ਨਬਨੀਤਾ ਦੇਵ ਸੇਨ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search

ਨਬਨੀਤਾ ਦੇਵ ਸੇਨ (ਨਬੋਨੀਤਾ ਦੇਵ ਸੇਨ) (13 ਜਨਵਰੀ 1938 - 7 ਨਵੰਬਰ 2019) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ। ਕਲਾ ਅਤੇ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੀ ਗਈ ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਈ ਅਤੇ ਕਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। ਉਸਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਚ 80 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ: ਕਵਿਤਾ, ਨਾਵਲ, ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਨਾਟਕ, ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ, ਨਿੱਜੀ ਲੇਖ, ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ, ਹਾਸਰਸੀ ਟੋਟੇ , ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਿਤ। ਉਸਨੂੰ 2000 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ 1999 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਮੁਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ[ਸੋਧੋ]

ਦੇਵ ਸੇਨ ਦਾ ਜਨਮ ਕਲਕੱਤਾ (ਹੁਣ ਕੋਲਕਾਤਾ) ਵਿੱਚ 13 ਜਨਵਰੀ 1938 ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਕਵੀ-ਜੋੜੀ ਨਰਿੰਦਰ ਦੇਵ ਅਤੇ ਰਾਧਰਾਣੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਔਲਾਦ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਅਪਰਾਜਿਤਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਹੇਠ ਲਿਖਤ ਲਿਖੀ। [1] [2] [3] [4] ਉਸ ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ[5] [6]

ਉਸਦੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ, 1943 ਦੇ ਬੰਗਾਲ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਭੁੱਖੇ ਮਰ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਕਲਕੱਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। [7] ਉਸਨੇ ਗੋਖਲੇ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਲੇਡੀ ਬ੍ਰਾਬਰਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।

ਉਸਨੇ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕਲਕੱਤਾ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਕਾਲਜ) ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, [8] [5] ਅਤੇ ਜਾਧਵਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਬੈਚ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਸਨੇ 1958 ਵਿੱਚ ਐਮਏ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। [3] ਉਸਨੇ 1961 ਵਿਚ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਐਮ.ਏ. (ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਨਾਲ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1964 ਵਿਚ ਇੰਡੀਆਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰੇਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ[ਸੋਧੋ]

ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ 2013 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੇਟੀ ਅੰਤਰਾ (ਸੱਜੇ) ਨਾਲ ਨਬਨੀਤਾ ਦੇਵ ਸੇਨ

1959 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਜਾਦਵਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਇਕ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਕ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਇਕ ਲੈਕਚਰਾਰ, ਅਮਰਤਿਆ ਸੇਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। [2] [3] [8] ਉਹ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਚਲੀ ਗਈ [5] ਅਤੇ ਉਹ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਅੰਤਰਾ ਦੇਵ ਸੇਨ ਅਤੇ ਨੰਦਨਾ ਸੇਨ ਦੇ ਮਾਪੇ ਬਣ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਬਰਕਲੇ ਵਿਖੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਨਿਊਨਹੈਮ ਕਾਲਜ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਵਿਖੇ ਪੋਸਟ-ਡਾਕਟੋਰਲ ਖੋਜ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ1। [9]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. "Nabaneeta Nabaneeta Dev Sen – Bengali Writer: The South Asian Literary Recordings Project (Library of Congress New Delhi Office)". Loc.gov. 13 January 1938. Archived from the original on 26 October 2012. Retrieved 18 October 2012. 
  2. 2.0 2.1 Parabaas Inc. "Nabaneeta Nabaneeta Dev Sen – Biographical Sketch [Parabaas Translation]". Parabaas.com. Archived from the original on 29 August 2012. Retrieved 18 October 2012. 
  3. 3.0 3.1 3.2 "NABANEETA DEV SEN". Blackbird. 8 (22). Fall 2009. Archived from the original on 6 June 2011. Retrieved 2 April 2011. 
  4. Bumiller, Elisabeth (1991). May You be the Mother of a Hundred Sons: A Journey Among the Women of India. Penguin Books India. pp. 218–227. ISBN 9780140156713. Retrieved 9 November 2019. 
  5. 5.0 5.1 5.2 Tharu, Susie J.; Lalita, K (1993). Women Writing in India: The Twentieth Century, Volume 2. Women Writing in India: 600 B.C. to the Present. 2. Feminist Press at City University of New York. pp. 447–448. ISBN 978-1-55861-029-3. 
  6. Alexander, Meena, ed. (2018). Name Me a Word: Indian Writers Reflect on Writing. Yale University Press. pp. 238–239. ISBN 9780300222586. Retrieved 9 November 2019. 
  7. Panth, Sirshendu (8 November 2019). "Tribute to Nabaneeta: 'A voice that spoke of the dilemma of Bengal's so-called intellectuals'". The New Indian Express Indulge. Retrieved 9 November 2019. 
  8. 8.0 8.1 "Nabaneeta Dev Sen, Padma Shri Award Winning Poet, Dies In Kolkata". News Nation. 7 November 2019. Retrieved 9 November 2019. 
  9. "Nabaneeta Nabaneeta Dev Sen Bookshelf". The South Asian Women's NETwork. Archived from the original on 6 April 2016. Retrieved 2 April 2011.