ਦਿਲੀਪ ਚਿਤਰੇ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਦਿਲੀਪ ਚਿਤਰੇ
ਜਨਮ(1938-09-17)17 ਸਤੰਬਰ 1938
ਬੜੌਦਾ, ਬੜੌਦਾ ਰਿਆਸਤ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ
ਮੌਤ10 ਦਸੰਬਰ 2009(2009-12-10) (ਉਮਰ 71)
ਪੁਣੇ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ
ਕਿੱਤਾਕਵੀ, ਅਨੁਵਾਦਕ, ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਗਲਪ ਲੇਖਕ, ਆਲੋਚਕ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ
ਜੀਵਨ ਸਾਥੀਵਿਜੂ ਚਿਤਰੇ
ਔਲਾਦਆਸ਼ੇ ਚਿਤਰੇ

ਦਿਲੀਪ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਚਿਤਰੇ (17 ਸਤੰਬਰ 1938 - 10 ਦਸੰਬਰ 2009) ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰਨ ਵਾਲੇ ਕਵੀਆਂ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਲੇਖਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ਇਕ ਪੇਂਟਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵੀ ਸੀ।

ਜੀਵਨੀ[ਸੋਧੋ]

ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਬੜੌਦਾ ਵਿੱਚ 17 ਸਤੰਬਰ 1938 ਨੂੰ ਮਰਾਠੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਸੀ ਕੇ ਪੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਚਿਤਰੇ ਅਭਿਰਚੀ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਆਪਣੀ ਉੱਚ, ਸਮਝੌਤਾ ਰਹਿਤ ਬੇਕਿਰਕੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ, ਕਾਸ਼ੀਨਾਥ ਗੁਪਤੇ, ਤੁਕਾਰਾਮ ਦੇ ਮਾਹਰ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਚਿਤਰੇ ਦੀ ਕਵੀ ਨਾਲ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਕਰਵਾਈ।[1] ਦਿਲੀਪ ਚਿਤਰੇ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ 1951 ਵਿਚ ਮੁੰਬਈ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 1960 ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਮਰਾਠੀ ਵਿਚ ਸੱਠ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ "ਛੋਟਾ ਰਸਾਲਾ ਅੰਦੋਲਨ" ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅਰੁਣ ਕੋਲਾਟਕਰ ਅਤੇ ਰਮੇਸ਼ ਸਮਰਥ ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 1975 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਵਿਚ ਆਇਯੋਵਾ ਸਿਟੀ ਵਿਚ ਆਇਯੁਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੇਖਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੱਲੋਂ ਵਿਜ਼ਟਿੰਗ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਮਲਟੀ ਆਰਟਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਭਾਰਤ ਭਵਨ ਵਿਖੇ ਇੰਡੀਅਨ ਕਵਿਤਾ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਪੁਰਾਲੇਖ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਵਿਸ਼ਵ ਕਵਿਤਾ ਮੇਲਾ ਵੀ ਬੁਲਾਇਆ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੋਪਾਲ ਵਿੱਚ ਕਵੀਆਂ ਦਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ।

ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮ[ਸੋਧੋ]

ਕਵਿਤਾ[ਸੋਧੋ]

ਉਸ ਦੀ ਏਕੂਨ ਕਵਿਤਾ ਜਾਂ ਸੰਗ੍ਰਹਿਤ ਕਵਿਤਾਵਾਂ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਖੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। As Is, Where Is ਚੋਣਵੀਆਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ (1964–2007) ਅਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਚੁਣੀਆਂ ਮਰਾਠੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਪੋਇਟਰੀਵਾਲਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਦੋਵੇਂ 2007 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਖਰੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਐਨ ਐਨਥੋਲੋਜੀ ਆਫ਼ ਮਰਾਠੀ ਪੋਇਟਰੀ (1945–1965) ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਕ ਨਿਪੁੰਨ ਅਨੁਵਾਦਕ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਾਰਤਕ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਨੁਵਾਦ 17 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਰਾਠੀ ਭਗਤੀ ਕਵੀ ਤੁਕਾਰਾਮ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਕਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਬਾਰ੍ਹਵੀ ਸਦੀ ਭਗਤੀ ਕਵੀ ਦਨਯਾਨੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਵੀ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਵਿਤਾ ਵੀ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਇੰਡੀਅਨ ਸਕੂਲ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਵਿਚ ਪੜਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. "'Dilip Chitre was the rarest of the rare!'". DNA India. 11 December 2009.