ਜਲਵਾਯੂ ਵਿਗਿਆਨ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਸਧਾਰਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਜਲਵਾਯੂ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹੀ ਹਾਲਤਾਂ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਜਲਵਾਯੂ ਵਿਗਿਆਨ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਤਿਹਾਸ[ਸੋਧੋ]

ਚੀਨੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸ਼ੈਨ ਕੁਓ (1031-1095) ਨੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਯੈਂਜ਼ੂ (ਆਧੁਨਿਕ ਯਾਨਨ, ਸ਼ੇਕਸਕੀ ਪ੍ਰਾਂਤ) ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਭੂਮੀਗਤ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਭਾਂਡੇ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੌਸਮ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਅਣਉਚਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸੁੱਕੀ-ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਰਲੀ ਵਾਯੂਮੈਂਫਟ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਐਡਮੰਡ ਹੈਲੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1686 ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਗੋਲਾਖਾਨੇ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਪਾਰਕ ਹਵਾ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਫਰੈਂਕਲਿਨ (1706-1790) ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਯੂਰਪ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਗੈਸਟ ਸਟ੍ਰੀਮ ਦੇ ਕੋਰਸ ਦੀ ਮੈਪਿੰਗ ਕੀਤੀ। ਫਰਾਂਸਿਸ ਗਾਲਟਨ (1822-19 11) ਨੇ ਐਂਟੀਕਸੀਲੋਨ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਹੇਲਮੋਟ ਲੈਂਡਬਰਗ (1906-19 85) ਨੇ ਕਲਾਈਮੈਂਟੋ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਅੰਕੜਾ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਸਦਾ ਵਿਕਾਸ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਯੂਨਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਜਲਵਾਯੂ ਦਾ ਰਸਮੀ ਅਧਿਐਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ; ਅਸਲ ਵਿਚ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ ਕਲਿਮਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਢਲਾਨ," ਢਲਾਨ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਧੁਰੇ ਦੇ ਝੁਕਾਅ ਦਾ ਹਵਾਲਾ। ਪਹਿਲਾ ਵੱਖਰਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਸੰਧੀਆਂ ਹਿਪੋਕ੍ਰੇਕਟਸ ਦੇ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ 400 ਬੀਸੀ.ਈ. ਵਿਚ ਏਅਰਸ, ਵਾਟਰ ਅਤੇ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।