ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ
ਤਸਵੀਰ:Nobel Prize.png
ਯੋਗਦਾਨ ਖੇਤਰਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਜਾਤੀ ਲਈ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯੋਗਦਾਨ
ਮਿਤੀ10 ਦਸੰਬਰ 1901; 117 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ (1901-12-10)
ਥਾਂਸਟਾਕਹੋਮ, ਸਵੀਡਨ
ਵੱਲੋਂਰਾਇਲ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਸਾਇੰਸਜ਼
Reward9 ਮਿਲੀਅਨ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਕ੍ਰੋਨਾ (2017)[1]
ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ1901
ਹਾਲੀਆ ਜੇਤੂਜਿਮ ਪੀਬਲਜ਼, ਮਿਸ਼ੇਲ ਮੇਅਰ, ਡੀਡੀਅਰ ਕੋਇਲੋਜ਼ (2019)
ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ - ਵਿਲਹੈਲਮ ਰੈਂਟਗੇਨ (1845–1923)।

ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: Nobel Prize in Physics) ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਇਲ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਓਹਨਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖਜਾਤੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਜੋ 1895 ਵਿਚ ਐਲਫਰਡ ਨੋਬਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ 1901 ਤੋਂ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ; ਦੂਸਰੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਮੈਡੀਸਨ ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਨ।

ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਿਲਹੈਲਮ ਰੰਟਗੇਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਮਾਲ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ (ਜਾਂ ਐਕਸ-ਰੇ) ਦੀ ਖੋਜ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਸਾਧਾਰਣ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨੋਬਲ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਕਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਟਾਕਹੋਮ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ 10 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲਾਨਾ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਲ 2019 ਦੌਰਾਨ, ਕੁੱਲ 212 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।[2]

ਪਿਛੋਕੜ[ਸੋਧੋ]

ਐਲਫਰੇਡ ਨੋਬਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਨੇਮ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਦੀ ਦੌਲਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਨਾਮਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜੋ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ “ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲਾਭ” ਦਿੰਦੇ ਹਨ।[3] ਹਾਲਾਂਕਿ ਨੋਬਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਇੱਛਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਪਰ ਆਖਰੀ ਇਕ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਇਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 27 ਨਵੰਬਰ 1895 ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਵਿਚ ਸਵੀਡਿਸ਼-ਨਾਰਵੇਈ ਕਲੱਬ ਵਿਚ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।[4] ਨੋਬਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੁੱਲ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ 94%, ਪੰਜ ਮਿਲੀਅਨ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਨ ਲਈ 31 ਮਿਲੀਅਨ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਕ੍ਰੋਨਰ ਦਿੱਤਾ।[5] ਇੱਛਾ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਸੰਦੇਹ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, 26 ਅਪ੍ਰੈਲ 1897 ਤੱਕ ਇਸ ਨੂੰ ਸਟੋਰਟਿੰਗ (ਨਾਰਵੇ ਦੀ ਸੰਸਦ) ਦੁਆਰਾ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।[6] ਉਸਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਅਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਗਨਾਰ ਸੋਹਲਮੈਨ ਅਤੇ ਰੁਡੌਲਫ ਲਿਲਜੇਕੁਇਸਟ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੋਬਲ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਨਾਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਲਈ ਨੋਬਲ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।

ਨਾਰਵੇ ਦੀ ਨੋਬਲ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਜੋ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਨੂੰ ਵਸੀਅਤ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਨਾਮ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਇਸ ਮੁਤਾਬਿਕ ਹਨ: ਕਰੋਲਿੰਸਕਾ ਇੰਸਟੀਚਿtਟ 7 ਜੂਨ ਨੂੰ, 9 ਜੂਨ ਨੂੰ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਅਤੇ 11 ਜੂਨ ਨੂੰ ਰਾਇਲ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਸਾਇੰਸਜ਼। ਫਿਰ ਨੋਬਲ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਇਕ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ। 1900 ਵਿੱਚ, ਨੋਬਲ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿੰਗ ਆਸਕਰ II ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨੋਬਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਇਲ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ।[7]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. "Nobel Prize amount is raised by SEK 1 million". Nobelprize.org. 
  2. "All Nobel Prizes in Physics". Nobelprize.org. Nobel Media AB. Retrieved 2016-01-19. 
  3. "History – Historic Figures: Alfred Nobel (1833–1896)". BBC. Retrieved 2015-05-03. 
  4. von Euler, U.S. (6 June 1981). "The Nobel Foundation and its Role for Modern Day Science" (PDF). Die Naturwissenschaften. Springer-Verlag. Retrieved 4 May 2015. 
  5. "Nobel's will". Nobel.org. Retrieved May 4, 2015. 
  6. "The Nobel Foundation – History". Nobelprize.org. Archived from the original on January 9, 2010. Retrieved 2015-05-03. 
  7. "Nobel Prize History –". Infoplease.com. 1999-10-13. Retrieved 2015-05-03.