ਜਾਰਡਨ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਜਾਰਡਨ ਦਾ ਝੰਡਾ
ਜਾਰਡਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ

ਜਾਰਡਨ, ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਸ ਹੇਸ਼ਮਾਇਟ ਕਿੰਗਡਮ ਆਫ ਜਾਰਡਨ, ਦੱਖਣ ਪੱਛਮ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਅਕਾਬਾ ਖਾੜੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸੀਰੀਆਈ ਮਾਰੂਥਲ ਦੇ ਦੱਖਣ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਇੱਕ ਅਰਬ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਆ, ਉੱਤਰ- ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਇਰਾਕ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਤਟ ਅਤੇ ਇਜਰਾਇਲ ਅਤੇ ਪੂਰਵ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਉਦੀ ਅਰਬ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਜਾਰਡਨ, ਇਜਰਾਇਲ ਦੇ ਨਾਲ ਮੋਇਆ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਅਕਾਬਾ ਖਾੜੀ ਦੀ ਤਟ ਰੇਖਾ ਇਜਰਾਇਲ, ਸਉਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਬੂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਾਰਡਨ ਦਾ ਜਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਅਰਬ ਮਾਰੂਥਲ; ਹਾਲਾਂਕਿ,ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ, ਜਾਰਡਨ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਪਜਾਊ ਚਾਪਾਕਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[1] ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅੰਮਾਨ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸਾਈ ਮੱਤ ਮੁਤਾਬਕ ਯੀਸੂ ਦੀ ਬਪਤਿਸਮਾ ਇਸੇ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਬਪਤਿਸਮਾਦਾਤਾ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਾਰਡਨ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਇਸੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ।[2]

ਹੁਣ ਕੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਜਾਰਡਨ ਪਾਲੇਓਲੀਥਿਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਨਸਾਨਾਂ ਦਾ ਵਸਨੀਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬ੍ਰੋਨਜ਼ ਯੁਗ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਥਿਰ ਰਾਜ ਅੰਮੋਨ, ਮੋਆਬ ਅਤੇ ਅਦੋਮ ਸੰਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਨਬਾਟੀਅਨ ਸਾਮਰਾਜ, ਰੋਮੀ ਸਾਮਰਾਜ, ਅਤੇ ਓਟੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ 1916 ਵਿਚ ਓਟੋਮਨਜ਼ ਵਿਰੁੱਧ ਮਹਾਨ ਅਰਬ ਬਗਾਵਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਦੁਆਰਾ ਓਟੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਵਿਭਾਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਟ੍ਰਾਂਸਜਾਰਡਨ ਦੇ ਅਮੀਰਾਤ ਦੀ ਹੱਸਹਮਤੀ ਦੁਆਰਾ 1921 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਫਿਰ ਅਮੀਰ, ਅਬਦੁੱਲਾ ਆਈ, ਅਤੇ ਅਮੀਰੇਤ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਖਿਆਤਮਕ ਬਣ ਗਿਆ।

ਉੱਤਪਤੀ[ਸੋਧੋ]

ਜਾਰਡਨ ਨਾਮ ਜਾਰਡਨ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਯੀਸੂ ਨੇ ਬਪਤਿਸਮਾ ਲੈਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤੇ ਆਮ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਬਦ "ਜਾਰਡ" (ਡੇਂਡਰ, "ਜਾਰਡਨ", ਜੋ ਕਿ ਨਦੀ ਲਈ ਇਬਰਾਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ) ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਬਰਾਨੀ, ਅਰਾਮੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੂਸਰਾ, "ਯੋਰ" (ਸਾਲ) ਅਤੇ "ਡੋਨ" (ਨਦੀ) ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਇੰਡੋ-ਆਰੀਅਨ ਮੂਲ ਦੇ ਨਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਨਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁਖ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਹੋਰ ਥਿਊਰੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਰਬੀ ਮੂਲ ਸ਼ਬਦ "wrd" (ਆਉਣ ਲਈ) ਤੋਂ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦੇ ਇਕ ਵੱਡੇ ਸਰੋਤ 'ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹਨ। ਜਾਰਡਨ ਨਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਿਕਾਰਡ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਨਾਸਾਸੀ ਆਈ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ ਦਾ ਪਪਾਇਰਸ ਹੈ ਜੋ 1000 ਈ. ਪੂ. ਦੀ ਹੈ।[3] ਆਧੁਨਿਕ ਜਾਰਡਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਰਾਂਸਜਾਰਡਨ ਕਹਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਜਾਰਡਨ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ"। ਲਵੈਂਟ ਦੇ 636 ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਜਿੱਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਨਾਮ ਦਾ ਅਰਬੀਕਰਣ ਅਲ-ਊਰਦੂਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੂਸਰੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਯੁੱਧਸ਼ੀਲ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਔਲਟਰੇਜਾਰਡਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।[4] 1921 ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਜਾਰਡਨ ਦੇ ਅਮੀਰੇਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1946 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਟਰਾਂਸਜਾਰਡਨ ਦੀ ਹੈਸ਼ਮਾਈਟ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਹ ਨਾਂ 1949 ਵਿਚ ਜਾਰਡਨ ਦਾ ਹੈਸ਼ਮਾਈਟ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਹੈਸ਼ਮਾਈਟ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ।[4]

ਇਤਿਹਾਸ[ਸੋਧੋ]

ਜਾਰਡਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਜਾਰਡਨ ਦੇ ਹੈਸ਼ਮਾਈਟ ਰਾਜ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰੈਫ਼ੋਰਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਟਰਾਂਸਜਾਰਡਨ ਦੇ ਅਮੀਰੇਤ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦੀ ਮਿਆਦ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਟਰਾਂਸਜਾਰਡਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਆਮ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੁੱਗ[ਸੋਧੋ]

7250 ਈਸਵੀ 'ਅੰਨ ਗਜ਼ਲ ਬੁੱਤ, ਜੋ ਅਹਮਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲੱਭੇ ਸਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਲੱਭੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖੀ ਬੁੱਤ ਹਨ।

ਜਾਰਡਨ ਪਾਲੇਓਲੀਥਿਕ ਦੇ ਅਵਸਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਮੋ ਈਰੇਟਸ, ਨਿਏਂਡਰਥਲ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਾਸਤਵਿਕਾਂ ਦਾ ਸਬੂਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰ ਹੈ।[5] ਮਨੁੱਖੀ ਬਸਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸਬੂਤ ਲਗਭਗ 250,000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। [6] ਪੂਰਬੀ ਜਾਰਡਨ ਦੇ ਖਰਨਾਹ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ 20,000 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਝੌਂਪਟਾਂ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[7]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. McColl, R. W. (14 May 2014). Encyclopedia of World Geography. Infobase Publishing. p. 498. ISBN 9780816072293. Retrieved 15 June 2016. 
  2. Al-Asad, Mohammad (22 April 2004). "The Domination of Amman Urban Crossroads". CSBE. Archived from the original on 2 August 2016. Retrieved 8 June 2016. 
  3. Aḥituv, Shmuel (1984). Canaanite toponyms in ancient Egyptian documents. Magnes Press. p. 123. Retrieved 19 March 2016. 
  4. 4.0 4.1 "اردن الشموخ والحضارة...اصل التسمية" [Jordan's civilization.. Etymology] (in Arabic). Jordan Zad. 17 July 2014. Retrieved 12 March 2016. 
  5. al-Nahar, Maysoun (11 June 2014). "The First Traces of Man. The Palaeolithic Period (<1.5 million – ca 20,000 years ago)". In Ababsa, Myriam. Atlas of Jordan. pp. 94–99. Retrieved 19 March 2016. 
  6. Patai, Raphael (8 December 2015). Kingdom of Jordan. Princeton University Press. pp. 23, 32. ISBN 9781400877997. Retrieved 8 June 2016. 
  7. "Archaeologists discover Jordan's earliest buildings". University of Cambridge. 18 February 2012. Retrieved 20 March 2016.