ਮਾਲਾ ਸੇਨ

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ, ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਤੋਂ
Jump to navigation Jump to search
ਮਾਲਾ ਸੇਨ
ਤਸਵੀਰ:Mala Sen 1947 2011.jpg
ਜਨਮ (1947-06-03)3 ਜੂਨ 1947
ਮਸੂਰੀ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਭਾਰਤ
ਮੌਤ 21 ਮਈ 2011(2011-05-21) (ਉਮਰ 63)
ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤ
ਕੌਮੀਅਤ ਭਾਰਤੀ–ਬਰਤਾਨਵੀ
ਕਿੱਤਾ ਲੇਖਕ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ

ਮਾਲਾ ਸੇਨ (3 ਜੂਨ 1947 – 21 ਮਈ, 2011) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ-ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ। ਇੱਕ ਕਾਰਕੁਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ 1960 ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਏਸ਼ੀਆਈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਬਲੈਕ ਪੈਂਥਰਸ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਦੇ ਭਾਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਨਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਲਈ ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ , ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਇੰਡਿਆ'ਜ ਬੈਂਡਿਟ ਕੁਈਨ : ਦ ਟਰੂ ਸਟੋਰੀ ਆਫ ਫੂਲਨ ਦੇਵੀ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ 1994 ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਿਲਮ ਬੈਂਡਿਟ ਨ ਬਣੀ। ਪੇਂਡੂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਤੇ ਖੋਜ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ 2001 ਵਿੱਚ ਡੈੱਥ ਬਾਏ ਫਾਇਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ।[1][2]

ਜੀਵਨੀ[ਸੋਧੋ]

ਸ਼ੁਰੂ ਦੇ ਸਾਲ[ਸੋਧੋ]

3 ਜੂਨ 1947 ਵਿੱਚ ਮਸੂਰੀ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ, ਮਾਲਾ ਸੇਨ ਲੇਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਲਯੋਨੇਲ ਪ੍ਰਤੀਪ ਸੇਨ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣੀ ਗੁਪਤਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। 1953 ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਤਲਾਕ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਪਾਲਿਆ। [3] ਸੇਨ ਦੀ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਰਾਸਤ ਸੀ। ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਵਿੱਚ ਵੇਲਹਮ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਲਾ ਨਿਕੇਤਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 1965 ਵਿੱਚ ਉਹ ਫਾਰੂਖ ਧੋਂਡੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਭੱਜ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1968 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਲੇਕਿਨ 1976 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਲੈ ਲਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਮੈਤਰੀਪੂਰਨ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ।

ਸਰਗਰਮੀ ਲੰਡਨ ਵਿਚ[ਸੋਧੋ]

ਇੰਗਲੈਂਡ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੇਨ ਨੇ ਬਿਲਾਂ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਦਰਜ਼ੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਨਸਲ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿਚ ਵੱਧਦੀ ਹੋਈ ਰੁਚੀ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਲਿਸੈਸਟਰ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਫੈਕਟਰੀ ਵਰਕਰਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਲੜੀ। ਰੇਸ ਟੂਡੇ ਨਾਮਕ ਜਰਨਲ ਵਿਚ ਲਿਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਲੰਡਨ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਐਂਡ ਵਿਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕ ਮਸ਼ੱਕਤਖਾਨਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਿਫਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਡਾਰਮੈਟਰੀਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸ਼ਿਫਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸੌਂਦੇ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਭਾਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਤੋਂ ਅਲੱਗ, ਉਹ ਹਾਊਸਿੰਗ ਲਈ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਗਲ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੇਨ ਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਹਾਊਸਿੰਗ ਐਕਸ਼ਨ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਈਸਟ ਲੰਡਨ ਵਿਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਬ੍ਰਿੱਕ ਲੇਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ  ਹੋਈ।


ਧੋਂਡੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੇਨ ਬਰਤਾਨਵੀ ਬਲੈਕ ਪੈਂਥਰਜ਼ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। [4][5] ਉਹ ਰੇਸ ਟੂਡੇ ਕਲੈਕਟਿਵ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ। [6]

ਹਵਾਲੇ[ਸੋਧੋ]

  1. Kotak, Ash (13 June 2011). "Mala Sen obituary". The Guardian. Retrieved 10 November 2016. 
  2. "Mala Sen". The Telegraph. 30 May 2011. Retrieved 10 November 2016. 
  3. Jackson, Sarah (18 July 2016). "Mala Sen: Writer and race equality activist". East End Women's Museum. Retrieved 11 November 2016. 
  4. Dhondy, Farrukh (12 April 2017). "Guerrilla: A British Black Panther's View By Farrukh Dhondy (One Of The Original British Black Panthers)". The Huffington Post (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Retrieved 2017-04-12. 
  5. Sherwin, Adam, "Freida Pinto in tears as Idris Elba Guerrilla drama hit by ‘erasing blackness’ row", i News, 7 April 2017.
  6. https://www.theguardian.com/commentisfree/2017/apr/14/guerilla-fight-racial-equality