ਸਮੱਗਰੀ 'ਤੇ ਜਾਓ

ਬਿਰਸਾ ਮੁੰਡਾ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
ਬਿਰਸਾ ਮੁੰਡਾ
ਬਿਰਸਾ ਮੁੰਡਾ[1]
ਜਨਮ(1875-11-15)15 ਨਵੰਬਰ 1875
ਮੌਤ9 ਜੂਨ 1900(1900-06-09) (ਉਮਰ 24)
ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾਭਾਰਤੀ
ਲਹਿਰਭਾਰਤੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ
ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ
  • ਸੁਗਾਨਾ ਮੁੰਡਾ (ਪਿਤਾ)
  • ਕਰਮੀ ਹਾਤੂ (ਮਾਤਾ)

ਬਿਰਸਾ ਮੁੰਡਾ pronunciation  (15 ਨਵੰਬਰ 1875 – 9 ਜੂਨ 1900)[4] ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਬਾਇਲੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਨਾਇਕ ਸੀ ਜੋ ਮੁੰਡਾ ਕਬੀਲੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। ਉਸਨੇ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ (ਹੁਣ ਝਾਰਖੰਡ) ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਇੱਕ ਕਬਾਇਲੀ ਧਾਰਮਿਕ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਬਣ ਗਿਆ।[5] ਬਗਾਵਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੁੰਟੀ, ਤਾਮਰ, ਸਰਵਾਦਾ ਅਤੇ ਬੰਦਗਾਓਂ ਦੀ ਮੁੰਡਾ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ।[6]

ਬਿਰਸਾ ਨੇ ਸਲਗਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਜੈਪਾਲ ਨਾਗ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਬਿਰਸਾ ਨੇ ਜਰਮਨ ਮਿਸ਼ਨ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਇੱਕ ਈਸਾਈ ਬਣ ਗਿਆ ਪਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਿੱਖਿਆ ਦੁਆਰਾ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਈਸਾਈ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਿਰਸਾ ਮੁੰਡਾ ਨੇ ਬਿਰਸੈਤ ਨਾਮਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਮੁੰਡਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਧਰਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਇਕ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਬਿਰਸਾਤਾਂ ਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਸਲ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਨ ਨਾ ਕਿ ਈਸਾਈ ਮੁੰਡੇ। ਮੁੰਡਾ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦਾ ਕਾਰਨ 'ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਅਥਾਰਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਜ਼ਮੀਨ ਹੜੱਪਣ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਬਾਇਲੀ ਰਵਾਇਤੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।[specify][7] ਬਿਰਸਾ ਮੁੰਡਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਾਈ ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਅਤੇ ਮੁੰਡਾ ਅਤੇ ਓਰਾਵਾਂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।[8] ਉਸਦੀ ਤਸਵੀਰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।[9][10]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Rycroft, Daniel J. (4 January 2002). "Capturing Birsa Munda: The Virtuality Of A Colonial-Era Photograph". University of Sussex. Archived from the original on 27 August 2005. Retrieved 18 August 2015.
  2. "The "Ulgulaan" of "Dharati Aba"" [The Revolt of Birsa Munda]. cipra.in. 2009. Archived from the original on 21 April 2014. Retrieved 10 June 2015. He was lodged in Ranchi jail, for trial along with his 482 followers where he died on 9 June 1900.
  3. "birsamunda". Tribalzone.net. 1999–2015. Archived from the original on 10 June 2015. Retrieved 10 June 2015.
  4. India Today Web Desk (15 November 2021). "Birsa Munda birth anniversary: All about the Indian tribal freedom fighter". India Today (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Retrieved 11 March 2022.
  5. Awaaz, Aapki (9 June 2015). "बिरसा मुंडा : शक्ति और साहस के परिचायक" [Birsa Munda: represents strength and courage] (in ਹਿੰਦੀ). Retrieved 5 February 2015.
  6. Singh, K. S. (1983). Birsa Munda and His Movement, 1874-1901: A Study of a Millenarian Movement in Chotanagpur (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-561424-4. Archived from the original on ਜੂਨ 9, 2023. Retrieved ਜੂਨ 9, 2023.{{cite book}}: CS1 maint: bot: original URL status unknown (link)
  7. Birsa Munda birth anniversary: All about the Indian tribal freedom fighter:Article published indiatoday dated 15-112021 |url=bit.ly/ 3zr4VSZ|
  8. "Remembering Birsa Munda On 'Janjatiya Gaurav Divas'". Pragativadi (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ (ਅਮਰੀਕੀ)). 2021-11-15. Retrieved 2022-02-03.
  9. "Birsa Munda". Parliament of India: Rajya Sabha – Council of States. Retrieved 16 November 2018.
  10. Singh, Kumar Suresh (2002) [1983]. Birsa Munda and His Movement (1872-1901): a Study of a Millenarian Movement in Chotanagpur. Seagull Books. ISBN 978-817046205-7.