ਮਹਾਰਾਣੀ ਕਿਸ਼ੋਰੀ
| ਮਹਾਰਾਣੀ ਕਿਸ਼ੋਰੀ | |
|---|---|
| ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ | ਸੂਰਜਮੱਲ |
ਮਹਾਰਾਣੀ ਕਿਸ਼ੋਰੀ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਔਰਤ ਸੀ, ਜੋ ਭਰਤਪੁਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੱਟ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸੂਰਜ ਮੱਲ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਉਹ ਹੋਡਲ, ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਪਲਵਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਜੋ ਮਥੁਰਾ ਅਤੇ ਭਰਤਪੁਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ,ਤੋਂ ਆਈ ਸੀ। ਉਹ ਮਥੁਰਾ ਅਤੇ ਭਰਤਪੁਰ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪਲਵਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਕਸਬੇ, ਹੋਡਲ ਤੋਂ ਸੀ।[1] ਭਰਤਪੁਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਘਰ ਹੁਣ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਇੱਕ ਸਮਾਰਕ ਹੈ।[2]
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਹੋਡਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਪਣੇ ਹਾਥੀ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਬਲਦ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ। ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਖੂਹ ਤੋਂ ਸਿਰ 'ਤੇ ਘੜਾ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਬਲਦ ਦੀ ਲਗਾਮ 'ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਉਸਦੀ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਦੂਤ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਗਭਗ 1730 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।[3]
ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਨੂੰ "ਸਥਾਨਕ ਆਬਾਦੀ ਲਈ ਮਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਨੇ "ਤਿੰਨ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਭਰਤਪੁਰ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ"।[4]
ਹੋਡਲ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਣੀ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, [4] ਅਤੇ ਬੀਕਾਨੇਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਣੀ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਦੇਵੀ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ।[4][5]
ਕਾਰਜ
[ਸੋਧੋ]ਮਹਾਰਾਣੀ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਨੇ ਭਰਤਪੁਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਤਿੰਨ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਉਸਨੇ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।
ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ
[ਸੋਧੋ]- ਮਹਾਰਾਜਾ ਸੂਰਜ ਮੱਲ
- ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ
- ਭਰਤਪੁਰ, ਭਾਰਤ
ਹਵਾਲੇ
[ਸੋਧੋ]- ↑ Dr. Prakash Chandra Chandawat: Maharaja Suraj Mal aur unka yug, Jaypal Agencies Agra, 1982, Pages 110-118
- ↑ Singh, Chandramani (2002). Protected Monuments of Rajasthan. Jawahar Kala Kendra. p. 110. ISBN 9788186782606.
- ↑ Phaugat, Rajbala (9 November 2002). "Unknown antiquities of Hodal". www.tribuneindia.com. Retrieved 21 September 2022.
- 1 2 "About Us". MKM College Of Education. Archived from the original on 21 ਸਤੰਬਰ 2022. Retrieved 21 September 2022.
- ↑ "Maharani Kishori Devi Girls' School, Bikaner". mkdgsbkn.educationstack.com (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Retrieved 21 September 2022.
ਸਰੋਤ
[ਸੋਧੋ]- Kalika Ranjan Qanungo: History of the Jats: Contribution to the History of Northern India (Up to the Death of Mirza Najaf Khan, 1782). Edited and annotated by Vir Singh. Delhi, Originals, 2003, ISBN 81-7536-299-581-7536-299-5
- Dr. Prakash Chandra Chandawat: Maharaja Suraj Mal aur unka yug, Jaypal Agencies Agra, 1982
- Kunwar Natwar Singh: Maharaja Suraj Mal