੁਖੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਵਧੀਆਂ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਕਦੇ-ਬਿਹਤਰ ਚਾਵਲ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੀਨਿਕ ਖੋਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਵਿਚ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ 20 ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਵਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਚੌਲ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੈਮੀ-ਡਾਰਫ੍ਰ ਆਈਆਰ36 ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਸਾਲ 1966 ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵ ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ 257 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 2006 ਵਿਚ 626 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਹੋ ਗਿਆ।

ਉਹ ਫਰਵਰੀ 2002 ਵਿਚ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਪਲਾਂਟ ਬ੍ਰੀਡਰ ਅਤੇ ਪਲਾਂਟ ਬ੍ਰੀਡਿੰਗ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਅਤੇ ਬਾਇਓਕੈਮੀਸਿਰੀ ਦੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਰਵਰੀ 2002 ਵਿੱਚ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯੂਸੀ ਡੇਵਿਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।[ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ]

ਆਨਰਜ਼ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ[ਸੋਧੋ]

ਖੁਸ਼ ਨੇ ਬੋਰਲਾਗ ਅਵਾਰਡ (1977), ਜਾਪਾਨ ਇਨਾਮ (1987), ਵਰਲਡ ਫੂਡ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ (1996), ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (2000) ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ (2000) ਵਿੱਚ ਵੁਲਬ ਇਨਾਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਹ 1991 ਵਿਚ ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਫੈਲੋ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਕੈਡਮੀ ਚੁਣ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]