ਫਰਮਾ:Portal:ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
Physics Portal Main Page Topics, Categories, Textbook, and Featured articles Wikiprojects and things to do

The Physics Portal

A stylized depiction of a Lithium atom.

ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਭੌਤਿਕੀ, ਕੁਦਰਤ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ। ਭੌਤਿਕੀ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਕੁੱਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਊਰਜਾ ਵਿਸ਼ੇ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਦੇ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਦਾਰਥ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਵਿਵੇਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਜਗਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀਆਂ ਪਰਕਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਅਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਥਾਨ, ਕਾਲ, ਰਫ਼ਤਾਰ, ਪਦਾਰਥ, ਬਿਜਲਈ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਵੱਟ ਅਤੇ ਆਵਾਜ ਇਤਆਦਿ ਅਨੇਕ ਵਿਸ਼ੇ ਇਸ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਭਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਸਿੱਧਾਂਤ ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਯੋਗ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਹਰ ਇੱਕ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸੀਮਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਾ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਕਰ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ੇ ਘੱਟ ਵਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਿੱਧੇ ਹੀ ਭੌਤਿਕੀ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਥਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਮੂਲ ਸਿੱਧਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਭੌਤਿਕੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਜਨਮਦਾਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਇਹ ਇਸ ਯੁੱਗ ਦੇ ਸੰਪੂਰਣ ਸਾਮਾਜਕ ਅਤੇ ਆਰਥਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰੇਰਕ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਨ੍ਹੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਅੰਗ ਮੰਨ ਕੇ ਨੈਚੁਰਲ ਫਿਲਾਸੋਫੀ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਸਤਰ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ 1870 ਈਸਵੀ ਦੇ ਲੱਗਭੱਗ ਇਸਨ੍ਹੂੰ ਵਰਤਮਾਨ ਨਾਮ ਭੌਤਿਕੀ ਜਾਂ ਫਿਜਿਕਸ ਦੁਆਰਾ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਹੌਲੀ - ਹੌਲੀ ਇਹ ਵਿਗਿਆਨ ਉੱਨਤੀ ਕਰਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਤੇਜ ਰਫ਼ਤਾਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਗਰਗਣਨੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੌਲੀ - ਹੌਲੀ ਇਸਤੋਂ ਅਨੇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਸਾਇਣਕ ਭੌਤਿਕੀ, ਤਾਰਾ ਭੌਤਿਕੀ, ਜੀਵ ਭੌਤਿਕੀ, ਭੂਭੌਤਿਕੀ, ਨਾਭਿਕੀ ਭੌਤਿਕੀ, ਆਕਾਸ਼ੀ ਭੌਤਿਕੀ ਆਦਿ।

ਭੌਤਿਕੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਿੱਧਾਂਤ ਉਰਜਾ ਸੰਭਾਲ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਤਾਰਥ ਦੀ ਊਰਜਾ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਮੁਦਾਏ ਦੀਆਂ ਆਂਤਰਿਕ ਪਰਕਰਿਆਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਘਟਾਣਾ ਜਾਂ ਵਧਾਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਊਰਜਾ ਦੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਆਈਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਸਾਪੇਖਤਾ ਸਿੱਧਾਂਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਵੀ ਉਰਜਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਊਰਜਾ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਪਦਾਰਥ ਸੰਭਾਲ ਦੋਨਾਂ ਸਿੱਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਸੰਜੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਿੱਧਾਂਤ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਭੌਤਿਕੀ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।


More about physics

Selected article

Below are links to pages that are rated "Good Article" within WikiProject Physics from letters "A" through "L". The small good article icon (Good article), which can be found on the top right corner of a rated Wikipedia page, symbolizes content held to a high standard on Wikipedia, although these have not reached Featured Article status.

More selected articles

Selected picture

The Arc lamp

An arc lamp or arc light is a lamp that produces light by an electric arc (also called a voltaic arc). The carbon arc light, which consists of an arc between carbon electrodes in air, invented by Humphry Davy in the early 1800s, was the first practical electric light. It was widely used starting in the 1870s for street and large building lighting until it was superseded by the incandescent light in the early 20th century. It continued in use in more specialized applications where a high intensity point light source was needed, such as searchlights and movie projectors until after World War II.

The 15 kW xenon short-arc lamp used in the IMAX projection system.
A mercury arc lamp from a fluorescence microscope.
A krypton arc lamp during operation.
An electric arc, demonstrating the “arch” effect.

More selected pictures

Did you know...

  • ...that if the galaxy Andromeda were bright enough to be fully visible to the naked eye it would appear six times as wide as our moon?
Mock mirage of the setting sun
  • ...that your watch would run slower when orbiting a black hole than it would on Earth?
  • ...that Aristotle's ideas of physics held that because an object could not move without an immediate source of energy, arrows created a vacuum behind them that pushed them through the air.
  • ...that nuclear fusion reactions are probably occurring at or above the sun's photosphere; it is a process called solar surface fusion.
Artist's depiction of the WMAP satellite measuring the Cosmic Microwave Background Radiation to help scientists understand the Big Bang
  • ...that neutron stars are so dense that a teaspoonful (5 mL) would have ten times the mass of all human world population?
  • ...that every year, the Moon moves 3.82 cm away from Earth?
  • ...that Neptune was discovered by its gravitational pull on Uranus?


Suggest a fact

ਜੁਲਾਈ anniversaries

ਫਰਮਾ:Portal:Physics/Anniversaries/ਜੁਲਾਈ

More anniversaries

Things you can do

Summary

Whether you are an expert or a novice, be bold, improve an article by editing it. Practice in the sandbox if you must. But hurry back to fix that glaring error that has been bothering you.

Check list for physics novices and experts new to wikipedia

Whether you are an expert or a novice, be bold, improve an article by editing it. Practice in the sandbox if you must. But hurry back to fix that glaring error that has been bothering you.

Activities for physics novices and experts familiar with wikipedia

Related portals

Portal:Astronomy
Portal:Electromagnetism
Portal:Cosmology
Portal:Gravitation
Astronomy Electromagnetism Cosmology Gravitation

Science
History of science    Philosophy of science    Systems science    Mathematics   
Biology    Chemistry    Physics    Earth sciences    Technology   

Associated Wikimedia

ਇਹਨਾਂ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰ੍ਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਬਜੈਕਟ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ।
ਵਿਕੀਬੁਕਸ  ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਕੌਮਨਜ਼ ਵਿਕੀਨਿਊਜ਼  ਵਿਕੀਕੁਓਟ  ਵਿਕੀਸੋਰਸ  ਵਿਕੀਵਰ੍ਸਟੀ  ਵਿਕੀਵੋਇਜ  ਵਿਕਸ਼ਨੇਰੀ  ਵਿਕੀਡਾਟਾ 
ਕਿਤਾਬਾਂ ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਬਰਾਂ ਕੁਓਟ ਟੈਕਸਟ ਸਬਕ ਵਸੀਲੇ ਸਫ਼ਰ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਡੈਫ਼ੀਨਿਸ਼ਨਾਂ ਡਾਟਾਬੇਸ

ਸਰਵਰ ਕੈਸ਼ ਛਾਂਟੋ